محمد خوشچهره تشریح کرد:
مزایای استفاده از اقتصاد سیاسی به جای اقتصاد اسلامی
گروه اقتصاد: استاد اقتصاد دانشگاه تهران اظهار کرد: اگر مدام در مورد موضوعی سخن بگوئیم و عمل نکنیم باعث دلزدگی میشود و جوابی که برای بسیاری از مردم به وجود میآید این است که اسلام از پس این موضوع بر نمیآید؛ بنابراین بهتر است به جای واژه اقتصاد اسلامی از اقتصاد سیاسی استفاده کنیم.
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)، پنجمین نشست از سلسله نشستهای اقتصاد اسلامی با موضوع چالشهای عدالت و توسعه با حضور محمد خوشچهره، استاد اقتصاد دانشگاه تهران عصر امروز در تالار نشستهای کانون اندیشه جوان برگزار شود.
براساس این گزارش، خوشچهره در ابتدا اظهار کرد: توسعه موضوعی گسترده و انتزاعی است و باید تأکید کنم اگر بر موضوعی همانند عدالت تأکید داریم درک مفهومی این واژهها اولین چالش روبهروی آنهاست.
وی ادامه داد: در بسیاری از موارد مشاهده میکنیم این واژهها بر ضد خود عمل میکنند و مثلا دولتهایی با شعار عدالت بر سر کار میآیند اما با همین شعار دست به فجایع بزرگی میزنند؛ بنابراین تأکید بر روی مفهوم این واژهها بسیار مهم است و بنده بر آسیبشناسی این واژهها بسیار تأکید دارم.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: از توسعه تعاریف گوناگونی ارائه شده است اما سادهترین تعریف آن به معنای فرآیند بهبود یا فرآیند حرکت به سمت مطلوب است و اکنون در بسیاری از کشورها گفته میشود باید در فرآیندهای توسعه بازنگری صورت گیرد.
وی تأکید کرد: کشور آمریکا به برکت تحولات فکری، دانش بشری و اصلاح شیوههای مدیریتی، رفاه مادی را ارتقا داد اما صاحبنظران آنها معتقدند این روند انحرافاتی هم داشته است و اکنون آنها را به فکر فرو برده است که چگونه به عقب برگردند.
نماینده مردم تهران درمجلس هفتم افزود: جنبش وال استریت یک جنبش ترکیبی از عقاید گوناگون بود و حتی معاون بانک جهانی هم علیه نظام سرمایهداری سخن گفت بنابراین از چنین توسعهای نباید انتظار تحقق عدالت را داشته باشیم.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران افزود: بنده در مقالهای با عنوان تجارت ناعادلانه مطرح کردم که تمدن بشری با تجارت شکل گرفته و ترویج اسلام هم با تجارت بوده است اما تجارتی که دنیای سلطه ترویج میکند عادلانه نیست و سهم عوامل تولید در آن در نظر گرفته نمیشود.
خوش چهره تأکید کرد: انسان قرن بیستویکمی در اوج استرس و وسواس است بنابراین توسعهای که صرفا رفاه مادی را دنبال میکند آرامش انسان را از وی گرفته است و این راه طی شده اختلالات بسیار را بر جای گذاشته است.
وی افزود: حیات و ممات بسیاری از مردم در غرب به شغلشان بستگی دارد بنابراین توسعه در غرب با نابرابری همراه است و موضوع مهمتر این است که این توسعه در ظرف خود یعنی در کره زمین مشکلات فراوانی را پدید آورده است و از جمله تهی ساختن منابع طبیعی، بحران آب، آلودگی هوا و... از این موارد است.
وی در ادامه به بررسی وضعیت داخلی کشور پرداخت و گفت: در برنامه پنجم توسعه با عنایت به توجه به مفهوم عدالت، این موضوع را با ضریب جینی بررسی کردهاند اما با توجه به اینکه نابرابری درآمدی یکی از اشکال نابرابری است و در این زمینه باید ضریب جینی بالا برود اما آمارهای موجود در همین زمینه هم قابل استناد نیست.
نماینده تهران در مجلس هفتم عنوان کرد: نمیتوانیم در فرآیند توسعهای قرار بگیریم مگر اینکه نیازهای اولیه اساسی همانند مسکن، بهداشت، غذا و... را تأمین کنیم. این تجربه در چین موفق بود و بسیاری از اقتصاددانان غربی از این الگوی چین بهره گرفتهاند.
وی افزود: اگر همین موارد را در اسلام و در فرمایش حضرت علی(ع) بررسی کنیم متوجه خواهیم شد که ایشان میفرمایند در کوفه کسی نبود که سرپناهی نداشته باشد یا غذایش تأمین نشود و این امر میزان وظیفه حاکمان نسبت به رفاه مردم را نشان میدهد.
خوشچهره در ادامه به بیان نکاتی درباره اقتصاد اسلامی پرداخت و گفت: در غرب از واژه اقتصاد سیاسی استفاده میشود و در آن از دیدگاههای ارزشی خودشان هم استفاده میکنند و به نظرم اگر ما هم از واژه اقتصاد سیاسی استفاده میکردیم بسیار بهتر بود.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: اگر مدام در مورد موضوعی سخن بگوئیم و عمل نکنیم باعث دلزدگی میشود و جوابی که برای بسیاری از مردم به وجود میآید این است که اسلام از پس این موضوع بر نمیآید.
