سیدمحسن خوش نیت نیکو، مدیر گروه روزهداری اسلامی پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) در بخش اول سخنان خود به تشریح وضعیت پژوهش در حوزه روزهداری در ایران و جهان پرداخت و با اشاره به اینکه در جهان هم مسلمانان و هم غیر مسلمانان به ویژه غربیها به شدت علاقهمند شدهاند که در مورد رمضان پژوهش انجام دهند، گفت: تا قبل از سال 90 هیچ پژوهشگاهی در زمینه روزهداری در کشور ما فعالیت نمیکرد و اکنون نیز تنها دو مرکز فعال در این حوزه داریم.
چرا بعد از ماه رمضان چاق میشوی؟
وی در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه یکی از پژوهشهای صورت گرفته در این پژوهشکده، رژیم غذایی ماه رمضان است، گفت: در ماه رمضان رژیم غذایی خاصی داریم که با سایر ماهها متفاوت است، از جمله کله پاچه، آشهای خاص، شله زرد، زولبیا بامیه و ... که همه غذاهایی پرکالری، چرب و شیرین هستند. بسیاری از مردم بعد از رمضان چاقتر میشوند و قند و چربی آنها بالاتر میرود و مریض میشوند. علت این مسئله این است که فکر میکنند از افطار تا سحر باید آنقدر غذا بخورند که در طول روز ضعف نکنند.
وی ادامه داد: هر فرد سالمی وقتی این غذاها را بخورد آخر ماه رمضان وزن، چربی، فشار خون و ... بالا پیدا میکند و مریض میشود.
روزهداری واقعی بر روی سلامت روان
تأثیر دارد اما روزه فرد غیر مؤمن خیر
خوشنیت در پاسخ به این سؤال که آیا در خصوص تأثیر روزهداری بر سلامت روان پژوهشی صورت گرفتهاست؟ گفت: ما انجام ندادهایم اما روانشناسان و روانپزشکان چند تحقیق در این خصوص انجام دادهاند و نتیجه به دست آمده نشان میدهد که اگر دینداری واقعی در پس روزهداری باشد بر روی سلامت روان تأثیر دارد اما اگر تظاهر به دینداری باشد هیچ تأثیری بر روی سلامت روان ندارد.
آیا روزه از بدن سمزدایی میکند؟
این پژوهشگر در پاسخ به این سؤال که آیا روزهداری به سمزدایی بدن منجر میشود؟ و آیا این مسئله از نظر علمی اثبات شدهاست؟ گفت: سمزدایی یک اصطلاح کلی است و اصطلاح علمی نیست. البته در طب قدیم زمانی که تعریف دقیقی از سم و آنالیز مواد داخلی بدن وجود نداشته این اصطلاح استفاده میشده اما اگر دقیق بخواهیم تعریف کنیم میتوان گفت رسیدن چربیهای مضر خون به حالت تعادل، افزایش چربی مفید خون، تنظیم قند خون و اوره و اسید اوریک خون و اصلاح آنزیمهای کبد در صورتی که کبد چرب است به نوعی سمزدایی از بدن محسوب میشود.
کاهش فعالیت آرتریت روماتوئید با روزه
وی ادامه داد: اگر روزهداری با کاهش متوسط کالری دریافتی همراه باشد یعنی 20 تا 30 درصد کاهش دریافت کالری داشته باشیم، بله. روزهداری منجر به سمزدایی از بدن میشود. اگر شما کاهش متوسط کالری دریافتی داشته باشید سیستم ایمنی بدن شما تنظیم میشود و بیماریهایی که در ارتباط با سیستم ایمنی بدن هستند کاهش پیدا میکنند و فعالیت برخی از بیماریهای خود ایمن بدن مانند «آرتریت روماتوئید» با روزهداری کاهش پیدا میکند.
چه نوع روزهداری موجب پیشگیری از سرطان میشود؟
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران از دیگر تأثیرات روزهداری در صورت کاهش دریافت کالری را برشمرد و گفت: کاهش کالری دریافتی در حد متوسط تأثیر شیمی درمانی در سرطانها را بیشتر میکند. مقاومت به انسولین در بدن کاهش پیدا کرده و احتمال بروز دیابت، بروز برخی از سرطانها و نیز بیماریهای قلبی عروقی کاهش پیدا میکند. همچنین تولید رادیکالهای آزاد کاهش پیدا میکند.
وی با اشاره به اینکه رادیکال آزاد در بدن افراد چاق و پرخور بیشتر است به همین دلیل ریسک برخی سرطانها و تصلب شرایین در افراد چاق بالاست، گفت: برای همین روزهداری اگر با کاهش کالری دریافتی و کم خوری همراه باشد، بنا به اصطلاح عامیانه با سمزدایی همراه است و در مجموع بدن سالمتر میشود.
ما میگوییم روزه، غربیها کاهش دریافت کالری
مدیر گروه روزهداری اسلامی پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران به نتایج تحقیقات صورت گرفته در خصوص تأثیرات دو روز روزه داری در هفته نیز اشاره کرد و گفت: تحقیقات جدید نشان میدهد اگر دو روز در هفته روزه بگیرید، (ما میگوییم روزه اما غربیها میگویند اگر دو روز در هفته غذای کم کالری دریافت کنید)، باعث میشود که ریسک بیماریهای قلبی عروقی کم شود و بهبود فعالیتهای مغزی را داشته باشید و قدرت شناختی شما افزایش پیدا میکند و شاید دلیل علمی دستور دین اسلام که توصیه شده دو روز در هفته روزه بگیرید با این پژوهش روشن شدهاست.
