اجرای معماری ایرانی در صحن حضرت زهرا(س) به دست هنرمندان همدانی +عکس
گروه فعالیتهای قرآنی: کاربند معماری ایرانی و اسلامی از همدان عنوان کرد: قبل از افتتاح قسمتی از صحن حضرت زهرا (س)، هنرمندان همدانی، پنجره فولاد حضرت علی(ع) و تزئیینات دیوار اتصالی رواق ابوطالب را کار کردند، قسمتهای حساسی را در حرم حضرت امیر انجام دادند و باید بگویم نقطه عطف معماری ایرانی در صحن حضرت زهرا(س) به دست هنرمندان جوان همدانی در حال اجرا است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از همدان، جلال حیدری، کاربند معماری ایرانی_اسلامی، متولد سال 1348 در همدان از انتخابش در 26 سال پیش میگوید انتخابی که پدرش معتقد بود برای او «آب و نون» نمیشود، انتخابی که با کمک استادش مرحوم حاج علی آقا محمدی و عشق حضرت امیر(ع) خلاءهایی درونی او را پر کرد و بعد از گذشت 26 سال نه تنها او را پشیمان نکرده بلکه باعث موفقیت او نیز شده است.
فعالیت در رشته نگارگری را به علت علاقه فردی آغاز کرد و بعدها به دلیل امرار معاش در همین رشته به هنر گچبری روی آورد، کم کم باعث شد تا درک معماری ایرانی را به دست بیاورد و به معنای تمام کلمه عاشق معماری ایرانی شد.
جلال حیدری با بیان اینکه رشته اصلی من نگارگری است، به ایکنا گفت: جرقه اولیه هنر نگارگری توسط استاد اخلاقم مرحوم «علی آقا محمدی» خورد، ایشان متوجه استعداد من در نقاشی و طراحی شده بود و مرا به سمت هنر نگارگری و البته رشته معماری تشویق کردند.
وی ادامه داد: پدرم معتقد بود رشته نگارگری برای من به اصطلاح «نون و آب» نمیشود، ولی من نتوانستم شغل دیگری را انتخاب کنم یا بهتر است بگویم روند زندگیام را تغییر بدهم چون این تنها حرفه و شغل من نیست، بلکه جریان و روند زندگیام است و 26 سال است که در این کار را فعالیت دارم. بدون توجه مخالفت کسی راهم را ادامه دادم و خدا راشکر پشیمان نیستم و موفق عمل کردهام.
استادم به من تزکیه نفس و صیقل روح را آموخت
این کاربند معماری ایرانی_اسلامی همدان اظهار کرد: با وجود اینکه کار من به علت سختیهایی که در محل کار وجود دارد کمی طاقت فرساست ولی تا به حال آسیب جدی جسمی ندیدهام، به کارهای هنری علاقه زیادی داشتم ولی در من خلائی وجود داشت و دنبال پر کردن آن خلاء بودم، با آشنایی با استادم مرحوم «علی آقا محمدی» این خلاء در من توسط او پر شد زیرا او به من عشق به حضرت علی(ع) و ائمه اطهار(ع)، تزکیه نفس و صیقل روح را آموخت و پیش او کسب شناخت و معرفت میکردم.
وی گفت: استادم فردی زحمت کش در آستان و درگاه مولا و عاشق حضرت علی(ع) بود، فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی خوبی در همدان داشت و بیشتر همدانیها او را میشناسند، خیلی شخصیت با احساس و مهربانی داشتند، او مرا تشویق کرد که کار نگارگری را ادامه بدهم و مطمئن باشم که موفق خواهم شد بنابراین هنرهای اسلیمی و فرهنگی را در اصفهان نزد استاد «حاج علی اصغر ریاحی و برادرش حسین ریاحی» یاد گرفتم ایشان گچبری ورودی آستان شاه چراغ را انجام دادند کاری که از عهده استادان حاضر عصر ما خارج است.
حیدری بیان کرد: کار معماری را بیشتر از طریق مطالعات شخصی خودم یاد گرفتم، سئوالهایم را از اساتید میپرسیدم، چنین شغلی نیازمند ذهنی، هندسی است که برای طراحی آمادگی داشته باشد، مدتی که خدمت استاد ریاحی بودم خیلی از مشکلات خودم را آنجا حل کردم، هنر و حرفه نگارگری را نیز در خدمت اساتید برجستهای چون «محمد تجویدی» و «محمد علی زاویه» آموختم، این دو نفر قبل از «استاد محمود فرشچیان» مطرح بودند و دورا دور از محضر استاد فرشچیان نیزاستفاده کردم.
