روایتگر صرف مفاهیم قرآنی نباشیم/هنرمندان به نوعی متعهد ارزشهای الهی هستند
گروه فعالیتهای قرآنی: شاعر و نويسنده آييني و دفاع مقدس خوزستان به اشاره به اینکه همه هنرمندان به نوعی متعهد ارزشهای الهی هستند، گفت: روایت گر صرف مفاهیم قرآنی نباشیم؛ تأکید شده که قرآن در جای جای زندگی ما جاری شود و به زندگی ما رنگ و بوی دینی و قرآنی دهد.
داودرضا کاظمی، شاعر و نويسنده آييني و دفاع مقدس خوزستان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، در خصوص پرداختن به مقوله هنر قرآني اظهار کرد: اگر در هر اثری به هر عنوان شاهد ظهور و بروز مفاهیم قرآنی باشیم، آن اثر و هنر، قرآنی میشود. مثلاً در قرآن به وفای به عهد اشاره صریحی شده است. در نتیجه هر اثری که به وفای به عهد بپردازد و آن را تقدیس کند، بر اساس بینامتنیت یک اثر قرآنی خواهد بود.
روایتگر صرف مفاهیم قرآنی نباشیم
وی تصریح کرد: اگر به داستان و آموزهای که در قرآن اشاره شده است، پرداخته شود، شاهد خروجی یک هنر قرآنی خواهيم بود. در این میان لزوماً نیاز نیست شعاری عمل کنیم و بخواهیم که روایتگر صرف مفاهیم قرآنی باشیم. با توجه به اینکه قرآن کتاب زندگی است و برای زندگی افراد نازل شده، تأکید شده که در جای جای زندگی ما جاری شود و به زندگی ما رنگ و بوی دینی و قرآنی دهد. چنانچه این ویژگی لحاظ شود، آثار آثاری قرآنی خواهند شد.
شاعر و نويسنده آييني و دفاع مقدس خوزستان ادامه داد: پرداختن به هنر قرآنی، نیازمند تعریف خاصی است ولی میتوان گفت هر اثری که در آن به استفاده از مفاهیم قرآنی پرداخته شود، اثر قرآنی است.
این هنرمند خوزستانی در پاسخ به اینکه لزوم انعکاس مفاهیم قرآنی در قالب هنر چگونه بررسی میشود، اظهار کرد: این مقوله پاسخ صریح و روشنی دارد و بر همگان روشن است. قرآن خود درجه عالی تجلی هنر است و عالیتر از مفاهیم قرآنی وجود ندارد زیرا کلام بشر نیست بلکه کلام خالق بشر است که نازل شده است. اعجاز قرآنی بر همگان آشکار بوده و خود قرآن فرموده که هیچ کسی قادر نیست مشابه آن را بیاورد و این بر اهمیت موضوع میافزاید.
هنرمندان به نوعی متعهد به ارزشهای الهی هستند
کاظمی در پاسخ به اینكه ما کار قرآنی هنری داریم و یا خیر؟ اظهار کرد: همه هنرمندان به نوعی متعهد به ارزشهای الهی هستند اما یک هنر معناگرا، مثبتاندیش و ارزشمندی داریم که به ارزشهایی وفادار است و از این نظر روی آن کار انجام شده است و ما به ازای خارجی دارد.
وی گفت: اما اینکه آیا این اثر با موازین هنر امروز ما صورت گرفته است، بايد گفت خير. کاری انجام نشده است. در غرب به دلیل مسائل اعتقادی که دارند با اسلام مخالف هستند و این امر نیز طبیعی است و تا قرآنسوزی پیش رفته است. اما اگر همین قرآن، کتاب مبانی غرب بود، خیلی بیشتر از ما به آن میپرداختند و از آن استفاده میکردند. البته نباید این نکته را فراموش کرد که آنها به صورت عمیق روی قرآن کار کردهاند و این نشان از اهمیت قرآن دارد. این در حالی است که ما در این خصوص آنچنان که باید و شاید کار نکردهایم.
