راههای حفظ حالات معنوی رابطه انسان با خدا پس از ماه رمضان
گروه فعاليتهای قرآنی: حجتالاسلام فقیهی گفت: کسانی که در ماه مبارک رمضان به مهمانی خدای متعال شرافت پیدا کردهاند، دارای خصوصیات شخصیتی شدهاند که براساس آن معنویت نسبت به دیگر ابعاد آدمی اشراف دارد و با توجه به این مسأله باید تمهیداتی را فراهم كنيم که این شاکله همچنان با اشرافیت معنویت باقی بماند.
حجتالاسلام علی نقی فقیهی، مدیر مؤسسه مطالعات مشاوره اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، گفت: کسانی که در ماه مبارک رمضان به مهمانی خدای متعال شرافت پیدا کردهاند، دارای یک سری خصوصیات شخصیتی شدهاند که آن خصوصیات ساختار هدفمند و سعادتمند شاکله آنها را پدید میآورد.
وی خاطرنشان كرد: در حقیقت با نزدیک شدن به خدا و انجام فرامین خدا و به خصوص روزه و راز و نیاز كه در ایام ماه مبارک رمضان انجام میشود، مجموعه شاکله و شخصیت انسان به صورت مطلوب شکل میگیرد که معنویت نسبت به دیگر ابعاد آدمی اشراف دارد. با توجه به این مسأله باید تمهیداتی را فراهم سازد که این شاکله همچنان با اشرافیت معنویت باقی بماند.
تغيير حالات انسان به سوی معنويت در ماه رمضان بايد ملكه شود
فقيهی گفت: این درسی است که در این ایام گرفته شده است، منتها اینکه اين حالت به صورت مقطعی برای انسان به وجود آید و حالت ملکه نشود که بتواند این شخصیت و حالت خود را حفظ کند، خسران است. در روایات ما نیز آمده است که ما با این نوع اعمال و رفتارها به صورت مقطعی، مقداری حالات خود را عوض کردهایم اما در عین حال به سر منزل مقصود و رضوان الهی نرسیدهایم؛ چون اگر در یک مرحلهای کار را انجام دهیم ولی در مراحل دیگر آن را ادامه ندهیم، مثل این است که ما حالتهای مقطعی برایمان ایجاد شده است که هر فردی در شرایط خاصی و به ویژه در شرایط بحرانی و احساس نیاز شدید ممکن است حالتهای معنوی خاصی را نسبت به خدای متعال پيدا كند ولی بعد از گذشت زمانی این حالت را نخواهد داشت.
راهكارهای حفظ حالت معنوی انسان پس از ماه رمضان
اين مدرس حوزه و دانشگاه در خصوص استمرا شخصيت معنوی انسان پس از ماه رمضان گفت: برای اینکه این حالت به ملکه تبدیل شود، یعنی حالات مقطعی به حالات دائمی تبدیل شوند، باید در وجود انسان استمرار پیدا کنند. در این زمینه یک سری تمهیدات و راهکار وجود دارد که میتواند این شخصیت را همچنان با اشرافیت معنویت حفظ کند و نگهدارد.
مدیر مؤسسه مطالعات مشاوره اسلامی گفت: نکته اول این است که فرد در این ماه باید به این نقطه از درک و عقلانیت رسیده باشد که آنچه در نظام هستی واقعیت دارد و میتواند حال و آینده انسان را رقم بزند و تأثیر مثبتی روی آن داشته باشد، رابطه انسان با خدای متعال است. رابطه انسان با خدا فقط به این صورت نیست که انسان تنها دعا کند و نماز بخواند بلکه این رابطه به این صورت شکل میگیرد که مطیع تمام فرامین و دستورات الهی باشد و چون همه فرامین الهی بر فطرت و سرشت طبیعی انسان انطباق دارد، اگر انسان در این ماه بتواند سرشت طبیعی خود را نمود بدهد و آشکار کند، میتواند زمینه را فراهم کند که این سرشتِ شکوفا شده و پرورش یافته استمرار داشته باشد و به این سادگیها تغییر نکند.
