لزوم مطالعه ادبیات سیاسی از سوی زمامداران فرهیخته + فیلم

به گزارش کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، دکتر مرتضی زارع‌برمی با بررسی علم ادبیات و سیاست و نحوه ارتباطی که می‌تواند میان این دو مقوله برقرار باشد بر لزوم مطالعه آثار شاعران و نویسندگان روشنفکر از سوی زمامداران فرهیخته و ارزش‌مدار تأکید کرد و گفت: شاعر و نویسنده‌ای که دغدغه سیاست دارد، آن‌زمان که بخواهد از سیاست سخن بگوید راهکار ارائه می‌دهد، به نقاط ضعفی که در این حیطه وجود دارد اشاره می‌کند و به ترسیم آینده توجه نشان می‌دهد، به تبع آن اگر شرایط مساعد نباشد با وی برخورد می‌شود.

شاعر سیاسی، افشا کننده برخوردهای نظام با مردم است

وی عنوان کرد: حوزه تخصصی که هم‌اکنون در آن فعالیت دارم بررسی ادبیات پایداری در دو کشور ایران و عراق است، البته پیش از این، به بررسی ادبیات سیاسی کشور مصر می‌پرداختم، شناخت ادبیات و ادبیات سیاسی نیازمند مواجه با افرادی است که عموماً از سیاست سخن می‌گویند و بیان چنین جمله‌ای بسیار واضح و مبرهن است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: تحلیل و ارزیابی ادبیات سیاسی عراق و ایران با تکیه بر شاعر سیاسی این دو کشور در دوران معاصر، هم‌اکنون حیطه فعالیت‌های بنده را شکل می‌دهد، روند این بررسی به ایران پیش از انقلاب بازمی‌گردد، اما بررسی ادبیات پایداری عراق با دوره حزب بعث و کمی پیش‌تر از آن آغاز شده است و تا حضور آمریکا ادامه دارد.

وی با بیان اینکه شاعر سیاسی آن زمان که از انقلاب شعری می‌سراید، ابتدا نقاط ضعف یک نظام را مطرح می‌کند، افزود: شاعر سیاسی، افشاءکننده برخوردهای نظام با مردم، بازگوکننده دغدغه‌های آنان و بیان‌کننده مجازات‌ها و پاداش‌های صورت گرفته است، او می‌خواهد بداند که آیا چنین برخوردهای عتاب‌آمیز یا حمایت‌های مشوقانه‌ به رفتارهای آنان تعلق می‌گیرد یا خیر؛ شاعر سیاسی از آرمان‌ها، مبارزات خود و حمایت‌ها سخن می‌گوید، وی رنج‌ها و کمبودها را نمایان می‌کند و در نهایت مسیر صحیح و مطلوب را پیش روی خوانندگان خود ترسیم می‌کند، زیرا شاعر سیاسی برانگیزاننده و الهام بخش آحاد مردمی به انقلاب و قیام است، گاهی در قالب کلام و گاهی نیز با زبان آتشین چنین مطالبه‌ای را ارائه می‌دهد.

دغدغه آرمانی روشنفکران در وقوع ظلم و استبداد رژیم پهلوی

زارع در رابطه با تمایلات و اهداف شاعران و نویسندگان سیاسی از بیان اشعار و داستان‌ها اظهار کرد: آن‌چه که همواره ثابت بوده و رخ داده است هدف شاعران از بیان اشعار سیاسی، حس وطن‌پرستی آنان در رابطه با کشور و نظامشان است؛ زیرا آن‌ها به دغدغه مردم می‌اندیشند و به دنبال حفظ نظام خود هستند، چرا که کشور و بزرگان خود را می‌پرستد و هرگز تمایل ندارند که کشورشان با شکست روبه‌رو شود، رویدادی که برای صدام حسین در عراق پیش آمد.

وی تصریح کرد: عراق کشوری است که با کودتای پیاپی و سرکوب‌های خونین، مسیر خود را هموار کرد و جنگ را به خاک کشور ما و کویت کشاند و با آمریکایی‌ها نیز درگیر شد و در نهایت به چوبه دار سپرده شد، همچنانکه هم‌اکنون شاهد هستیم که کشور عراق در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و این رخداد، مشابهت با حوادث پیش آمده در زمان رژیم پهلوی دارد.