وی با تاکید بر اینکه هنر کاربندی با آیینهکاری و کاشیکاری بسیار تفاوت دارد، اظهار کرد: کاربند معماری، کسی است که طراحیهای اولیه در این سبک معماری روی بنا انجام میدهد و با هنرهایی مانند مقرنس و گرهبندی به آن زینت میبخشد، سپس آیینهکاران، کاشیکاران و... روی آن کار اجرا میکنند.
این کاربند معماری ایرانی_اسلامی شهر همدان ادامه داد: حرفه اصلی من معماری ایرانی است، معماری ایرانی با معماری اسلامی تلفیق پیدا کرده و لفظ ایرانی_اسلامی را به این علت بر آن اطلاق میکنند که بیشتر با محراب و درگاهسازی پیوند خورده است و به این حرفه نیز محرابسازی میگویند.
وی با اشاره به اینکه معماری ایرانی_اسلامی از چهار بخش مقرنس، گرهچینی، رسمبندی و کاسهسازی تشکیل شده، عنوان کرد: من تنها کسی هستم که در استان حرفه مقرنس را کار میکنم و کاربندی معماری ایرانی را انجام میدهم، متأسفانه در استان همدان قبل از من کسی کار مقرنس انجام نداده و خود من نیز با مشقتهای فروان یا بهتر بگویم با گستاخی این حرفه را آموزش دیدم و خیلی از کارها را با موشکافی یاد گرفتهام زیرا خیلی از اساتید به راحتی حرفه خود را یاد نمیدادند.
مقرنس، زیباترین نوع تزئین معماری ایرانی
حیدری ابراز کرد: مقرنس یک اصطلاح عربی است و اصطلاح فارسی آن در واقع قطار بندی است، این هنر در سطوح تخت و شیبرو طرحهایی زیبا و سایههایی را ایجاد میکند که گاه فرد احساس میکند در غار حضور دارد و شکل غار را دارد، در این هنر با بهرهگرفتن از هندسه راههایی که از نظر خیلیها امکانپذیر نیست را طی میکنیم و شکلها، پستی و بلندیهایی ایجاد میشود که در اصطلاح به آن «کاربندی» میگویند، مقرنس، زیباترین نوع تزئین معماری ایرانی است کاری که بنده در گنبد، محراب و قندیلهایی که در چهار کنج امامزاده عبدالله(ع) همدان آویزان شده، انجام دادم «مقرنس» است.
وی با بیان اینکه معتقدم روحم باید عاشق کار باشد و بپذیرد که بتوانم در امامزادهها و مکانهای مقدس کار کنم، اذعان کرد: وقتی با همسرم ازدواج کردم، اولین جایی که او را به عنوان محل کار خود ایشان را بردم مسجد بود در واقع آغاز زندگی مشترکم در مسجد بود.
این کاربند معماری ایرانی_اسلامی با عنوان اینکه اولین کار من، ترمیم آستان شاهزاده حسین(ع) در شهداد کرمان به دعوت میراث فرهنگی سال 71 بود، ادامه داد: بیشتر شغل من بر محور تزئین سازههای معماری ایرانی است و نه در سازه بنا و در مرمت آثار، در کنار اساتیدم چند کار انجام دادم، ولی بیشتر در مساجد کار کردهام، مانند مسجد کوهره لارستان، حسینه اعظم گلاش، مسجد قبا همدان، مسجد انرژی اتمی، مسجد دادستانی ویژه روحانیت، امامزاده عبدالله (ع)، مسجد جامع رزن و جدیدترین کارم نیز مصلی امام علی(ع) و مرقد شهید حکیم در نجف است، مرقد شهید صدر نیز چند ماه دیگر تمام میشود و در حال حاضر نیز بیشتر نیروهای ما در صحن حضرت زهرا (س) در نجف اشرف فعالیت میکنند.
امامزاده عبدالله نمایشگاه و کلکسیون آثار من است
حیدری ابراز کرد: در حقیقت امامزاده عبدالله نمایشگاه و مجموعه آثار کاری من است، در این مکان کارهایی که انجام دادم چه در گرهریزیها اسلیمی و چه در قندیلهایی که در آنجا به کار بردم از لحاظ فنی جسارت و شهامت خاصی میخواهد، مسجد قبا نیز از لحاظ کارهای اسلیمی، گرهچینی و کاسهسازیهای معلقی که در آنجا انجام دادم کار شاخص و زیبایی است که از عهده گروه معماران همدان خارج است و من نیز آنها را خارج از همدان آموزش دیدم.
