قابلیت فهم همگانی، از معجزات بی‎بدیل کلام وحی است

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، حجت‎الاسلام والمسلمین هاشمی شاهرودی امروز 8 تیر در جلسه تفسیر سوره انبیا گفت: خداوند در آیه دوم این سوره بیان می‎فرماید که هر پند و ذکری برای مشرکین فرستاده شد، از سوی آنها استماع می‎شد ولی آنها مشغول بازی می‎شدند و به این فرامین گوش نمی‎کردند.

وی افزود: در این آیه نکات متعددی بیان شده است که بخشی از این نکات، نکات ذوقی است؛ زیرا هر کلمه‎ای در جای خود نکته خاصی داشته است زیرا تمام عبارات قرآن با حکمت در کنار هم جای گرفته‎اند.

استاد قرآن اظهارکرد: برخی گمان می‎کنند که این که گفته می‎شود قرآن معجزه است برای سطح عام قابل فهم نیست بلکه با تمام سنگینی برخی کلمات قرآن، لسان بیان، لسان بسیار ساده‎ وقابل فهمی است.

هاشمی شاهرودی بیان کرد: تفکر در اصطلاحات و عبارات قرآنی رازهای بسیاری برای ما بازگشا می‎کند؛ قرآن کتابی فلسفی نیست بلکه با تمام عمق آن، برای همه قابل فهم است.

وی گفت: در این آیه خداوند با لسان نفی وارد شده است یعنی بیان شده است که ما نمی‎فرستادیم ذکری را مگر اینکه آنها این آیه را می‎شنیده و آن را مسخره می‎کردند.

وی افزود: نکته این است که خداوند در آیات بیان می‎کند که هرکاری که باید انجام می‎شد، انجام شده است و دیگر تمام حجت‎ها بیان شده است؛ در اینجا مقتضی وجود دارد ولی مشکل اصلی، مانع است.

استاد قرآن اظهارکرد: مشکل مشرکان ظاهر آنها نبود بلکه مشکل اصلی آنها در دل آنها بود زیرا در ظاهر بیان می‎کردند که مشکلی با پیامبر ندارند ولی مشکل اصلی در دل آنها بود که باعث می‎شد که جلسات مخفیانه با یکدیگر برگزار کنند.

هاشمی شاهرودی بیان کرد: نکته دیگر آن است که فاعل فعل مایتهیم ذکر است؛ در اینجا بیان شده است که معنی لغوی ذکر این است که هرچیزی که شانیت تنبه داشته باشد و شخص مقابل را متذکر شود؛ در اینجا مراد اصلی از ذکر، همان قرآن کریم است.

وی گفت:  سوال دیگر آن است که چرا در این آیه از عبارت ذکر استفاده شده است و از واژه کلام استفاده نشده است؛ نکته اصلی این است که ابزار انبیا باید از سنخ ذکر باشد که دیگران متذکر شود.

وی افزود: نکته این است که ذکری که خداوند برای مشرکان بیان شده است سه خصوصیت دارد؛ نخست این است که این ذکر از رب آنها است؛ یعنی خداوند بیان کرده است که این سخنان از پیامبر نبوده و کلام مستقیم خداوند است.

استاد قرآن اظهارکرد: بحث دیگر آن است که چرا خداوند در این آیه از کلمه رب استفاده کرده است و چرا از الله و رحمان و... نام نبرده است؟ پاسخ این است که خداوند برای تربیت مردم انبیای خود را فرستاد و ابزار پیامبر اکرم نیز قرآن بود که باعث تربیت مردم بوده است؛ یعنی در اینجا باید خداوند را به چشم مربی نگریست.

هاشمی شاهرودی بیان کرد: نکته ذوقی دیگر این آیه مرتبط به کلمه محدثون است؛ استفاده از کلمه محدث یعنی جدید آن است که اگر قرآن حرف تازه‎ای نداشت، مورد قبول واقع نمی‏شد و خداوند بیان می‎کند که سخن قرآن کاملا جدید و نو است.

وی گفت: در اینجا خداوند بیان می‏کند که این ذکر کاملا جدید و نو است که از طرف یک مربی بیان شده است و همه مراتب برای هدایت آماده است ولی مشکل این است که مشرکین، خود مانع است؛ به همین دلیل مشرکان شبانه به شکل مخفیانه آیات الهی را گوش می‎کردند ولی بازهم در کنار هم که قرار می‎گرفتند، این سخنان را سحر می‏‎نامیدند.

وی افزود: در بحث محدث، برخی از مفسران وارد بحث‎های فلسفی شده‎اند که به بحث حادث و قدیم توجه کرده‎اند ولی در آخر نیز به این نتیجه رسیده‎اند که قرآن نسبت به محتوای خود قدیم است چون منشا آن علم خداست ولی عبارات جدید است.

استاد قرآن اظهارکرد: صفت سومی که در این آیه بیان شده آن است که آنها این اذکار را می‏‎شنیدند ولی آن را تمسخر می‎کردند؛ در اینجا این نکته قابل توجه است که این قرآن قابل استماع بوده است یعنی کتابی قابل فهم بوده است.