اثرات عميق نیکوکاری بر روح انسان و جهت گیری های او در زندگي
گروه اجتماعي: بخشش و نیکی به نيازمندان يكي از زيباترين دستورات دین اسلام است که پاكي، افزوني در داشته ها، وسعت روح، نهراسيدن از مرگ و سبكبالي در روز قيامت برخی از آثار حیات بخش این عمل نورانی است.
به گزارش خبرگزاري بينالمللي قرآن(ايكنا) از خوزستان، يكي از زيباترين آموزههاي توحيدي، بخشش و احسان به نيازمندان است؛ در دين نوراني اسلام، با توجه به زندگي اجتماعي انسان، غفلت از حال افراد نيازمند و درمانده به اندازهاي ناپسند برشمرده شده كه در گفتار نبي مكرم(ص) اسلام، چنين فردي از روح اسلام بيبهره است و سزاوار نام مسلماني نيست.
گذشت از آنچه خدواند ما را از آن بهرهمند ساخته به سود كساني كه از نداشتن آن در رنج هستند، روح بلند يك انسان، رأفت او و مسئولیت او را در قبال حیات اجتماعی نشان میدهد.
در دين اسلام اين گونه بخشش و گذشتها از قالب يك خصوصيت نيك اخلاقي به دستوري براي تضمين سعادت و رفاه جامعه و يك سنت مستمر فراتر رفته است. آثار عميق و گستردهاي به دنبال این خوي نيك و حیات بخش در زندگي افراد نمودار ميشود که پاكي، افزوني در داشتهها، وسعت روح، نهراسيدن از مرگ و سبكبالي در روز قيامت برخی از این آثار است كه قرآن كريم و روايات به ما ميآموزند.
پاکی و رستگاری
یکی از برکات انفاق و نیکوکاری پاکی جان آدمی است. قرآن کریم در آیهای در این باره فرمود: «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا؛ از اموال آنان صدقهاى بگير تا به وسيله آن پاك و پاكيزهشان سازى»(توبه، ۱۰۳)
به گفته مفسران فلسفه اخلاقي صدقه در اين آيه چنين است كه انسان را از رذائل اخلاقى، دنیا پرستى و بخل پاک مىکند و نهال نوعدوستى و سخاوت و توجه به حقوق دیگران را در آنها پرورش مىدهد.
به سمت بهشت
همچنین امام صادق(ع) در بخشي از يك روایت، به زیبايي فرمودند: «بهشت را جستجو کردم و آن را در سخاوت و بخشندگی یافتم». دستان اهل سخاوت و بخشندگی به سمت بهشت نشانه رفته است؛ آنها که از دستان تهی همنوعان خود غافل نیستند و از آنچه خداوند بهرهمندشان ساخته، برای التیام دردهای نیازمندان، کریمانه میبخشند؛ چراکه میدانند آنها جانشین خداوند در این برخوداریها هستند و او دارا و بخشنده حقیقی است.
همچنین امام(ع) در سخن دیگری بخشش مال و ثروت برای رضایت خداوند را گام بلندی دانسته اند که روح انسان را متوجه حیات ابدی خود میسازد.
دوست داشتن مرگ
چنانكه فرمودند: «و طلبتُ حب الموت، فوجدته فی تقدیم المال لوجه الله» اين سخن نوراني نشان ميدهد یکی از راههای مؤثر برای کاهش دلبستگی به مظاهر مادی زندگی و نترسیدن از مرگ، بخشش است؛ چراکه بخشش مال در راه خدا، روح و جان انسان را به جهانی فراتر از دغدغههای روزمره متوجه میسازد. بخشیدن مال و ثروت، تردیدی قاطعانه در تعریف خوشبختی به ایام زودگذر دنیا و داراییهای اعتباری آن است.
سبکبالی در قیامت
یکی دیگر از سخنان زیبایی که درباره بخشش و نیکوکاری در دسترس داریم، سخنی از حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) است. ایشان در بخشی از نامه خود به امام حسن مجتبی(ع) ضمن توصیه به دستگیری از نیازمندان از اثر عمیق و درخشان این عمل نورانی در قیامت چنین فرمودند:
«وَ إِذَا وَجَدْتَ مِنْ أَهْلِ الْفَاقَةِ مَنْ يَحْمِلُ لَكَ زَادَكَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ. فَيُوَافِيكَ بِهِ غَداً حَيْثُ تَحْتَاجُ إِلَيْهِ. فَاغْتَنِمْهُ وَ حَمِّلْهُ إِيَّاهُ. وَ أَكْثِرْ مِنْ تَزْوِيدِهِ وَ أَنْتَ قَادِرٌ عَلَيْهِ. فَلَعَلَّكَ تَطْلُبُهُ فَلَا تَجِدُهُ».
اگر مستمندى را ديدى كه توشهات را تا قيامت مىبرد و فردا كه به آن نياز دارى به تو باز مىگرداند، كمك به او را غنيمت بشمار، و زاد و توشه را بر دوش او بگذار و اگر قدرت مالى دارى، بيشتر انفاق كن و همراه او بفرست، زيرا ممكن است روزى در رستاخيز در جستجوى چنين فردى باشى و او را نيابى.
در این منطق ارزشمند، جهت گیری ما در دنیا باید برای ساختن حیات ابدی ما باشد و در برخوداریهای امروز خود فردا را فراموش نکنیم؛ چنانکه حضرت علی(ع) در سخن دیگری جهت گیری نسبت به داراییهای این دنیا را چنین به ما میآموزند:
«خُذ مِن قَليلِ الدُّنيا ما يَكفيكَ، ودَع مِن كَثيرِها ما يُطغيكَ»: از دنيا، اندكى كه كفايتت كند، برگير و بسيارِ آن را كه به طغيانت بكشانَد، فرو بگذار.
امام علی(ع) ما را متوجه استفاده از برخوداریهای امروز برای ادبدیتمان میسازند. چنانکه در شرح این بخش از توصیه امام به فرزندشان در زمینه انفاق میخوانیم: «حتّي يك بار هم نميشود انسان مال خود را ببخشد و در مال و در روح وسعت پيدا نكند... سخن حضرت در افق بالاتري مطرح است و آن استفاده از انفاقات در ابديت است»(فرزندم اين چنين بايد بود).