وی اظهار کرد: معماری امامزاده عبد الله (ع) از سال 88 آغاز شد و حدود 7 سال معماری آن طول کشید و تمام کارهایی که روی آن انجام شده است خودم طراحی کردهام و کسی در طراحی آنجا دخیل نبوده و تزئیینات معماری و ستون سازی، قندیلها، سردرسازی تمام آنها را خودم انجام دادم.
این کاربند معماری ایرانی_اسلامی اظهار کرد: از دوران صفویه به برکت قرآن و اسلام رشته معماری ایرانی و اسلامی با هم عجین شدهاند و اصول هندسه معماری ایرانی با مفاهیم و آیات قرآنی در بقاع و امامزادهها و مساجد با هم عجین شدهاند، معماری ایرانی و معماری اسلامی با هم زندگی میکنند، با هم تطبیق شده و به همین دلیل به آن معماری ایرانی و اسلامی میگویند.
حیدری ادامه داد: در اصل این سبک معماری ایرانی محسوب میشود، اما چون در کارهای خود از قرآن و اشکال اسلیمی استفاده میکنم این دو با یکدیگر تلفیق شدهاند، جنس کار یکی است ولی معانی، مفاهیم قرآنی و اسلامی با معماری ایرانی عجین و قاببندی شده و تبدیل به معماری ایرانی_اسلامی شده است، معماران ایرانی مسلمان با اشراف بر آیات قرآن و معنای قرآنی معماری ایران را پیامآور و تزئینی ساختند و اگر دنبال معماری ایرانی هستید به شهر های اصفهان یزد کرمان و یا حتی تهران سفر کنید.
وی اضافه کرد: رنگهای شاخص در معماری ایرانی فیرزهای و لاجورد، ماشه یا سبز و سفید است، رنگ غالب در زمینهسازی و پس زمینه کار لاجورد و فیروزهای میباشد، رنگهایی که وجود دارد از طبیعت گرفته شده و بیشتر طرحهایی که روی کاشیها و فرشها میبینید همان طرحهایی هستند که در امامزادهها، گچبری و یا کاشیکاری میشوند.
این هنرمند همدانی گفت: قبل و بعد از ظهور اسلام هیچ معماری در بلاد عرب وجود نداشته و این معماری ایرانی که به آن سمت کشیده شده برای مثال معماری حرم حضرت علی(ع) و اکثر عتبات عالیات، معماری ایرانی دارند ولی وقتی وارد مسجد کوفه میشوید با یک معماری خشک روبهرو میشوید با وجود اینکه این مکان از لحاظ وسعت، بسیار گسترده است، ولی هنری ندارد.
حیدری افزود: در حال حاضر از معماری ما دیگر در اماکن استفاده نمیشود در گذشته علاوه بر مساجد و اماکن مقدسه از معماری ایرانی_اسلامی و این هنر قدیمی در ساخت بازارها و مکانهای هنری شاخصی استفاده میکردند، مثلا در کاشان این شهر از معماری ایرانی حکایت دارد اما متاسفانه امروزه به معماری ایرانی مقداری نامهربانی شده اما با این حال خوشبختانه در مساجد و بقاع و مکانهای مذهبی نه به شدت گذشته حفظ میشود زیرا هزینه این نوع معماری خیلی بالا است و ترجیح میدهند از روشهای نوین استفاده کنند.
وی بیان کرد: این حرفه به دلیل همین سختیهایی که دارد جوانان به آن تمایل نشان نمیدهند و تمایل دارند هر کاری را راحت و سریع انجام دهند و به نتیجه مالی و عالی برسند ولی معماری ایرانی به دلیل مراحل غنی که دارد باید خیلی عمیق به آن پرداخته شود.
سختی این حرفه را نمیتوان با زبان توصیف کرد
کاربند معماری ایرانی_اسلامی اضافه کرد: از لحاظ کارهای اجرایی نیز این حرفه نیاز به اشراف کامل و تجربه زیاد دارد تا دچار اشکال نشود بای مثال گنبدی را که ما میبندیم اگر حتی چند سانت اختلاف داشته باشد دچار اشکالهای فاحشی میشود به همین دلیل باید دقت زیادی داشت، سختی این حرفه را نمیتوان با زبان توصیف کرد و از یک طرف همین کاربندی از لحاظ جسمی فرد را به شدت خسته میکند.
