شهسواری:
سلیقهگرایی در آموزش قرآن اجتنابناپذیر است/ حفظ شأن قرآن در شیوههای سنتی آموزش
گروه فعالیتهای قرآنی: پیشکسوت و چهره قرآنی کشور گفت: سلیقهگرایی را در امر آموزش قرآن نمیتوان به طور کلی حذف کرد و حتی اگر روشها نیزهماهنگ و منسجم شوند باز هم اعمال سلیقه وجود دارد و البته امری طبیعی است ولی میشود آن را تا حدامکان کاهش داد.
ابوطالب شهسواری، پیشکسوت و چهره قرآنی کشور در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، پیرامون آسیبشناسی تدریس قرآن گفت: روشهای تدریس قرآن امروزه خصوصاً طی دهه اخیر تفاوتهای بسیاری با دهه 50 و 60 دارد و این تفاوت به واسطه پیشرفت تکنولوژی و علم روز امری طبیعی است.
امکانات آموزشی امروزی قابل مقایسه با گذشته نیست
وی بیان کرد: ابزارهایی که امروزه به واسطه پیشرفت تکنولوژی در اختیار عموم بخصوص مدرسان علوم قرآنی و مخاطبان آن قرار دارد به امر آموزش کمک بسیار زیادی کرده در حالی که در روزگار گذشته بسیاری از آنها وجود نداشت و ما حتی برای پخش فایل صوتی و ویدئویی اساتید قرآنی امکانات نداشتیم و یادم هست وقتی میخواستیم برای اولین بار فایل تصویری استاد عبدالباسط را ببینیم دو روز فقط دنبال یک ویدئو امانتی بودیم که یک فیلم بیکیفیت و سیاهوسفید را در یکی از جلسات قرآنی خودمان نگاه کنیم در حالی که امروزه قرآنآموزان یا انواع قرائت اساتید مطرح را با کیفیت بالا در گوشیهای همراه خود دارند و یا از طریق کانالهای مجازی به صورت مستقیم دریافت میکنند.
شهسواری افزود: امروزه کانالهای قرآنی متنوع به وفور در دسترس قرآنآموزان و مدرسان علوم قرآنی قرار دارند که میتوانند به عنوان ابزار کمک آموزشی نقش اثرگذاری ایفا کنند لذا شیوه و روشهای تدریس کنونی از این حیث قابل مقایسه با گذشته نیست و زمانی که مدرس و مربی ابزارها را در اختیار داشته باشد خود به خود در نوع و شیوه تدریسش نیز تحول و تغییر به وجود خواهد آمد.
چهره قرآنی کشور ادامه داد: در گذشته استاد و مربیان قرآن برای انتقال مفاهیم و آموزشها با کمترین ابزارهای آموزشی مثل کچ و تخته سرو کار داشتند درحالی که امروزه از امکانات روز و ابزارهای مدرن مانند تابلوهای تصویری و لپ تاپ و نرمافزارهای مختلف نهایت استفاده صورت گرفته و بسیار نیز در امر آموزش اثرگذار هستند و به واسطه همین روشها انتقال مفاهیم و یادگیری مخاطبان نیز سرعت گرفته است.
شهسواری ادامه داد: امروزه در راستای آموزش قرآن همه مباحث مورد نیاز بخصوص در بخش الحان و تجوید به صورت تخصصی در دسترس قرآنآموز قرار دارد و با گسترش کانالهای مجازی خیلی از مباحث به صورت غیر حضوری بین شاگرد و استاد انتقال پیدا میکند در حالی که در گذشته اینگونه نبود و اغلب کلاسها به صورت هفتهای برگزار میشد و دسترسی به استاد نیز در طول هفته سخت بود بنابراین اگر قرآنآموز با سوال و مشکلی روبرو میشد باید یک هفته صبر میکرد تا کلاس برگزار و سوالش را بپرسد.