شاعر و نويسنده آييني و دفاع مقدس خوزستان افزود: حال این سؤال مطرح میشود که اشکال کار کجاست. البته میتوان به این امر پاسخ داد که در مقوله فرهنگ نیز به این شکل، فرهنگ تبدیل به درجه دوم از لحاظ اهمیت شده است. چرایی این امر باید بررسی شود. دلایل و بازخوردهای متعدد آن نیز بررسی شود. مثلاً بررسی شود که چرا مطالعه کتاب کاهش یافته و در برخی موارد کمارزش و کمارج شده است.
آن گونه که باید و باشد به هنر قرآنی نپرداختهایم
وی ادامه داد: متأسفانه به میزان لازم و آن گونه که باید و باشد به مقوله هنر قرآنی نپرداختهایم. این امر خود را در مسائل سیاستگذاری، اختصاص بودجه و همت همگانی نشان میدهد که به آن نپرداختهایم. البته در برهههایی از زمان مورد توجه قرار گرفته است ولی این امر مقطعی بوده و نتیجه لازم را نداشته است. البته بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، توجه به قاریان و فعالان در این زمینه بیشتر شده است و قابل مقایسه با گذشته نیست ولی به اندازههای که باید، نیست.
شاعر و نويسنده آييني و دفاع مقدس خوزستان ادامه داد: در اين ميان اقتباس از قرآن در فعالیت سینمایی فقط به چند کار محدود شده است از جمله اصحاب کهف و حضرت یوسف(ع). در این میان باید بیشتر فعالیت برای تولید و ارائه کار قرآنی صورت گیرد تا درگیر چرخه اداری نشود. زيرا ورود به چرخه اداری، کار را کند و حتی متوقف میکند.
وی در بخشی دیگری از سخنان خود ادامه داد: شاهد هستیم در شبهایی که نمایشگاه قرآن به مناسبت ماه مبارک رمضان برگزار میشود، فعالیتهایی در این زمینه صورت میگیرد و کار مقطعی پیش میرود.
کاظمی تصریح کرد: اگر پرداختن به مفاهیم قرآنی محدود به زمان خاصی نشود و در اغلب مقاطع زمانی و مکانی به این مقوله پرداخته شود، دیگر لازم نیست در مقطعی از زمان به صورت فشرده، فعالیت صورت گیرد زیرا پرداخت همیشگی به کار قرآنی باعث نهادینه شدن کار میشود. حال اگر این کار، قرآنی باشد مردم بهتر میتوانند با آن ارتباط برقرار کنند.
هنرمندان از قرآن، استفاده ابزاري نكنند
کاظمی در پاسخ به اینکه نتایج بکارگیری قالب قرآنی برای هنر چه نتایجی به همراه دارد، گفت: این امر توضیح واضحات است. قرآن چراغ راه هست و هر چه بشر از آن بهرهمند شود و موازین و مؤلفات قرآنی را در آثار خود منعکس کند، به تعالی بشر کمک کرده است. مثلاً جهان غرب در کمتر اثری دیده می شود که از عهد عتیق و عهد جدید استفاده نکرده باشد. البته این استفاده به صورت ابزاری است و متأسفانه در کشور نیز برخی موارد شاهد هستیم که هنرمندانمان نیز استفاده ابزاری داشتهاند.
شاعر و نويسنده آييني و دفاع مقدس خوزستان ادامه داد: تجربههای موفق استفاده هنر از مفاهیم قرآنی منعکس کننده این امر است که این مهم قابل تحقق است و میتوان از آنها الگوگیری کرد و کارها و تولیداتی بر اساس مفاهیم و ساختار قرآنی تولید کرد. این تجربه نیز در اغلب رشتههای هنری از جمله تئاتر، فیلم، هنر تجسمی و ... قابل استفاده است.
وی به لزوم وجود حلقه ارتباط بین هنر قرآن اشاره کرد و گفت: هر وقت در روبنا این دو کنار هم آمدند، در زیربنا نیز این بحث مهم محقق میشود. با همنشین قرار دادن این دو، جلوهگاه هنری به هدف و غایت خود خواهد رسیم. اگر جلوهگاه هنر و قرآن در کنار یکدیگر قرار گیرند، این همجواری تأثیرگذاتر از همیشه میشود.