حیدری با بیان اینکه کار کردن در این حرفه کار هر کسی نیست، اظهار کرد: این کار نیازمند فردی است که ذهن روان، روح آزاد و در کنار آن کارش را عاشقانه دوست داشته باشد تا بتواند این کار را به بهترین صورت انجام دهد، معماری ایرانی به کمال رسیده است و نمیتوانم بگوییم در این حوزه چیزی را به ثبت رسانده ام،الان نیز درس پس میدهم.
وی با بیان اینکه گروهی از هنرمندان حوزه معماری همدانی در نجف اشرف مشغول به خدمت هستند، عنوان کرد: بنده عمری است یا علی(ع) میگویم اگر در خانه حضرت علی(ع) قابل باشیم خدمت میکنیم و لطف و تفضل حضرت امیر(ع) است که ما به معماری نجف راه پیدا کردیم، واقعیت این است که بهترین تزئین صحن حسنین در صحن حضرت زهرا(س) به دست بچههای همدان در حال انجام است و محل تجمع جوانان در آینده خواهد بود و اشراف قشنگ و زیبایی به داخل صحن دارد.
این هنرمند همدانی در حالی که اشکهای خود را پاک میکرد، ابراز کرد: به دلیل حضورم در نجف و خدمت به این خانواده بزرگوار احساس غرور میکنم زیرا برای اولین بار در تاریخ شیعه برای حضرت زهرا(س) در مجاورت حرم حضرت علی(ع) صحنی ساخته شود و از بچههای همدان برای تزئین معماری آن دعوت شود تا در آنجا فعالیت کنند هنرمندان همدان دقیقا در مجاور گنبد حضرت علی (ع) کار میکنند، این سهمی است که حضرت علی (ع) هدیه میدهد و برای ما کنار گذاشته شده و ما وظیفه خودمان را انجام میدهیم.
حیدری افزود: قبل از افتتاح قسمتی از صحن حضرت زهرا (س)، هنرمندان جوان همدانی، پنجره فولاد حضرت مولا(ع) و تزئیینات دیوار اتصالی رواق ابوطالب را کار کردند، قسمتهای حساسی را در حرم حضرت امیر انجام دادند و اگر دقت کنیم متوجه میشویم که نقطه عطف معماری ایرانی اسلامی در صحن حضرت زهرا (س) به دست هنرمندان جوان همدانی در حال اجرا است.
وی خاطر نشان کرد: زمانی که اولین بار برای زیارت به نجف مشرف شدم از آقا خواستم که بتوانم در خود حرم کار کنم و با شناختی که از خودم داشتم مطمئن بودم اگر کاری را انجام دهم به طور قطع و یقین مقبول میافتد.
کاربند معماری ایرانی_اسلامی افزود: برای اولین کاری که در نجف رفتیم مرقد شهید حکیم و مصلای امام علی (ع) بود، هرشب که به زیارت مولا میرفتم از خود حضرت میخواستم که توفیق را به ما بدهند که در خود صحن کار کنیم و خوشبختانه بعد از گذشت دو سال به شکلی بسیار زیبا و محترمانه از ما برای کار در آن قسمت دعوت شد و خوشبختانه صحن حسنین و موزه حضرت و قسمتهایی که بیشتر مورد بازدید قرار میگیرد به تیم همدان واگذار شده است.
حیدری اظهار کرد: این بیت شعر که خودم از زبان دلم گفتهام گویای مکانی است که من در آنجا کار میکنم: گویند که مرکز عالم نجف است شیعه را از نجف، عجب اعتبار و شرف است، در ایوان صحن حسنین میایستید، در چند قدمی شما خود گنبد حضرت امیر است، احساس قشنگی به فرد منتقل میشود و به راحتی میتوان ارتباط برقرار کرد مخصوصا غروبهای قشنگی دارد اما صحن زهرا(س) همانطور که حضرت زهرا(س) برای امام علی(ع) بسیار عزیز است کسی که در این مکان کار میکند نیز برای این خانواده عزیز میشود.