روشهای تدریس امروزی قرآن منسجم نیست
پیشکسوت قرآنی استان مرکزی با بیان اینکه روشهای تدریس علوم قرآنی روشهای منسجم، هماهنگ و علمی نیستند و بیشتر سلیقهای است اظهار کرد: امروزه روشهای تدریس متفاوتی در حوزه تدریس علوم قرآنی و سایر علوم وجود دارد و استفاده از هر یک از آنها به میزان توانمندی و دانش اساتید و مدرسان باز میگردد و درواقع استاد بنابر میزان دانشی که دارد از این روشها استفاده میکند و اینگونه نیست که روشها به یک یا چند نوع محدود شود، ابزار و امکانات فراوان است و این توانمندی خود افراد و سلیقههاست که در انتخاب نوع روش تعیین کننده است.
شهسواری تصریح کرد: البته طی سالهای گذشته آموزشوپرورش و دانشگاه روشهای تدریس را به صورت کتاب و جزوه تدوین و در اختیار معلمان قرار میدادند ولی باز هم معلمان سلیقه خودشان را در امر آموزش اعمال میکردند و در حال حاضر نیز به همینگونه است.
شرایط ارائه روش جدید آموزش قرآن
وی افزود: روشهای تدریس فعلی در گذشته نیز ارائه میشد و روشهای فعلی ادامه روشهای سنتی گذشته است و تغییر اساسی نکردهاند فقط قدری با ابزارهای روز آمیخته شدهاند البته روشهای سنتی و قدیمی هنوز نیز کاربرد خود را دارند و بخشهایی از آنها را میتوان در جلسات امروزی به کار گرفت ولیکن نیاز است که بازنگری خاصی در شیوه و روشهای تدریس صورت گیرد و روشهای نوین و جدید ارائه گردد منتهی به شرطی که از مزیت و امتیازهای بیشتری نسبت به روشهای سنتی برخوردار باشند.
نخبه قرآنی کشور تصریح کرد: مدرسین و اساتید علوم قرآنی باید خود را مجهز به ابزارهای جدید و به روز کنند، روشهای سنتی کاربرد و محسنات خاص خود را دارد به طوری که قاری در جلسه حضور دارد و در محضر قرآن پای رحل مینشیند و به جای اینکه مفاهیم قرآن را از فضای مجازی و تلفن همراه و نرمافزار و ... فراگیرد از فضای روحانی جلسه بهره میبرد و در واقع در جلسات سنتی شأن قرآن به مراتب حفظ میشود منتهی استفاده از تکنولوژی و ابزارهای روز در زمان غیر کلاس به صورت غیر حضوری برای تقویت و تمرین، مفید و کاربردیتر از جلسات سنتی است.
وی ادامه داد: فقدان روشهای علمی هماهنگ در تدریس علوم قرآنی و سلیقهگرایی پیامدهای خاص خودش را دارد و بعضاً ممکن است پیامدهای آن منفی باشد لذا ما نیازمند تدوین روش و شیوههای تدریس هماهنگ و منسجم هستیم که به این منظور میطلبد یک نهاد مشخص مانند دارالقرآن کریم سازمان تبلیغات به عنوان متولی قرآنی وارد عرصه شده و از مجموع روشهایی موجود یک روش برتر و علمیتری را تدوین و به صورت مکتوب و یا نرمافزاری معرفی کنند و یا اینکه با اعلام فراخوان اساتید این حوزه را گردهم آورده و با برگزاری کارگاههای تخصصی در سطح استانها آموزشهای لازم را با بهرهگیری از اساتید اهل فن و مجرب ارائه کنند و روش علمی و هماهنگی را تعریف و تدوین کرده و همه نیز ملزم به استفاده از این روشها باشند.
کاهش سلیقهگرایی در امر تدریس علوم قرآنی
چهره قرآنی کشور با اشاره به لزوم کاهش سلیقهگرایی در امر تدریس علوم قرآنی گفت: در حوزه تدریس سلیقهگرایی را نمیتوان به طور کلی حذف کرد و ما هرکاری بکنیم حتی اگر روشها نیزهماهنگ و منسجم شوند باز هم خود به خود اعمال سلیقه وجود دارد چرا که استاد رباط نیست که کوکش کنیم و از او بخواهیم طبق برنامه و دستورالعمل حرکت کند و این امری طبیعی است بنابراین نمیتوان سلیقهگرایی را به طور کلی حذف کرد ولی میشود آن را تا حدامکان کاهش داد.