آنچه به درد انسان در دنیا و آخرت میخورد، رابطه انسان با خداست
وی ادامه داد: ادراک اینکه آنچه به درد انسان در دنیا و آخرت میخورد، رابطه انسان با خداست و رابطه انسان با خدا به این است که مجموعه قوانین و احکام و هدایتهای خدای متعال را که توسط انبیاء و به خصوص دین اسلام مطرح شده است بتواند عملیاتی کند، در اين زمينه مؤثر است.
حفظ نظم و انظباط معنوی ماه رمضان در تمام اوقات
فقيهی با بيان اينكه ما در ماه رمضان به یک نظم و انضباط معنوی رسیدیم، در خصوص راهكار دوم گفت: ما در ماه رمضان یاد گرفتیم از یک زمان خاصی به بعد باید امساک کنیم، یک سری اعمال را انجام دهیم، خواستههای خود را کنترل کنیم و خویشتندار باشیم. ما این حالت را در ماه مبارک به صورت یک برنامه منظم یاد گرفتیم و برای ما تجربه شده است. باید این تجربه را که تجربه بسیار خوشایندی است به عنوان یک تجربه ارزشمند که زمینهساز سعادت نهایی ما است، همچنان حفظ کنیم. به عبارت دیگر باید این برنامهریزی را که برای امور معنوی و رابطه خود با خدا داریم در غیر از ماه رمضان نیز داشته باشیم.
اين مدرس حوزه و دانشگاه ادامه داد: این همان چیزی است که در برخی از روایات از پیامبر اکرم(ص) و امام موسی کاظم(ع) مطرح شده است که کوشش کنید و در برنامهریزی خود 4 محور را بگنجانید؛ «ساعَةٌ لِمُناجاةِ اللّه، و ساعَةٌ لأمرِ المَعاشِ، و ساعَةٌ لمُعاشَرَةِ الإخوانِ و الثِّقاتِ الذينَ يُعَرِّفُونَكُم عُيُوبَكُم و يَخلُصُونَ لَكُم في الباطِنِ و ساعَةٌ تَخْلُونَ فيها لِلَذّاتِكم في غَيرِ مُحَرَّمٍ». یک زمان برای مناجات با خدا اختصاص دهيد؛ یعنی در برنامه شما مشخص باشد چه زمانهایی با خدای متعال گفتوگو میکنيد و رابطه خود با خدا را صاف میکنيد. یک محور این است که زمانی را بگذارد که بتواند از طریق حلال، كسب و كار كند و رزق خود را به دست بیاورد؛ کاری که معاش و زندگی انسان با آن سامان پیدا کند.
مدیر مؤسسه مطالعات مشاوره اسلامی افزود: محور سوم این است که زمانی را قرار دهد با کسانی که در مسير خدا و مورد اعتماد هستند همنشينی كند. انسان با آنها به گفتوگو بنشیند تا بدین وسیله نیاز نوعدوستی و محبت به دیگران را پاسخ گويد. به عبارتی فرد با کسی که در مسیر خدا است، همنشینی كند و در برخی امور تحت تأثیر او قرار گیرد.
وی بهرمند شدن از لذت و شادمانی غيرحرام را محور ديگر برنامه زمانی توصيه شده در اين روايت عنوان كرد و گفت: روايت میفرمايد وقتی را به احساس لذت و شادمانی اختصاص دهید؛ البته این لذات باید غیرحرام باشد. این خیلی مهم است. اگر انسانها آنچه را خوشایند فطری آنهاست تأمین کنند، میتوانند زمینه امور معنوی را فراهم کنند. ادامه این روایت میفرماید و به وسیله این امر چهارم میتوانید آن امور سهگانه را انجام دهید. یعنی مناجات شما با خدا در صورتی میتواند استمرار پیدا کند که این میل به لذت و شادمانی فطری غیرحرام را پاسخ دهید.
فقيهی در پايان خاطرنشان كرد: گر انسان این موارد را در برنامهریزی خود داشته باشد، در ادامه دچار لغزش نمیشود و آن حالت اشراقگونه و معنوی رابطه انسان با خدا در وجود او حفظ میشود و ادامه پیدا میکند.