به تنها آرزویم یعنی کار در صحن حضرت زهرا(س) رسیدم
حیدری با بیان اینکه تنها آرزویم این بود که در صحن حضرت زهرا(س) و در حرم مولا علی(ع) کار کنم من به آرزویم رسیدهام و هیچ آرزویی دیگر ندارم، اضافه کرد: انتقادهایی که بنده کردم تابحال به گوش مسئولین نرسیده، در امامزاده عبدالله(ع) خیلی از حقوقم را پایمال کردند به دلیل سلقیه گرایی مسئولین آن دوره حقوق من و خانوادهام را ضایع کردند و خاطره بدی را در ذهن من گذاشتند، اما من از خود این امامزاده(ع) بزرگوار مدیون میدانم زیرا وساطت مرا در بارگاه حضرت مولا(ع) کردند و باعث شد من در نجف کار کنم و حس میکنم حقوقم را حضرت مولا(ع) به طور تمام و کمال پرداخت کرده است.
معماری ایرانی_اسلامی حکایت از وحدت وجود دارد
حیدری عنوان کرد: معماری ایرانی_اسلامی را حتی اگر شده قطعه کوچکی از آن را در خانهها فرهنگسازی کنند چرا که معماری ایرانی_اسلامی حکایت از وحدت وجود دارد و اگر گوشه ای از خانههای ایرانی این کار را انجام دهند آن گوشه قسمت مقدس و محل ارتجاع به خداوند خواهد شد.
وی در پایان ابراز کرد: خوشبختانه بسیاری از بچههای همدان در نجف مقرنس کار شدهاند، همین گروه به عنوان هنرجو از این راه امرار معاش میکنند و شبها نیز برایشان کلاس میگذارم که مورد استقبالشان روبهرو شده است، فکر میکنم تا 5 سال دیگر آمار تزئینگران معماری ایرانی_اسلامی بالا میرود.
گزارش از زهرا قاسمی نیما
فعالیت در رشته نگارگری را به علت علاقه فردی آغاز کرد و بعدها به دلیل امرار معاش در همین رشته به هنر گچبری روی آورد، کم کم باعث شد تا درک معماری ایرانی را به دست بیاورد و به معنای تمام کلمه عاشق معماری ایرانی شد.
جلال حیدری با بیان اینکه رشته اصلی من نگارگری است، به ایکنا گفت: جرقه اولیه هنر نگارگری توسط استاد اخلاقم مرحوم «علی آقا محمدی» خورد، ایشان متوجه استعداد من در نقاشی و طراحی شده بود و مرا به سمت هنر نگارگری و البته رشته معماری تشویق کردند.
وی ادامه داد: پدرم معتقد بود رشته نگارگری برای من به اصطلاح «نون و آب» نمیشود، ولی من نتوانستم شغل دیگری را انتخاب کنم یا بهتر است بگویم روند زندگیام را تغییر بدهم چون این تنها حرفه و شغل من نیست، بلکه جریان و روند زندگیام است و 26 سال است که در این کار را فعالیت دارم. بدون توجه مخالفت کسی راهم را ادامه دادم و خدا راشکر پشیمان نیستم و موفق عمل کردهام.
استادم به من تزکیه نفس و صیقل روح را آموخت
این کاربند معماری ایرانی_اسلامی همدان اظهار کرد: با وجود اینکه کار من به علت سختیهایی که در محل کار وجود دارد کمی طاقت فرساست ولی تا به حال آسیب جدی جسمی ندیدهام، به کارهای هنری علاقه زیادی داشتم ولی در من خلائی وجود داشت و دنبال پر کردن آن خلاء بودم، با آشنایی با استادم مرحوم «علی آقا محمدی» این خلاء در من توسط او پر شد زیرا او به من عشق به حضرت علی(ع) و ائمه اطهار(ع)، تزکیه نفس و صیقل روح را آموخت و پیش او کسب شناخت و معرفت میکردم.
وی گفت: استادم فردی زحمت کش در آستان و درگاه مولا و عاشق حضرت علی(ع) بود، فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی خوبی در همدان داشت و بیشتر همدانیها او را میشناسند، خیلی شخصیت با احساس و مهربانی داشتند، او مرا تشویق کرد که کار نگارگری را ادامه بدهم و مطمئن باشم که موفق خواهم شد بنابراین هنرهای اسلیمی و فرهنگی را در اصفهان نزد استاد «حاج علی اصغر ریاحی و برادرش حسین ریاحی» یاد گرفتم ایشان گچبری ورودی آستان شاه چراغ را انجام دادند کاری که از عهده استادان حاضر عصر ما خارج است.