وی با اشاره به آسیبهای آموزش قرآن با لحن فارسی بر ضرورت آموزش با لحن عربی از ابتدای امر تأکید کرد و افزود: در بحث آموزش قرآن مباحث تئوری و علمی باید با یکدیگر تلفیق شده و درکنار هم آموزش داده شوند و آموزش صرف تئوری آسیبهای زیادی به همراه دارد و پاسخگوی نیاز مخاطبان ما نیست و نیاز ضروری پرورش قاری متخصص و توانمند آموزش عملی در کنار تئوری است.
امکانات آموزشی امروزی قابل مقایسه با گذشته نیست
وی بیان کرد: ابزارهایی که امروزه به واسطه پیشرفت تکنولوژی در اختیار عموم بخصوص مدرسان علوم قرآنی و مخاطبان آن قرار دارد به امر آموزش کمک بسیار زیادی کرده در حالی که در روزگار گذشته بسیاری از آنها وجود نداشت و ما حتی برای پخش فایل صوتی و ویدئویی اساتید قرآنی امکانات نداشتیم و یادم هست وقتی میخواستیم برای اولین بار فایل تصویری استاد عبدالباسط را ببینیم دو روز فقط دنبال یک ویدئو امانتی بودیم که یک فیلم بیکیفیت و سیاهوسفید را در یکی از جلسات قرآنی خودمان نگاه کنیم در حالی که امروزه قرآنآموزان یا انواع قرائت اساتید مطرح را با کیفیت بالا در گوشیهای همراه خود دارند و یا از طریق کانالهای مجازی به صورت مستقیم دریافت میکنند.
شهسواری افزود: امروزه کانالهای قرآنی متنوع به وفور در دسترس قرآنآموزان و مدرسان علوم قرآنی قرار دارند که میتوانند به عنوان ابزار کمک آموزشی نقش اثرگذاری ایفا کنند لذا شیوه و روشهای تدریس کنونی از این حیث قابل مقایسه با گذشته نیست و زمانی که مدرس و مربی ابزارها را در اختیار داشته باشد خود به خود در نوع و شیوه تدریسش نیز تحول و تغییر به وجود خواهد آمد.
چهره قرآنی کشور ادامه داد: در گذشته استاد و مربیان قرآن برای انتقال مفاهیم و آموزشها با کمترین ابزارهای آموزشی مثل کچ و تخته سرو کار داشتند درحالی که امروزه از امکانات روز و ابزارهای مدرن مانند تابلوهای تصویری و لپ تاپ و نرمافزارهای مختلف نهایت استفاده صورت گرفته و بسیار نیز در امر آموزش اثرگذار هستند و به واسطه همین روشها انتقال مفاهیم و یادگیری مخاطبان نیز سرعت گرفته است.
شهسواری ادامه داد: امروزه در راستای آموزش قرآن همه مباحث مورد نیاز بخصوص در بخش الحان و تجوید به صورت تخصصی در دسترس قرآنآموز قرار دارد و با گسترش کانالهای مجازی خیلی از مباحث به صورت غیر حضوری بین شاگرد و استاد انتقال پیدا میکند در حالی که در گذشته اینگونه نبود و اغلب کلاسها به صورت هفتهای برگزار میشد و دسترسی به استاد نیز در طول هفته سخت بود بنابراین اگر قرآنآموز با سوال و مشکلی روبرو میشد باید یک هفته صبر میکرد تا کلاس برگزار و سوالش را بپرسد.
روشهای تدریس امروزی قرآن منسجم نیست
پیشکسوت قرآنی استان مرکزی با بیان اینکه روشهای تدریس علوم قرآنی روشهای منسجم، هماهنگ و علمی نیستند و بیشتر سلیقهای است اظهار کرد: امروزه روشهای تدریس متفاوتی در حوزه تدریس علوم قرآنی و سایر علوم وجود دارد و استفاده از هر یک از آنها به میزان توانمندی و دانش اساتید و مدرسان باز میگردد و درواقع استاد بنابر میزان دانشی که دارد از این روشها استفاده میکند و اینگونه نیست که روشها به یک یا چند نوع محدود شود، ابزار و امکانات فراوان است و این توانمندی خود افراد و سلیقههاست که در انتخاب نوع روش تعیین کننده است.
