مد واژهای فرانسوی و اصطلاح کلی در حیطه هنر طراحی پوشاک است که تحت تأثیر اوضاع فرهنگی و اجتماعی جامعه در یک دوره زمانی مشخص انجام میپذیرد، برای تعریف مد دو تعریف دیگر نیز ارائه شده است: «شیوه رفتاری که به طور موقت توسط بخش مشخصی از اعضاء یک گروه اجتماعی اتخاذ می شود، به این دلیل که آن رفتار انتخابی را از نظر اجتماعی برای آن زمان و موقعیت مناسب تشخیص می دهند.» و «مد نوع لباسی است که اخیراً پذیرفته شده است».
واژه «مد» در لغت به معناى سلیقه، اسلوب، روش و شیوه به کار مىرود و در اصطلاح، عبارت است از روش و طریقه موقت که طبق ذوق و سلیقه اهل زمان طرز زندگی، لباس پوشیدن را تنظیم میکند؛ «مدگرایى» نیز آن است که فرد، سبک لباس پوشیدن و طرز زندگى و رفتار خود را طبق آخرین الگوها تنظیم کند و به محض آنکه الگوى جدیدى در جامعه رواج یافت، از آن پیروى نماید؛ بنابراین، مىتوان گفت: «مدگرایى» به تغییر سلیقه ناگهانى و مکرر همه یا بعضى از افراد یک جامعه اطلاق مىشود و منجر به گرایش به انجام رفتارى خاص یا مصرف کالاى به خصوصى یا در پیش گرفتن سبکى خاص در زندگى مىشود.
اسلام، مدگرایی و امروزی شدن
حال، این سؤال مطرح است که مدگرایی، تجدّد و امروزی شدن، تا چه اندازه مطلوب است؟ نظر اسلام در این زمینه چیست؟ در یک نگاه کلی، اسلام با همه نوع مد، مخالف نیست، اسلام، امروزی شدن و نوگرایی در سبک و شیوه لباس پوشیدن را نیز به صورت کلّی پذیرفته است، آنچه اسلام با آن مخالف است، پشت پا زدن به ارزشها مثل: پوشش شرعی، پرهیز از اسراف، و ... ، رعایت نکردن اخلاق اجتماعی، آزادی مطلق در روابط دختر و پسر، و همانندسازی با بیگانگان است.
حال اگر این پدیدههای انحرافی در قالب مد به خورد جوانان داده شوند، در اینجاست که ذهن هر دغدغهمند امر فرهنگی را به این سمت میکشاند که مد القای ارزشهای فرهنگی است و باید هر چه سریعتر دست به کار شد چراکه مردم ایران دارای فرهنگی غنی هستند که اسلام آن را تکمیل کرده بنابراین نباید اجازه داد الگوهای بیگانه جایگزین آن شود؛ پوشش نیز از این قاعده مستثنی نیست و مشاهد میکنیم که دین اسلام برای آن تعریف ارائه داده است و مردم ایران که از دیرباز به پوشش اهمیت می دادند با پذیرش اسلام به پوشش اسلامی روی آوردند و در حافظه تاریخی آنها به خوبی بارز است که پوشش اسلامی هرگز از این مردم جدا نشده است.
عدم اعتماد تولید کنندگان به طراحان جوان لباسدرست است كه دومین نمایشگاه و جشنواره مد و لباس اسلامی_ایرانی كه اكنون در مجتمع فرهنگی_سینمایی شهید آوینی شهر همدان در حال برگزاری است از رشد رو به جلوی چشمگیری برخوردار بوده، اما هنوز طراحان همدانی با مشكل بازاریابی برای طرحهای خود مواجه بوده و تولیدكنندگان داخلی اعتمادی به آنها ندارند، در نمایشگاه اول كه سال گذشته در اسفندماه برگزار شد هم تعداد شركتكنندگان همدانی كم و هم طرحهای ارائه شده اغلب تكراری بودند و مورد پسند مخاطبان نبودند، اما اینبار تعدادی از طرحها مخصوصاً جوانتر را جذب میكند و این انتظار میرود كه تولیدكنندگان برخی طرحها را از طراحان آن خریداری كنند.
البته در این جشنواره مشاهده میکنیم که اغلب به تزئینات لباس پرداخته شده است در صورتی كه طراحان باید به این موضوع دقت داشته باشند كه تنوع در ارائه طرح بسیار مهم است و بسیاری از افراد دوست ندارند با لباسهای نقاشی و تزیین شده به خیابان بیایند، بلكه به دنبال لباسهای شیك، بهروز و با دوختهای متنوع هستند؛ برگزاری از این دسته جشنوارهها و نمایشگاهها در حوز مد و لباس ایرانی_اسلامی باید به سمتی حرکت کند که تأثیر بسزایی در جامعه داشته باشد و بتواند الگویی مناسب از پوشش اسلامی و ایرانی به نسل جوان امروز ارائه دهد به نحوی که دیگر شاهد پیروزی مدهای بیگانه در بین ملت ایرانی که دارای فرهنگ کهن،غنی و با ارزشی است،نباشیم.