حیدری بیان کرد: کار معماری را بیشتر از طریق مطالعات شخصی خودم یاد گرفتم، سئوالهایم را از اساتید میپرسیدم، چنین شغلی نیازمند ذهنی، هندسی است که برای طراحی آمادگی داشته باشد، مدتی که خدمت استاد ریاحی بودم خیلی از مشکلات خودم را آنجا حل کردم، هنر و حرفه نگارگری را نیز در خدمت اساتید برجستهای چون «محمد تجویدی» و «محمد علی زاویه» آموختم، این دو نفر قبل از «استاد محمود فرشچیان» مطرح بودند و دورا دور از محضر استاد فرشچیان نیزاستفاده کردم.
وی با تاکید بر اینکه هنر کاربندی با آیینهکاری و کاشیکاری بسیار تفاوت دارد، اظهار کرد: کاربند معماری، کسی است که طراحیهای اولیه در این سبک معماری روی بنا انجام میدهد و با هنرهایی مانند مقرنس و گرهبندی به آن زینت میبخشد، سپس آیینهکاران، کاشیکاران و... روی آن کار اجرا میکنند.
این کاربند معماری ایرانی_اسلامی شهر همدان ادامه داد: حرفه اصلی من معماری ایرانی است، معماری ایرانی با معماری اسلامی تلفیق پیدا کرده و لفظ ایرانی_اسلامی را به این علت بر آن اطلاق میکنند که بیشتر با محراب و درگاهسازی پیوند خورده است و به این حرفه نیز محرابسازی میگویند.
وی با اشاره به اینکه معماری ایرانی_اسلامی از چهار بخش مقرنس، گرهچینی، رسمبندی و کاسهسازی تشکیل شده، عنوان کرد: من تنها کسی هستم که در استان حرفه مقرنس را کار میکنم و کاربندی معماری ایرانی را انجام میدهم، متأسفانه در استان همدان قبل از من کسی کار مقرنس انجام نداده و خود من نیز با مشقتهای فروان یا بهتر بگویم با گستاخی این حرفه را آموزش دیدم و خیلی از کارها را با موشکافی یاد گرفتهام زیرا خیلی از اساتید به راحتی حرفه خود را یاد نمیدادند.
مقرنس، زیباترین نوع تزئین معماری ایرانی
حیدری ابراز کرد: مقرنس یک اصطلاح عربی است و اصطلاح فارسی آن در واقع قطار بندی است، این هنر در سطوح تخت و شیبرو طرحهایی زیبا و سایههایی را ایجاد میکند که گاه فرد احساس میکند در غار حضور دارد و شکل غار را دارد، در این هنر با بهرهگرفتن از هندسه راههایی که از نظر خیلیها امکانپذیر نیست را طی میکنیم و شکلها، پستی و بلندیهایی ایجاد میشود که در اصطلاح به آن «کاربندی» میگویند، مقرنس، زیباترین نوع تزئین معماری ایرانی است کاری که بنده در گنبد، محراب و قندیلهایی که در چهار کنج امامزاده عبدالله(ع) همدان آویزان شده، انجام دادم «مقرنس» است.
وی با بیان اینکه معتقدم روحم باید عاشق کار باشد و بپذیرد که بتوانم در امامزادهها و مکانهای مقدس کار کنم، اذعان کرد: وقتی با همسرم ازدواج کردم، اولین جایی که او را به عنوان محل کار خود ایشان را بردم مسجد بود در واقع آغاز زندگی مشترکم در مسجد بود.
این کاربند معماری ایرانی_اسلامی با عنوان اینکه اولین کار من، ترمیم آستان شاهزاده حسین(ع) در شهداد کرمان به دعوت میراث فرهنگی سال 71 بود، ادامه داد: بیشتر شغل من بر محور تزئین سازههای معماری ایرانی است و نه در سازه بنا و در مرمت آثار، در کنار اساتیدم چند کار انجام دادم، ولی بیشتر در مساجد کار کردهام، مانند مسجد کوهره لارستان، حسینه اعظم گلاش، مسجد قبا همدان، مسجد انرژی اتمی، مسجد دادستانی ویژه روحانیت، امامزاده عبدالله (ع)، مسجد جامع رزن و جدیدترین کارم نیز مصلی امام علی(ع) و مرقد شهید حکیم در نجف است، مرقد شهید صدر نیز چند ماه دیگر تمام میشود و در حال حاضر نیز بیشتر نیروهای ما در صحن حضرت زهرا (س) در نجف اشرف فعالیت میکنند.