آیا روزهداری موجب کم آبی و صدمه رسیدن به کلیه میشود؟
این فوق تخصص غدد و متابولیسم در پاسخ به این سؤال که بزرگترین مسئلهای که مخالفان روزهداری مطرح میکنند کم آبی و صدماتی است که مدعی هستند بر اثر کم آبی به بدن وارد میشود؟ آیا از نظر علمی چنین تأثیری اثبات شده است؟ گفت: از لحاظ تئوری این مسئله خیلی گول زننده است که 17 تا 18 ساعت و حتی در برخی مناطق تا 20 ساعت مایعات استفاده نمیشود و این کم آبی برای کلیهها و بدن ضرر دارد و مشکلاتی ایجاد میکند اما باید ببینیم تحقیقات علمی به چه نتایجی دست یافته است. در یک فرد سالم کلیه ها میتوانند بدن ما را محافظت کنند و کم آبی برای بدن ایجاد نکنند. تحقیقات نشان میدهد که با روزهداری کراتینین خون افزایش پیدا نمیکند و عملکرد کلیهها آسیب نمیبیند. البته فردی که دارای مشکل کلیوی است بسته به نوع بیماری ممکن است اجازه روزهداری به وی داده شود یا نشود.
هیچ تحقیقی نشان نداده در طول روزهداری عملکرد کلیهها کاهش پیدا میکند
خوش نیت تأکید کرد: هیچ تحقیقی نشان
نداده در طول روزهداری عملکرد کلیهها کاهش پیدا میکند.
حرفهای تمام کسانی که این حرفها را میزنند از خیالات و اوهام ناشی شده و
حتی یک تحقیق نیست که نشان دهد در افراد سالم روزهداری اسلامی به عملکرد کلیوی آسیب
میزند. البته فرد روزهدار باید برخی مراعاتها را انجام دهد مثلاً در هوای بسیار
گرم شروع به فعالیت بدنی زیاد نکند، فرد روزهدار باید نزدیک اذان صبح سحری بخورد
و در وعده سحری باید موادی استفاده کند که آب بدن وی را حفظ کند. از مصرف غذاهایی
که آب بدن را کم میکند مثل مواد پر چرب، پر ادویه و پر نمک پرهیز کند و اگر ورزش
کار است باید ورزش را در فاصله افطار تا سحر انجام دهد و فعالیتهای بدنی خود را
از ظهر تا افطار به حداقل برساند.
مشکل شدید کمبود بودجه در حوزه پژوهش روزهداری
وی در پاسخ به این سؤال که آیا در حوزه پژوهش در حوزه روزه داری دچار مشکل بودجه هستید؟ عنوان کرد: بله با مشکل بودجه زیادی مواجه هستیم به خصوص در ایران که به پژوهش باید بیشتر اهمیت دادهشود. باید بر روی پژوهش روزهداری به عنوان یک مسئله علمی، دینی و مذهبی با تأکید بر سرمایهگذاری مبتنی بر فقه شیعی و به عنوان کشوری شیعی سرمایه گذاری کنیم.
بودجه مستقلی برای پژوهش در حوزه روزهداری اختصاص دهید
خوشنیت درخواست کرد حوزههای علمیه، مراکز مذهبی، دینی، وزارت بهداشت و ... در مورد روزهداری بودجه مستقلی را برای علاقهمندان به کار در این حوزه پرچالش و سخت اختصاص دهند و البته از اینکه علاقهمندان در این حوزه سخت بسیار کم هستند، ابراز تأسف کرد و گفت: در همین مرکز هم یک گروه دو سه نفری هستیم که تحقیق میکنیم.
وی در پاسخ به این سؤال که اگر بودجه کافی داشتید به چه پژوهشهایی اقدام میکردید؟ گفت: نیاز داریم یک مطالعه آیندهنگر وسیع در خصوص تأثیر روزهداری بر روی بیماریهای مهم و اصلی کشورمان داشته باشیم، از جمله بیماریهای قلبی عروقی، بیماری دیابت، سلامت روان، بیماریهای کلیوی، دستگاه گوارش، کبدی و ... .
این فوق تخصص غدد کشورمان در پایان گفت: البته اکنون در حال طراحی یک پروژه بزرگ پژوهشی با کمک چند استاد خارج از مجموعه هستیم که در آن نمونهای را در طول چند سال مطالعه کنیم و ببینیم روزه بر روی قلب، کلیه و ... افراد در طول چند سال چه تأثیری دارد. با کمک گروه طب سنتی دانشگاه نیز در حال مطالعه تأثیر روزهداری بر روی بیماری کبد چرب هستیم که همه نیازمند اختصاص بودجه است.
به خصوص اینکه ایشان سئوالات را علمی پاسخ داد
اگر کتاب آقای دکتر هم قابل دانلود بود بهتر میشد