آیتالله مبلغی:
گفتوگوی فرهنگی بهترین راه تعامل بین ایران و عرب است
کانون خبرنگاران نبأ: رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی با اشاره به اینکه گفتوگوی فرهنگی بیش از گفتوگوهای سیاسی توان برقراری فرهنگ اجتماعی همزیستی بین ایران و عرب را دارد، گفت: گفتوگوهای محدود، منقطع و غیر مستمر قادر به ایجاد همزیستی و تأمین مصالح مرتبط به سرنوشت مشترک ایران و کشورهای عربی نیست.
به گزارش کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، آیتالله احمد مبلغی در نشست گفتوگوی فرهنگی بین ایران و عرب کشور تونس خاطرنشان کرد: آنچه که بیش از همه میتواند فرهنگ همزیستی و تعامل بین ایران و عرب را برقرار سازد، گفتوگوی فرهنگی است.
وی ادامه داد: گفتوگوی فرهنگی یک تاکتیک نیست تا به شرایط زمانی خاصی محدود شود.
وی استمراربخشی به گفتوگوی فرهنگی، مراجعه به تاریخ مشترک و اهتمامورزی به سرنوشت مشترک را در روابط فرهنگی ایران و عرب بسیار مؤثر دانست و به تبیین هر یک از آنها پرداخت.
آیتالله مبلغی که به عنوان رئیس هیأت ایرانی در این نشست شرکت کرده بود، ادامه داد: گفتوگوی منقطع و غیر مستمر به شدت منفعل است و نمیتواند بهصورت فعال در مسیر رشدیابی روابط پیش تاز و تأثیرگذار باشد.
فوائد مراجعه به تاریخ
وی با اشاره به اصل مراجعه به تاریخ مشترک به عنوان یک نقطه عزیمت، گفت: این دیدگاه که مراجعه به تاریخ ثمرهای جز فخر فروشی در بر ندارد، نادرست است زیرا تاریخ اساسا در حافظه و ذهن یک ملت یا امت به صورت دائم حاضر است.
آیتالله مبلغی تصریح کرد: از همین خاستگاه دو نتیجه مهم بر مراجعه به تاریخ مترتب است؛ نتیجه اول اینکه مراجعه یک ملت یا نخبگان آن به تاریخ خود و اهتمام ورزیدن به آن، به آنها استعدادی را خواهد بخشید تا بر فرصتهای موجود در تراث خود آگاهی بهتر و بیشتری پیدا کنند و در نتیجه این آگاهی، بتوانند حرکت اجتماعی را رو به جلو تنظیم کرده و چارچوب ببخشند.
رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس گفت: نتیجه دوم اینکه، نباید حیات فکری و اجتماعی یک امت را از تاریخ آن منفصل ببینیم، مردم و گروهها در فضاهای اجتماعی بهصورت ناخودآگاه به تاریخ مراجعه و نسبت به تأثیرات آن تسلیم میگردند ولی آنچه این مراجعه به تاریخ را چارچوب میبخشد و جهت میدهد نوع قرائت تاریخ و شیوه این قرائت است.
آیتالله مبلغی با اشاره به اینکه گاهی قرائت از تاریخ صحیح نیست، گفت: در نتیجه قرائت نادرست تاریخ، یک ملت و حتی امت انسجام اجتماعی خود را از دست میدهد مثلا اگر بر جزئی از تاریخ که در بردارنده اضطراب اجتماعی و یا اختلال در مناسبات دینی بوده است تمرکز صورت بگیرد، این قرائت، سبب میگردد تا محتواهای آن بخش سلبی تاریخی در حافظه جامعه حضور پرهیمنه پیدا کند و در منابع گروههای این جامعه، جایگاه مهمی بهدست آورد و نتیجتا به اختلاف کشیده شوند.
وی ادامه داد: گاه بخش مثبت یک تاریخ در قرائت آن فعال میگردد در چنین صورتی حرکت جامعه به سمت همگرایی سوق پیدا میکند.
وی گفت: بر این اساس لازم است نسبت به تاریخ که حقایق اصیلی را درون خود جمع کرده است قرائت دقیق، آگاهانه و مسئولانهای انجام ببپذیرد؛ این قرائت حرکت اجتماعی را مسئولانه و دقیق خواهد کرد.