امامزاده عبدالله نمایشگاه و کلکسیون آثار من است
حیدری ابراز کرد: در حقیقت امامزاده عبدالله نمایشگاه و مجموعه آثار کاری من است، در این مکان کارهایی که انجام دادم چه در گرهریزیها اسلیمی و چه در قندیلهایی که در آنجا به کار بردم از لحاظ فنی جسارت و شهامت خاصی میخواهد، مسجد قبا نیز از لحاظ کارهای اسلیمی، گرهچینی و کاسهسازیهای معلقی که در آنجا انجام دادم کار شاخص و زیبایی است که از عهده گروه معماران همدان خارج است و من نیز آنها را خارج از همدان آموزش دیدم.
وی اظهار کرد: معماری امامزاده عبد الله (ع) از سال 88 آغاز شد و حدود 7 سال معماری آن طول کشید و تمام کارهایی که روی آن انجام شده است خودم طراحی کردهام و کسی در طراحی آنجا دخیل نبوده و تزئیینات معماری و ستون سازی، قندیلها، سردرسازی تمام آنها را خودم انجام دادم.
این کاربند معماری ایرانی_اسلامی اظهار کرد: از دوران صفویه به برکت قرآن و اسلام رشته معماری ایرانی و اسلامی با هم عجین شدهاند و اصول هندسه معماری ایرانی با مفاهیم و آیات قرآنی در بقاع و امامزادهها و مساجد با هم عجین شدهاند، معماری ایرانی و معماری اسلامی با هم زندگی میکنند، با هم تطبیق شده و به همین دلیل به آن معماری ایرانی و اسلامی میگویند.
حیدری ادامه داد: در اصل این سبک معماری ایرانی محسوب میشود، اما چون در کارهای خود از قرآن و اشکال اسلیمی استفاده میکنم این دو با یکدیگر تلفیق شدهاند، جنس کار یکی است ولی معانی، مفاهیم قرآنی و اسلامی با معماری ایرانی عجین و قاببندی شده و تبدیل به معماری ایرانی_اسلامی شده است، معماران ایرانی مسلمان با اشراف بر آیات قرآن و معنای قرآنی معماری ایران را پیامآور و تزئینی ساختند و اگر دنبال معماری ایرانی هستید به شهر های اصفهان یزد کرمان و یا حتی تهران سفر کنید.
وی اضافه کرد: رنگهای شاخص در معماری ایرانی فیرزهای و لاجورد، ماشه یا سبز و سفید است، رنگ غالب در زمینهسازی و پس زمینه کار لاجورد و فیروزهای میباشد، رنگهایی که وجود دارد از طبیعت گرفته شده و بیشتر طرحهایی که روی کاشیها و فرشها میبینید همان طرحهایی هستند که در امامزادهها، گچبری و یا کاشیکاری میشوند.
این هنرمند همدانی گفت: قبل و بعد از ظهور اسلام هیچ معماری در بلاد عرب وجود نداشته و این معماری ایرانی که به آن سمت کشیده شده برای مثال معماری حرم حضرت علی(ع) و اکثر عتبات عالیات، معماری ایرانی دارند ولی وقتی وارد مسجد کوفه میشوید با یک معماری خشک روبهرو میشوید با وجود اینکه این مکان از لحاظ وسعت، بسیار گسترده است، ولی هنری ندارد.
حیدری افزود: در حال حاضر از معماری ما دیگر در اماکن استفاده نمیشود در گذشته علاوه بر مساجد و اماکن مقدسه از معماری ایرانی_اسلامی و این هنر قدیمی در ساخت بازارها و مکانهای هنری شاخصی استفاده میکردند، مثلا در کاشان این شهر از معماری ایرانی حکایت دارد اما متاسفانه امروزه به معماری ایرانی مقداری نامهربانی شده اما با این حال خوشبختانه در مساجد و بقاع و مکانهای مذهبی نه به شدت گذشته حفظ میشود زیرا هزینه این نوع معماری خیلی بالا است و ترجیح میدهند از روشهای نوین استفاده کنند.
وی بیان کرد: این حرفه به دلیل همین سختیهایی که دارد جوانان به آن تمایل نشان نمیدهند و تمایل دارند هر کاری را راحت و سریع انجام دهند و به نتیجه مالی و عالی برسند ولی معماری ایرانی به دلیل مراحل غنی که دارد باید خیلی عمیق به آن پرداخته شود.