این استاد دانشگاه ضمن اشاره به دغدغه آرمانی روشنفکران در وقوع ظلم و استبداد رژیم پهلوی عنوان کرد: روشنفکران، شاعران، نویسندگان و تمام افرادی که دغدغه یک زندگی آرمانی را در سر می‌پرورانند راه بهتر شدن و بهتر زیستن و مشارکت همگانی را نشان می‌دادند، اما رژیم پهلوی آن را نمی‌پذیرفت و در نهایت مشاهده کردیم که در جریان انقلاب اسلامی 1357، دوران سلطنت نظام شاهنشاهی پهلوی به اتمام رسید و یک نظام مردم سالار برخواسته از آموزه‌های دینی بر سر کار آمد و همچنان با قدرت و با عزت به حضور خود ادامه می‌دهد و پناه، پشتیبان و یگانه حامی مردمی است که مورد ستم قرار گرفتند و همچنین حامی کشورهایی است که مورد هجمه دشمنان خود قرار گرفتند، ایران در عمل حسن نیت خود را به اثبات رسانید.

فضای استبدادی، زبان رمزگونه ادیبان سیاسی را می‌طلبد

وی بیان کرد: حوادثی که برای صدام و حسنی مبارک پیش آمد روشنفکران این کشورها را خاموش و ساکت نگذاشت به گونه‌ای که ادیبان مصری سال‌ها پیش، در آثار خود نظام حسنی مبارک را هجو کردند و راه درست را به وی نشان دادند از جمله آقای «نبیل سلیمان سلیمان خلف» در داستانی به نام ادبیات کودکان به این امر توجه نشان داده است، البته زبانی که این نویسنده مصری از آن بهره گرفته است رمزی است هر چند که فضای استبدادی آن روز مصر، همچین شیوه بیانی را ایجاب می‌کرد، زیرا لازمه چنین فضایی اینگونه سخن گفتن است.

زارع با ابراز تأسف از بی‌اعتنایی مسئولان کشور مصر در برابر روشنفکری‌های سیاسی برخی از فرهیختگان مصری اظهار کرد: مسئولان مصری در رابطه با گفته‌های خیرخواهانه فرهیختگان ملت خود درس نگرفتند و نخواستند که برخورد مناسبی داشته باشند، در نهایت مشاهده کردیم که این داستان‌ها توسط کودکان دیروز و جوانان امروز خوانده شد و آن‌ها انقلابی را در مصر به راه انداختند و آن را به ثمر رساندند.

«محمد مُرسی» به جهت بی‌تدبیری‌ به دام یک کودتای نظامی افتاد

وی در ادامه سخنانش افزود: به تبع این انقلاب، حسنی مبارک رفت و جایگزین وی آقای مرسی شد، اما مرسی به جهت بی‌تدبیری‌هایی که از وی انتظار نمی‌رفت خود را به دام یک کودتای نظامی دیگر انداخت، اتفاقی که برای قذافی نیز پیش آمد زیرا به وی، گفته شده بود که مسیر ناصحیحی را در پیش گرفته است اما قذافی عملکرد و نحوه برخورد خود را تصحیح نکرد، این رخدادی است که برای سعودی نیز پیش آمد.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه تمامی این حوادث در ادبیات سعودی، ادبیات لیبی و تونس در برابر اقدامات بن‌علی رخ داده است، افزود: این روند همچنین در ادبیات ایران در مبارزه با رژیم پهلوی و در ادبیات عراق در مواجه با حزب بعث پیش آمده است، در این عرصه‌ها است که شاعر سیاسی نقش خود را در حیطه ادبیات سیاسی بازگو می‌کند و در این جایگاه است که زمامداران فرهیخته و ارزش‌مدار باید با مطالعه آثار افرادی که دغدغه بهتر زیستن را دارند مسیری را برای خود و کشورشان طرح‌ریزی کنند.

وی در پایان عنوان کرد: زمامداران نباید نحوه عملکرشان به گونه‌ای باشد که کشورشان را در دامان کشورهای بیگانه قرار دهند و یا به نقطه‌ای برسند که مورد یورش مهاجمان قرار گیرد؛ آن‌ها همواره باید در کنار مردم خود حضور داشته باشند و لحظات بهتری را با مردم خود سپری کنند و با برخورداری از نسل و آینده‌ای که هر روز بهتر از روز پیش می‌شود به عمران و آبادنی کشور خود بیاندیشند، مسئولان مصری یا کشورهای دیگر، مسیر را بر خلاف جهت درست پیش رفته‌‌اند و متأسفانه این روند به تباهی انجامید و آن حادثه‌ای که روشنفکران پیش‌بینی می‌کردند رخ داد و این سنتی است که همواره ثابت است، زیرا جهان هستی به سمتی پیش می‌رود که ظالمان حذف می‌شوند و خوبان باقی می‌مانند.