بهرهمندی از عقلانیت ضرورتی برای دوری از نزاعهای مذهبی است
گروه بینالملل: ابراهیم خدایار در همایش «جریان معارفپروری و مسئلههای جهان معاصر» در تاجیکستان بر استفاده دنیای اسلام از عقلانیت برای پیشرفت، آبادانی و دوری از نزاعهای مذهبی تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) به نقل از پایگاه اطلاعرسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ابراهیم خدایار، رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان در همایش بینالمللی «جریان معارفپروری و مسئلههای جهان معاصر» که در دانشگاه ملی تاجیکستان برگزار شد، به بیان سخنانی با موضوع «اندیشههای آرمانشهری در میراث ادبی جدیدان» پرداخت.
رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان گفت: زندگی در سالهای منتهی به سده 20 در سرزمینی که امروزه به آسیای مرکزی مشهور است، به گونه جانفرسایی بر مردمانش سخت و جانگداز شده بود؛ بهگونهای که نزاعهای سیاسی میان خانهای سهگانه بخارا، خوارزم و خوقند از درون و همچنین نبردهای گاه و بیگاه آنها با همسایگان از بیرون، باعث شکلگیری آسیبهای آشکار اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی در میان جامعه شده بود.
وی در ادامه با اشاره به جریانهای آزادیخواهی در جهان اسلام در آن دوران، بیان کرد: رهبران فکری جامعه با مطالعه عمیق میراث شکوهمند خویش از یک سو و آگاهی از تحولات غرب از سوی دیگر، در اواخر نیمه دوم سده نوزدهم میلادی، همسو با تحولات فرهنگی و بیداری ملی در کشورهای همسرنوشت منطقه مانند ایران، ترکیه، هندوستان و مصر، به فکر درمان این درد جانکاه جامعه خود افتادند.
خدایار در ادامه با اشاره به میراث ادبی نوشته شده در این دوران، افزود: آن دسته از روشنفکران و رهبران که دنیای جدید را با چشمان خود دیده یا از طریق مطبوعات خوانده بودند، بیشتر به عمق فاجعهای که در سرزمین مادریشان در حال رخ دادن بود، پی میبردند. بیداری بسیار ساده اتفاق میافتاد؛ شاهکلیدی به نام مقایسه، مقایسه و مقایسه. مقایسه آنچه در سرزمینشان جاری بود با آنچه در دنیای جدید جریان داشت. یکی به سوی پیشرفت، دیگری به سوی سقوط. فقر فرهنگی و اقتصادی، نابرابری و شکاف طبقاتی، نزاعهای بیمبنای مذهبی و سرزمینی، تعلیم و تربیت ناقص و ناسودمند چیزی نبود که حتی با یک بار دیدن دنیای جدید، چهره ناپسند و تن برهنه ناتوان خود را برای بیننده دانا و نکتهبین نمایان نکند.
رایزن فرهنگی کشورمان در ادامه با اشاره به عنوان همایش ـ جریان معارفپروری و مسئلههای جهان معاصر ـ گفت: بهعنوان یک مخاطب دوست دارم به این پرسش با تکیه بر میراث معارفپروران و جدیدان پاسخ کوتاهی ارائه کنم. پیش از بیان پاسخ باید بگویم محتوای آثار آرمانشهری با توجه به جغرافیای تولید و بنیاد اندیشگی نویسندگان آن، بسیار متنوع است. طبیعی است طرح جامعه آرمانی در اندیشه غربی سکولار در مقایسه با جامعه الهی با اندیشه دینی، دارای تفاوتهای اساسی باشد؛ اما چهار عنصر عقلانیت، هماهنگی، نظم اجتماعی و برابری را شاید بتوان از عناصر مشترک تمام آثار ادبی آرمانشهری دانست.
وی افزود: اگر ناگزیر باشم از میان این چهار عنصر یکی را به اجبار انتخاب کنم، به عنوان فرزند فردوسی بزرگ که وقتی سیمرغ خیالش را به دوردستترین افقها پرواز داد و حماسه بزرگ خود را با نام خدای خرد آغاز کرد؛ «به نام خداوند جان و خرد/ کزین برتر اندیشه برنگذرد» من هم عقلانیت را انتخاب خواهم کرد.
خدایار تأکید کرد: اگر جامعهای خود را از این نعمت خداوندی دور کند، و فقط به نقل قول دیگران تکیه کند؛ هیچ چیز نمیتواند او را از فلاکت و بدبختی نجات دهد.
