تمرکز آموزش نخبگان قرآنی در تهران؛ فرصت یا تهدید

وحید وکیلی، قاری بین‌المللی کشورمان در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایکنا با تأکید بر ضرورت تقویت ظرفیت‌های آموزشی استان‌ها گفت: تحولات آموزشی حوزه قرآن در کشور طی دو دهه اخیر باعث شده شرایط استان‌ها با گذشته قابل مقایسه نباشد. زمانی که بنده برای بهره‌مندی از محضر استادان همچون استاد احمد ابوالقاسمی به تهران می‌آمدم، در بسیاری از استان‌ها حتی یک قاری بین‌المللی یا چهره شاخص کشوری وجود نداشت، اما امروز به برکت انقلاب اسلامی، گسترش فعالیت‌های آموزشی و بهره‌گیری از فضای مجازی، سطح علمی و آموزشی استان‌ها به شکل قابل توجهی ارتقا یافته است.

مدیر فرهنگسرای قرآن و عترت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری ارومیه با اشاره به اجرای طرح‌های ملی آموزش نخبگان قرآنی افزود: اصل اجرای برنامه‌های ملی آموزشی اقدامی ارزشمند است، اما نکته مهم آن است که این برنامه‌ها نباید به تضعیف ظرفیت‌های بومی و استانی منجر شود. سیاست‌گذاران باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنند که از توانمندی استادان استان‌ها حداکثر بهره‌مندی صورت گیرد و جایگاه آنان در فرآیند تربیت قاریان آینده حفظ شود.

وی ادامه داد: امروز در استان‌هایی مانند بوشهر، آذربایجان غربی، اصفهان، کرمانشاه و بسیاری از نقاط دیگر کشور، استادان و قاریان بین‌المللی حضور دارند که سال‌ها تجربه آموزشی و اجرایی اندوخته‌اند و توانایی تربیت قاریان ممتاز را دارند. 

این قاری بین‌المللی تصریح کرد: پرسش اینجاست که وقتی یک استاد بین‌المللی در استان خود حضور دارد و توانایی تربیت قاریان ممتاز را دارد، چه ضرورتی وجود دارد که شاگردان مستعد آن استان از چرخه آموزشی بومی جدا شده و تمام فرآیند آموزش در تهران متمرکز شود؟ به نظر می‌رسد رویکرد صحیح آن است که این استادان تقویت شوند و امکانات و حمایت‌های لازم در اختیار آنان قرار گیرد.

وکیلی بیان کرد: پیشنهاد من این است که طرح‌های ملی از ظرفیت استادان تراز اول استان‌ها به عنوان بازوان اجرایی خود استفاده کنند. حتی می‌توان شعب استانی این طرح‌ها را زیر نظر همان استادان راه‌اندازی کرد تا فرآیند استعدادیابی و پرورش نخبگان در بستر استان‌ها انجام شود و در عین حال تحت نظارت ساختار ملی نیز قرار داشته باشد.

وی با بیان اینکه تمرکز بیش از حد فعالیت‌های آموزشی در تهران می‌تواند آثاری برخلاف روند آموزش در استان‌ها به همراه داشته باشد، گفت: طبیعی است که نام تهران برای بسیاری از نوجوانان و خانواده‌ها جذابیت ایجاد می‌کند و تصور می‌شود، همه فرصت‌های رشد در پایتخت متمرکز است. در چنین شرایطی، حتی اگر بهترین استادان در استان‌ها حضور داشته باشند، برخی قرآن‌آموزان ترجیح می‌دهند به سمت دوره‌های متمرکز در تهران گرایش پیدا کنند. این مسئله می‌تواند به تدریج موجب تضعیف چرخه آموزشی استان‌ها شود.

این قاری بین‌المللی کشورمان تصریح کرد: زمانی که یک مربی سال‌ها برای تربیت شاگرد تلاش می‌کند، اما در مراحل نهایی نقش او دیده نمی‌شود و همه افتخارات به نام ساختار‌های دیگر ثبت می‌شود، طبیعی است که انگیزه لازم برای استمرار این مسیر آسیب ببیند.

مدیر فرهنگسرای قرآن و عترت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری ارومیه با اشاره به نقش استادان استانی در موفقیت قاریان نوجوان اظهار کرد: بسیاری از استعداد‌هایی که امروز در طرح‌های ملی حضور دارند، محصول سال‌ها تلاش استادان استان‌ها هستند؛ بنابراین شایسته است که این نقش دیده شود و به جای جدا کردن شاگرد از استاد، زمینه حمایت و تقویت همان استاد فراهم شود.

وکیلی افزود: اگر قرار است طرح‌های ملی وارد عرصه آموزش شوند، بهتر است تمرکز اصلی آنها بر شناسایی استعداد‌های خام و پرورش افرادی باشد که هنوز وارد مسیر حرفه‌ای نشده‌اند. اما در مواردی که یک استاد توانمند در استان، قرآن‌آموزی را تا سطح کشوری یا حتی نزدیک به سطوح بین‌المللی پرورش داده است، منطقی‌تر آن است که همان استاد مورد حمایت قرار گیرد تا فرآیند رشد شاگرد در همان بستر آموزشی ادامه یابد.

وی در پایان تأکید کرد: این نظرات ناظر به نقد اشخاص یا استادان فعال در این طرح‌ها نیست، بحث اصلی نوع سیاست‌گذاری آموزشی در حوزه قرآن است. اعتقاد دارم که آینده آموزش قرآن در کشور زمانی تضمین خواهد شد که ظرفیت‌های ارزشمند استان‌ها حفظ، تقویت و به رسمیت شناخته شود. اگر به استادان موفق استانی اعتماد شود و امکانات لازم در اختیار آنان قرار گیرد، استان‌ها می‌توانند به صورت مستمر قاریان برجسته و بین‌المللی تربیت کنند.

وحید وکیلی متولد 1365 در شهر ارومیه است. او آموزش‌های اولیه تلاوت قرآن را در محضر اساتید ارومیه آموخت و سپس در محضر احمد ابوالقاسمی به صورت حرفه‌ای آموخته‌های خود را کامل کرد.

از جمله افتخارات او می‌توان به کسب چندین رتبه در مسابقات سراسری اشاره کرد که از آن جمله می‌توان به کسب مقام اول جشنواره ملی قرآن دانشجویان، رتبه اول مسابقات سراسری سازمان تبلیغات اسلامی و رتبه اول مسابقات سراسری قرآن کریم سازمان اوقاف در سال 1391 اشاره کرد.

وکیلی همچنین در سی‌امین دوره مسابقات بین‌المللی قرآن جمهوری اسلامی ایران که سال 1392 در سالن اجلاس سران کشورهای اسلامی برگزار شد، رتبه اول رشته قرائت تحقیق را کسب کرد.