روابط ایران و عرب در گذر تاریخ
آیتالله مبلغی یادآورشد: در این چارچوب کسی که به تاریخ ایران و عرب مینگرد میبیند که نوعی از همزیستی مسالمتآمیز در مراحلی از تاریخ صورت گرفته است و این تاریخ در برخی از مقاطع، چنان فعال گشته است که اسباب اوجگیری تمدن اسلامی شده است.
وی گفت: اگر بخواهیم یک تعامل فرهنگی درستی را بین ایران و عرب پایهگذاری کنیم باید بخشی از تاریخ مشترک را فعال کرده و با طرح نشانههای آن و آشکار کردن شخصیتهای آن دوره و ظاهر ساختن نتایج آن بهصورت مستمر، حرکتی را در جهت ایجاد تعاون، همکاری و تقویت آن پیگیری کنیم.
آیتالله مبلغی ادامه داد: روشن است که اگر ما آن فصل زیبای از تاریخ را فعال نکنیم بخشهای نادرست تاریخ و یا اضافی آن که نوعی از رویارویی را باز میتاباند، به جای آن فصلهای مشترک در حافظه و اذهان نسلهای جدید مینشیند و باعث میشود نوعی از اضطراب، اختلال و رویارویی بین دو مجموعه عرب و ایران رخ دهد.
ضرورت نگاه مسئولانه به تاریخ ایران و عرب
رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی گفت: کوشش برای نهادن «نگاه به تاریخ ایران و عرب» در چارچوبی مسئولانه، فرهنگی، تعاملی و همزیستانه یک وظیفه اساسی است که فعال ساختن و تبیین آن بر دوش پژوهشگران، دانشگاه ها، نظام های آموزشی وعالمان دین است.
وی گفت: باید بدانیم در گذشته ایران و عرب، در مقاطعی از آن و در پاره ای از کشورهای اسلامی، نوعی از همزیستی به صورت هوشمندانه و انعطاف پذیر رخ داده است که تعدد مذاهب در آن مقاطع به مثابه منبع ای برای اختلاف ورزی ظهور پیدا نکرده است.
وی با اشاره به ضرورت اهتمامورزی به سرنوشت مشترک نیز گفت: وقوع هر مشکلی مربوط به سرنوشت برای یکی از ایران و اعراب، تأثیرات سلبی خود را بر دیگری برجای میگذارد و حتی فراتر از آن، میتوان گفت، نبود حالت همکاری بین ایران و عرب، اوضاع آنها را در یک مسیر غیرطبیعی قرار میدهد در نتیجه روابط غیرسالم میان آنها برقرار میشود و سرنوشت آنها به سوی آسیبپذیری به پیش میرود.
آیتالله مبلغی بیان کرد: روابط ایران و عرب از نظرحساسیت تا آنجا پیش رفته است که حتی صرف نبود همکاری مثبت بین این دو، به سمت آسیب دیدن سرنوشت آنها( ایران و عرب) به پیش میرود.
استاد حوزه علمیه قم گفت: آنچه سرنوشت ایران و عرب را به هم گره زده است برخورداری هر دو از دین و موقعیت جغرافیای واحد است، درست است که دین واحد برای چند هویت قومیتها و مذاهب فرصتی اساسی است تا پایههای همزیستی را استحکام ببخشند ولی به همان اندازه که وحدت دینی یک فرصت است، چالشی بزرگ برای روابط اجتماعی قومیت ها و مذاهب نیز هست.
آیتالله مبلغی بیان کرد: این چالش زمانی است که میان قومیتها و مذاهب وابسته به یک دین، «فرهنگ تعامل و همزیستی» استقرار پیدا نکند و در صورت نبود چنین فرهنگی، هر یک از مذاهب نسبت به دیگری به جهل و تجاهل روی میآورد و منافع غیر خود را رعایت نکند.
وی ادامه داد: نبود فرهنگی که همه را برای همزیستی گرد هم آورد، باعث خواهد شد تا دین به محاربه و جنگ با خود به پیش برود.
آیتالله مبلغی همچنین گفت: قرار داشتن عرب و ایران در یک منطقه واحد، سرنوشت مشترکی به آنها بخشیده است که یا باید به سمت حسن همجواری و همزیستی پیش بروند و یا در صورت بیتوجهی به فرهنگ اجتماعی و همزیستی سوء همجواری روی آورند.