وی در پایان گفت: ما در زمینه اقتصاد اسلامی التقاطی عمل میکنیم و بسیاری از الگوهای ما از جمله در زمینه بانکداری، غربی است. ما قانون عملیات بانکی بدون ربا را نوشتهایم اما ساختار بانکی ما از غرب به ارث رسیده است و هنگامیکه چنین سیستمی جواب نمیدهد عدهای میگویند مشکل از خود اسلام است.
براساس این گزارش، خوشچهره در ابتدا اظهار کرد: توسعه موضوعی گسترده و انتزاعی است و باید تأکید کنم اگر بر موضوعی همانند عدالت تأکید داریم درک مفهومی این واژهها اولین چالش روبهروی آنهاست.
وی ادامه داد: در بسیاری از موارد مشاهده میکنیم این واژهها بر ضد خود عمل میکنند و مثلا دولتهایی با شعار عدالت بر سر کار میآیند اما با همین شعار دست به فجایع بزرگی میزنند؛ بنابراین تأکید بر روی مفهوم این واژهها بسیار مهم است و بنده بر آسیبشناسی این واژهها بسیار تأکید دارم.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: از توسعه تعاریف گوناگونی ارائه شده است اما سادهترین تعریف آن به معنای فرآیند بهبود یا فرآیند حرکت به سمت مطلوب است و اکنون در بسیاری از کشورها گفته میشود باید در فرآیندهای توسعه بازنگری صورت گیرد.
وی تأکید کرد: کشور آمریکا به برکت تحولات فکری، دانش بشری و اصلاح شیوههای مدیریتی، رفاه مادی را ارتقا داد اما صاحبنظران آنها معتقدند این روند انحرافاتی هم داشته است و اکنون آنها را به فکر فرو برده است که چگونه به عقب برگردند.
نماینده مردم تهران درمجلس هفتم افزود: جنبش وال استریت یک جنبش ترکیبی از عقاید گوناگون بود و حتی معاون بانک جهانی هم علیه نظام سرمایهداری سخن گفت بنابراین از چنین توسعهای نباید انتظار تحقق عدالت را داشته باشیم.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران افزود: بنده در مقالهای با عنوان تجارت ناعادلانه مطرح کردم که تمدن بشری با تجارت شکل گرفته و ترویج اسلام هم با تجارت بوده است اما تجارتی که دنیای سلطه ترویج میکند عادلانه نیست و سهم عوامل تولید در آن در نظر گرفته نمیشود.
خوش چهره تأکید کرد: انسان قرن بیستویکمی در اوج استرس و وسواس است بنابراین توسعهای که صرفا رفاه مادی را دنبال میکند آرامش انسان را از وی گرفته است و این راه طی شده اختلالات بسیار را بر جای گذاشته است.
وی افزود: حیات و ممات بسیاری از مردم در غرب به شغلشان بستگی دارد بنابراین توسعه در غرب با نابرابری همراه است و موضوع مهمتر این است که این توسعه در ظرف خود یعنی در کره زمین مشکلات فراوانی را پدید آورده است و از جمله تهی ساختن منابع طبیعی، بحران آب، آلودگی هوا و... از این موارد است.
وی در ادامه به بررسی وضعیت داخلی کشور پرداخت و گفت: در برنامه پنجم توسعه با عنایت به توجه به مفهوم عدالت، این موضوع را با ضریب جینی بررسی کردهاند اما با توجه به اینکه نابرابری درآمدی یکی از اشکال نابرابری است و در این زمینه باید ضریب جینی بالا برود اما آمارهای موجود در همین زمینه هم قابل استناد نیست.
نماینده تهران در مجلس هفتم عنوان کرد: نمیتوانیم در فرآیند توسعهای قرار بگیریم مگر اینکه نیازهای اولیه اساسی همانند مسکن، بهداشت، غذا و... را تأمین کنیم. این تجربه در چین موفق بود و بسیاری از اقتصاددانان غربی از این الگوی چین بهره گرفتهاند.
وی افزود: اگر همین موارد را در اسلام و در فرمایش حضرت علی(ع) بررسی کنیم متوجه خواهیم شد که ایشان میفرمایند در کوفه کسی نبود که سرپناهی نداشته باشد یا غذایش تأمین نشود و این امر میزان وظیفه حاکمان نسبت به رفاه مردم را نشان میدهد.
خوشچهره در ادامه به بیان نکاتی درباره اقتصاد اسلامی پرداخت و گفت: در غرب از واژه اقتصاد سیاسی استفاده میشود و در آن از دیدگاههای ارزشی خودشان هم استفاده میکنند و به نظرم اگر ما هم از واژه اقتصاد سیاسی استفاده میکردیم بسیار بهتر بود.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: اگر مدام در مورد موضوعی سخن بگوئیم و عمل نکنیم باعث دلزدگی میشود و جوابی که برای بسیاری از مردم به وجود میآید این است که اسلام از پس این موضوع بر نمیآید.
وی در پایان گفت: ما در زمینه اقتصاد اسلامی التقاطی عمل میکنیم و بسیاری از الگوهای ما از جمله در زمینه بانکداری، غربی است. ما قانون عملیات بانکی بدون ربا را نوشتهایم اما ساختار بانکی ما از غرب به ارث رسیده است و هنگامیکه چنین سیستمی جواب نمیدهد عدهای میگویند مشکل از خود اسلام است.