شهسواری تصریح کرد: البته طی سالهای گذشته آموزشوپرورش و دانشگاه روشهای تدریس را به صورت کتاب و جزوه تدوین و در اختیار معلمان قرار میدادند ولی باز هم معلمان سلیقه خودشان را در امر آموزش اعمال میکردند و در حال حاضر نیز به همینگونه است.
شرایط ارائه روش جدید آموزش قرآن
وی افزود: روشهای تدریس فعلی در گذشته نیز ارائه میشد و روشهای فعلی ادامه روشهای سنتی گذشته است و تغییر اساسی نکردهاند فقط قدری با ابزارهای روز آمیخته شدهاند البته روشهای سنتی و قدیمی هنوز نیز کاربرد خود را دارند و بخشهایی از آنها را میتوان در جلسات امروزی به کار گرفت ولیکن نیاز است که بازنگری خاصی در شیوه و روشهای تدریس صورت گیرد و روشهای نوین و جدید ارائه گردد منتهی به شرطی که از مزیت و امتیازهای بیشتری نسبت به روشهای سنتی برخوردار باشند.
نخبه قرآنی کشور تصریح کرد: مدرسین و اساتید علوم قرآنی باید خود را مجهز به ابزارهای جدید و به روز کنند، روشهای سنتی کاربرد و محسنات خاص خود را دارد به طوری که قاری در جلسه حضور دارد و در محضر قرآن پای رحل مینشیند و به جای اینکه مفاهیم قرآن را از فضای مجازی و تلفن همراه و نرمافزار و ... فراگیرد از فضای روحانی جلسه بهره میبرد و در واقع در جلسات سنتی شأن قرآن به مراتب حفظ میشود منتهی استفاده از تکنولوژی و ابزارهای روز در زمان غیر کلاس به صورت غیر حضوری برای تقویت و تمرین، مفید و کاربردیتر از جلسات سنتی است.
وی ادامه داد: فقدان روشهای علمی هماهنگ در تدریس علوم قرآنی و سلیقهگرایی پیامدهای خاص خودش را دارد و بعضاً ممکن است پیامدهای آن منفی باشد لذا ما نیازمند تدوین روش و شیوههای تدریس هماهنگ و منسجم هستیم که به این منظور میطلبد یک نهاد مشخص مانند دارالقرآن کریم سازمان تبلیغات به عنوان متولی قرآنی وارد عرصه شده و از مجموع روشهایی موجود یک روش برتر و علمیتری را تدوین و به صورت مکتوب و یا نرمافزاری معرفی کنند و یا اینکه با اعلام فراخوان اساتید این حوزه را گردهم آورده و با برگزاری کارگاههای تخصصی در سطح استانها آموزشهای لازم را با بهرهگیری از اساتید اهل فن و مجرب ارائه کنند و روش علمی و هماهنگی را تعریف و تدوین کرده و همه نیز ملزم به استفاده از این روشها باشند.
کاهش سلیقهگرایی در امر تدریس علوم قرآنی
چهره قرآنی کشور با اشاره به لزوم کاهش سلیقهگرایی در امر تدریس علوم قرآنی گفت: در حوزه تدریس سلیقهگرایی را نمیتوان به طور کلی حذف کرد و ما هرکاری بکنیم حتی اگر روشها نیزهماهنگ و منسجم شوند باز هم خود به خود اعمال سلیقه وجود دارد چرا که استاد رباط نیست که کوکش کنیم و از او بخواهیم طبق برنامه و دستورالعمل حرکت کند و این امری طبیعی است بنابراین نمیتوان سلیقهگرایی را به طور کلی حذف کرد ولی میشود آن را تا حدامکان کاهش داد.
وی با اشاره به آسیبهای آموزش قرآن با لحن فارسی بر ضرورت آموزش با لحن عربی از ابتدای امر تأکید کرد و افزود: در بحث آموزش قرآن مباحث تئوری و علمی باید با یکدیگر تلفیق شده و درکنار هم آموزش داده شوند و آموزش صرف تئوری آسیبهای زیادی به همراه دارد و پاسخگوی نیاز مخاطبان ما نیست و نیاز ضروری پرورش قاری متخصص و توانمند آموزش عملی در کنار تئوری است.