گفتی است، دانشگاه منوبه که یکی از دانشگاههای مهم تونس است نشست هماندیشی گفتوگوی ایران و عرب را با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات برگزار کرد و آن در شخصیتهای دانشگاهی از ایران، مغرب، مصر، الجزایر و شخصیتهای از داخل تونس شرکت جستند.
محمدعلی بیطرفان
وی ادامه داد: گفتوگوی فرهنگی یک تاکتیک نیست تا به شرایط زمانی خاصی محدود شود.
وی استمراربخشی به گفتوگوی فرهنگی، مراجعه به تاریخ مشترک و اهتمامورزی به سرنوشت مشترک را در روابط فرهنگی ایران و عرب بسیار مؤثر دانست و به تبیین هر یک از آنها پرداخت.
آیتالله مبلغی که به عنوان رئیس هیأت ایرانی در این نشست شرکت کرده بود، ادامه داد: گفتوگوی منقطع و غیر مستمر به شدت منفعل است و نمیتواند بهصورت فعال در مسیر رشدیابی روابط پیش تاز و تأثیرگذار باشد.
فوائد مراجعه به تاریخ
وی با اشاره به اصل مراجعه به تاریخ مشترک به عنوان یک نقطه عزیمت، گفت: این دیدگاه که مراجعه به تاریخ ثمرهای جز فخر فروشی در بر ندارد، نادرست است زیرا تاریخ اساسا در حافظه و ذهن یک ملت یا امت به صورت دائم حاضر است.
آیتالله مبلغی تصریح کرد: از همین خاستگاه دو نتیجه مهم بر مراجعه به تاریخ مترتب است؛ نتیجه اول اینکه مراجعه یک ملت یا نخبگان آن به تاریخ خود و اهتمام ورزیدن به آن، به آنها استعدادی را خواهد بخشید تا بر فرصتهای موجود در تراث خود آگاهی بهتر و بیشتری پیدا کنند و در نتیجه این آگاهی، بتوانند حرکت اجتماعی را رو به جلو تنظیم کرده و چارچوب ببخشند.
رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس گفت: نتیجه دوم اینکه، نباید حیات فکری و اجتماعی یک امت را از تاریخ آن منفصل ببینیم، مردم و گروهها در فضاهای اجتماعی بهصورت ناخودآگاه به تاریخ مراجعه و نسبت به تأثیرات آن تسلیم میگردند ولی آنچه این مراجعه به تاریخ را چارچوب میبخشد و جهت میدهد نوع قرائت تاریخ و شیوه این قرائت است.
آیتالله مبلغی با اشاره به اینکه گاهی قرائت از تاریخ صحیح نیست، گفت: در نتیجه قرائت نادرست تاریخ، یک ملت و حتی امت انسجام اجتماعی خود را از دست میدهد مثلا اگر بر جزئی از تاریخ که در بردارنده اضطراب اجتماعی و یا اختلال در مناسبات دینی بوده است تمرکز صورت بگیرد، این قرائت، سبب میگردد تا محتواهای آن بخش سلبی تاریخی در حافظه جامعه حضور پرهیمنه پیدا کند و در منابع گروههای این جامعه، جایگاه مهمی بهدست آورد و نتیجتا به اختلاف کشیده شوند.
وی ادامه داد: گاه بخش مثبت یک تاریخ در قرائت آن فعال میگردد در چنین صورتی حرکت جامعه به سمت همگرایی سوق پیدا میکند.
وی گفت: بر این اساس لازم است نسبت به تاریخ که حقایق اصیلی را درون خود جمع کرده است قرائت دقیق، آگاهانه و مسئولانهای انجام ببپذیرد؛ این قرائت حرکت اجتماعی را مسئولانه و دقیق خواهد کرد.
روابط ایران و عرب در گذر تاریخ
آیتالله مبلغی یادآورشد: در این چارچوب کسی که به تاریخ ایران و عرب مینگرد میبیند که نوعی از همزیستی مسالمتآمیز در مراحلی از تاریخ صورت گرفته است و این تاریخ در برخی از مقاطع، چنان فعال گشته است که اسباب اوجگیری تمدن اسلامی شده است.