پوشش نشانه و ابزاری برای تبیین ارزشها استطاهره دوروزی مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری همدان در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از همدان، اظهار کرد: پوشش یک نیاز فطری و ذاتی انسان است که هم موجب آراستگی افراد بوده و هم یک عملکرد اجتماعی برای تثبیت جایگاه و هویت افراد به شمار میرود؛ پوشش نشانه و ابزاری برای تبیین ارزشها بوده و فرهنگ و نماد هر کشور است که همیشه با هنجارها و ارزشهای اخلاقی جامعه درهم تنیده شده است.
وی به پیدایش مد توسط کشورهای غربی اشاره و تأکید کرد: پس از انقلاب صنعتی اروپا، غربیها به جایگاه پوشش در جامعه پی بردند و با اطلاعرسانی گسترده سلطه فرهنگی را برای جوامع تحت سلطه ایجاد کردند؛ سلطه فرهنگی تمامی ارزشهای یک جامعه را زیر سوال میبرد لذا باید مد و مدگرایی را با مهندسی فرهنگی در جامعه کنترل کنیم.
دوروزی تأکیدکرد: مد همانند شمشیر دولبهای است که میل همگرایی و متمایز بودن را در افراد ایجاد میکند،راهکارهای قهری و پلیسی در برابر مد و مدگرایی جواب نمیدهد و شاید در کوتاهمدت تاثیرگذار باشد ولی در بلندمدت نتیجه عکس در پی دارد؛ هدف اسلام از پوشش، اخلاق تربیتی و پیشگیری از گناه و انحراف است،پوشش مورد نظر اسلام مد و لباسهای منطبق بر پوشش ایرانی اسلامی است.
همدان بیشترین تولیدی لباس را در غرب کشور داردفاطمه والامقام، دبیر كارگروه مد و لباس ایرانی- اسلامی نیز ابراز کرد: در استان همدان طراحان با مشكلاتی از جمله اعتماد نداشتن تولیدكننده به طراحیهای داخلی وجود دارد؛ در حالیکه همدان بیشترین تولیدی لباس در غرب كشور را دارد به طوری كه در برخی از روستاها دست از كشاورزی برداشته و با چرخ خیاطی كار میكنند، اما آنها از طرحهای موجود در بازار استفاده میكنند.
وی ادامه داد: كارآفرینان دوخت لباس، پارچههای برش خورده از تهران میآورند، میدوزند و سپس در تهران مارك میزنند و در همدان و استانهای دیگر آنها را میفروشند، در حالی كه اگر وزارت ارشاد طراحان را حمایت كند و طراحان به فروش طرحهای خود با سود پایین رضایت دهند به طور قطع این تبادل دوطرفه به وجود میآید و طراحان داخلی میتوانند طرحهای خود را روانه بازار كنند.
تولیدکنندگان لباس با طراحی امکان رشد دارند
الناز حدیدی، مدرس دانشگاه و عضو شورای راهبردی دانشگاهیان كارگروه مد و لباس تهران نیز اذعان کرد: در عرصه مد و لباس مهم است كه بتوانیم صنعت و دانشگاه را با هم مرتبط كنیم، البته در اسفندماه در تهران قرار است سمپوزیومی برگزار شود تا طراحان را با تولیدكنندگان آشنا كند و ارتباطی بین صنعت، نساجی و متخصصان در این عرصه ایجاد كند. ما هم تاكنون تلاش كردهایم برای تولیدكنندگان جا بیندازیم كه تا زمانی كه تولیداتشان طراحی نداشته باشد امكان رشد نخواهند داشت.
وی تأکید کرد: تنها 2 صنعت اسلحهسازی و نفت و پتروشیمی است كه از مد و لباس ارزش افزوده بیشتری در دنیا ایجاد كرده، بنابراین در ایران هم باید به دنبال جا انداختن این صنعت باشیم و تا زمانی كه طراحان داخلی به دنبال عرضه تنوع و زیبایی در ارائه طرحهای الهام گرفته از نقشهای بومی نباشند، نمیتوانند نیازهای داخل را برآورده كنند كه همین موجب میشود تا مردم و به خصوص جوانان به دنبال طرحهای وارداتی باشند.
گزارش از مریم بیگدلو