پوشش يكی از شئون انسانی است و اين شأن انسان به خصوصيات متفاوت فردی، اجتماعی وی مربوط میشود و میتوان گفت كه لباس پرچم وجود آدمی است كه از اعتقادات و فرهنگ و آداب و رسوم وی سخن میگويد، لباس به نوعی نشان دهنده فرهنگ و هویت یک فرد و چه بسا یک جامعه است بنابراین جایگاه اجتماعی آن در جوامع بر کسی پوشیده نیست.
طراحی لباس، خلق یک اثر هنری استطراحی لباس، خلق یک اثر هنری است بنابراین به کار بردن خلاقیت، ذوق، سلیقه و استعداد در آن بسیار مهم است، رشته طراحی پارچه و لباس یکی از رشتههای کاربردی است که در دنیا از جایگاه ویژهای برخوردار است، پیچیدگی و بازاریابی این رشته در کشورهای غربی قابل توجه است و از این رو بین تولیدکنندگان صنعت لباس رقابت سنگینی وجود دارد، با توجه به اینکه کشور ما کشوری اسلامی است باید در این راستا در میان کشورهای دیگر برای طراحی لباس اسلامی پیش قدم باشیم.
لباس از ضروريات زندگی است و اسلام به اين امر مهم اهميت زيادی داده چرا كه با يك بررسی كوتاه در ميزان پوشش مردم جهان میتوان دريافت كه هر كجا اسلام نفوذ داشته، نحوه پوشش مسلمانها، تأثير فراوانی بر چگونه لباس پوشيدن پيروان اديان الهی و مذاهب و فرهنگها داشته است، خداوند میفرمایند: «يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَىَ ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ؛ اى فرزندان آدم در حقيقت ما براى شما لباسى فرو فرستاديم كه عورتهاى شما را پوشيده مىدارد و [براى شما] زينتى است و[لى] بهترين جامه [لباس] تقوا است اين از نشانههاى [قدرت] خداست باشد كه متذكر شوند» (الأعراف/آیه 26)
طراحی لباس یک صنعت پرسود کشور محسوب میشود
با توجه به اهمیت مقوله پوشش و طراحی لباس در هفته جاری، دومین جشنواره مد و لباس اسلامی_ایرانی به همت اداره کل ارشاد اسلامی استان همدان برگزار شد؛ برگزاری این قبیل جشنوارهها موجب افزایش توجه افراد جامعه و نیز مسئولین به مقوله طراحی و مد لباس میشود، این حوزه در کشور ما بسیار ضعیف عمل میکند، در حالی که در بسیاری از کشورهای دیگر، طراحی لباس و مد یک صنعت پر سود و شغلی لوکس محسوب میشود.
متأسفانه در کشور ما رشته طراحی لباس و پارچه یکی از رشتههایی است که مورد غفلت واقع شده و نخبگان و هنرمندان ما هم کمتر به سمت این رشته کشیده میشوند، از طرف دیگر، این چنین جشنوارههایی موجب تشویق و ترغیب دانشجویان این رشته شده و باعث میشود خیلی تخصصیتر و کاربردیتر به رشته خود نگاه کنند، گرد هم آوردن اساتید و دانشجویان رشته طراحی پارچه و لباس نیز موجب ایجاد تعامل و هماندیشی بیشتر بین اهالی این رشته میشود. همچنین، نوع نگاه مردم هم به این رشته تغییر خواهد کرد و موجب آشنایی بیشتر با این حوزه میشود.
رنگهای به کار رفته در آثار مطابق سلیقه و فرهنگ مردم بوددر آثار ارائه شده در این نمایشگاه استفاده از رنگها جالب توجه بود، مسئلهای که در جامعه ما کمتر به آن پرداخته میشود، هرچند بحث رنگ در فرهنگ ایرانی_اسلامی اندکی پیچیده است و استفاده از رنگهای تند و زننده مغایر با فرهنگ ماست، اما رنگهای به کار رفته در آثار این نمایشگاه زیبا و در عین حال مطابق سلیقه و فرهنگ مردم بود، از دیگر نقاط مثبت این نمایشگاه، استفاده از برخی طرحهای سنتی متعلق به استان همدان در لباسها و پارچهها بود. همچنین برخی اسامی انتخابی برای طرحها نیز در تاریخ و فرهنگ مردم همدان ریشه داشت.
متأسفانه اکثر آثار ارائه شده توسط طراحان جوان که اغلب نیز دانشجویان این رشته هستند چه از نظر ظرافت و کیفیت دوخت و چه از نظر طراحی آثار از سطح پائینی برخوردار بود، از طرفی، تنوع آثار و نیز تنوع شرکتکنندگان در جشنواره کم بود به نحوی که در کل در نمایشگاه، اسم چند شرکت کننده بیشتر به چشم نمیخورد و هر کدام از آنها چند اثر ارائه داده بودند، در واقع، انتظار برخی بازدیدکننندگان این بود که سطح کارها به قدری خوب و بالا باشد که تولیدکنندگان لباس هم میتوانستند از طرحهای ارائه شده در این نمایشگاه استفاده کنند؛ از طرف دیگر، بیشتر شرکت کنندگان در این جشنواره، دانشجویان کاردانی بودند در حالی که انتظار میرفت طراحان با تجربه و حرفهای نیز در آن شرکت میکردند، در واقع، این جشنواره، با این کیفیت و با این شرکتکنندگان میتوانست در سطح یک آموزشکده و نه در قالب استانی برگزار شود.
طراحی مانتو و پارچه از نقاط ضعف این نمایشگاهاز دیگر نقاط ضعف این نمایشگاه این بود که فقط روی طراحی مانتو و پارچه کار شده بود در حالی روی طراحی سایر پوششها مثل شال، روسری، مقنعه، چادر و شلوار نیز بهتر بود کار شود و از طرف دیگر از طراحان لباس مردانه خبری نبود! چه بسا که میتوان گفت جای خالی طراحان جوان آقا خالی بود، شاید انگیزه کافی برای شرکت در اینگونه جشنوارهها برای آقایان کم باشد و شاید بخشی ویژه لباس آقایان اختصاص نیافته بود.
امیدواریم در سالهای آتی، با توجه به پیشینه تاریخی و فرهنگی استان همدان، نمایشگاههای مد و لباس بیشتری در استان برگزار شود و روزی برسد که طراحان لباس بتوانند با طراحان برجسته دنیا رقابت کنند تا بتوانیم سبک لباسهای اسلامی_ایرانی را به همه دنیا معرفی کنیم.
یادداشت از مریم مرادی معین