وی گفت: اگر بخواهیم یک تعامل فرهنگی درستی را بین ایران و عرب پایهگذاری کنیم باید بخشی از تاریخ مشترک را فعال کرده و با طرح نشانههای آن و آشکار کردن شخصیتهای آن دوره و ظاهر ساختن نتایج آن بهصورت مستمر، حرکتی را در جهت ایجاد تعاون، همکاری و تقویت آن پیگیری کنیم.
آیتالله مبلغی ادامه داد: روشن است که اگر ما آن فصل زیبای از تاریخ را فعال نکنیم بخشهای نادرست تاریخ و یا اضافی آن که نوعی از رویارویی را باز میتاباند، به جای آن فصلهای مشترک در حافظه و اذهان نسلهای جدید مینشیند و باعث میشود نوعی از اضطراب، اختلال و رویارویی بین دو مجموعه عرب و ایران رخ دهد.
ضرورت نگاه مسئولانه به تاریخ ایران و عرب
رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی گفت: کوشش برای نهادن «نگاه به تاریخ ایران و عرب» در چارچوبی مسئولانه، فرهنگی، تعاملی و همزیستانه یک وظیفه اساسی است که فعال ساختن و تبیین آن بر دوش پژوهشگران، دانشگاه ها، نظام های آموزشی وعالمان دین است.
وی گفت: باید بدانیم در گذشته ایران و عرب، در مقاطعی از آن و در پاره ای از کشورهای اسلامی، نوعی از همزیستی به صورت هوشمندانه و انعطاف پذیر رخ داده است که تعدد مذاهب در آن مقاطع به مثابه منبع ای برای اختلاف ورزی ظهور پیدا نکرده است.
وی با اشاره به ضرورت اهتمامورزی به سرنوشت مشترک نیز گفت: وقوع هر مشکلی مربوط به سرنوشت برای یکی از ایران و اعراب، تأثیرات سلبی خود را بر دیگری برجای میگذارد و حتی فراتر از آن، میتوان گفت، نبود حالت همکاری بین ایران و عرب، اوضاع آنها را در یک مسیر غیرطبیعی قرار میدهد در نتیجه روابط غیرسالم میان آنها برقرار میشود و سرنوشت آنها به سوی آسیبپذیری به پیش میرود.
آیتالله مبلغی بیان کرد: روابط ایران و عرب از نظرحساسیت تا آنجا پیش رفته است که حتی صرف نبود همکاری مثبت بین این دو، به سمت آسیب دیدن سرنوشت آنها( ایران و عرب) به پیش میرود.
استاد حوزه علمیه قم گفت: آنچه سرنوشت ایران و عرب را به هم گره زده است برخورداری هر دو از دین و موقعیت جغرافیای واحد است، درست است که دین واحد برای چند هویت قومیتها و مذاهب فرصتی اساسی است تا پایههای همزیستی را استحکام ببخشند ولی به همان اندازه که وحدت دینی یک فرصت است، چالشی بزرگ برای روابط اجتماعی قومیت ها و مذاهب نیز هست.
آیتالله مبلغی بیان کرد: این چالش زمانی است که میان قومیتها و مذاهب وابسته به یک دین، «فرهنگ تعامل و همزیستی» استقرار پیدا نکند و در صورت نبود چنین فرهنگی، هر یک از مذاهب نسبت به دیگری به جهل و تجاهل روی میآورد و منافع غیر خود را رعایت نکند.
وی ادامه داد: نبود فرهنگی که همه را برای همزیستی گرد هم آورد، باعث خواهد شد تا دین به محاربه و جنگ با خود به پیش برود.
آیتالله مبلغی همچنین گفت: قرار داشتن عرب و ایران در یک منطقه واحد، سرنوشت مشترکی به آنها بخشیده است که یا باید به سمت حسن همجواری و همزیستی پیش بروند و یا در صورت بیتوجهی به فرهنگ اجتماعی و همزیستی سوء همجواری روی آورند.
گفتی است، دانشگاه منوبه که یکی از دانشگاههای مهم تونس است نشست هماندیشی گفتوگوی ایران و عرب را با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات برگزار کرد و آن در شخصیتهای دانشگاهی از ایران، مغرب، مصر، الجزایر و شخصیتهای از داخل تونس شرکت جستند.
محمدعلی بیطرفان