سختی این حرفه را نمیتوان با زبان توصیف کرد
کاربند معماری ایرانی_اسلامی اضافه کرد: از لحاظ کارهای اجرایی نیز این حرفه نیاز به اشراف کامل و تجربه زیاد دارد تا دچار اشکال نشود بای مثال گنبدی را که ما میبندیم اگر حتی چند سانت اختلاف داشته باشد دچار اشکالهای فاحشی میشود به همین دلیل باید دقت زیادی داشت، سختی این حرفه را نمیتوان با زبان توصیف کرد و از یک طرف همین کاربندی از لحاظ جسمی فرد را به شدت خسته میکند.
حیدری با بیان اینکه کار کردن در این حرفه کار هر کسی نیست، اظهار کرد: این کار نیازمند فردی است که ذهن روان، روح آزاد و در کنار آن کارش را عاشقانه دوست داشته باشد تا بتواند این کار را به بهترین صورت انجام دهد، معماری ایرانی به کمال رسیده است و نمیتوانم بگوییم در این حوزه چیزی را به ثبت رسانده ام،الان نیز درس پس میدهم.
وی با بیان اینکه گروهی از هنرمندان حوزه معماری همدانی در نجف اشرف مشغول به خدمت هستند، عنوان کرد: بنده عمری است یا علی(ع) میگویم اگر در خانه حضرت علی(ع) قابل باشیم خدمت میکنیم و لطف و تفضل حضرت امیر(ع) است که ما به معماری نجف راه پیدا کردیم، واقعیت این است که بهترین تزئین صحن حسنین در صحن حضرت زهرا(س) به دست بچههای همدان در حال انجام است و محل تجمع جوانان در آینده خواهد بود و اشراف قشنگ و زیبایی به داخل صحن دارد.
این هنرمند همدانی در حالی که اشکهای خود را پاک میکرد، ابراز کرد: به دلیل حضورم در نجف و خدمت به این خانواده بزرگوار احساس غرور میکنم زیرا برای اولین بار در تاریخ شیعه برای حضرت زهرا(س) در مجاورت حرم حضرت علی(ع) صحنی ساخته شود و از بچههای همدان برای تزئین معماری آن دعوت شود تا در آنجا فعالیت کنند هنرمندان همدان دقیقا در مجاور گنبد حضرت علی (ع) کار میکنند، این سهمی است که حضرت علی (ع) هدیه میدهد و برای ما کنار گذاشته شده و ما وظیفه خودمان را انجام میدهیم.
حیدری افزود: قبل از افتتاح قسمتی از صحن حضرت زهرا (س)، هنرمندان جوان همدانی، پنجره فولاد حضرت مولا(ع) و تزئیینات دیوار اتصالی رواق ابوطالب را کار کردند، قسمتهای حساسی را در حرم حضرت امیر انجام دادند و اگر دقت کنیم متوجه میشویم که نقطه عطف معماری ایرانی اسلامی در صحن حضرت زهرا (س) به دست هنرمندان جوان همدانی در حال اجرا است.
وی خاطر نشان کرد: زمانی که اولین بار برای زیارت به نجف مشرف شدم از آقا خواستم که بتوانم در خود حرم کار کنم و با شناختی که از خودم داشتم مطمئن بودم اگر کاری را انجام دهم به طور قطع و یقین مقبول میافتد.
کاربند معماری ایرانی_اسلامی افزود: برای اولین کاری که در نجف رفتیم مرقد شهید حکیم و مصلای امام علی (ع) بود، هرشب که به زیارت مولا میرفتم از خود حضرت میخواستم که توفیق را به ما بدهند که در خود صحن کار کنیم و خوشبختانه بعد از گذشت دو سال به شکلی بسیار زیبا و محترمانه از ما برای کار در آن قسمت دعوت شد و خوشبختانه صحن حسنین و موزه حضرت و قسمتهایی که بیشتر مورد بازدید قرار میگیرد به تیم همدان واگذار شده است.
حیدری اظهار کرد: این بیت شعر که خودم از زبان دلم گفتهام گویای مکانی است که من در آنجا کار میکنم: گویند که مرکز عالم نجف است شیعه را از نجف، عجب اعتبار و شرف است، در ایوان صحن حسنین میایستید، در چند قدمی شما خود گنبد حضرت امیر است، احساس قشنگی به فرد منتقل میشود و به راحتی میتوان ارتباط برقرار کرد مخصوصا غروبهای قشنگی دارد اما صحن زهرا(س) همانطور که حضرت زهرا(س) برای امام علی(ع) بسیار عزیز است کسی که در این مکان کار میکند نیز برای این خانواده عزیز میشود.
به تنها آرزویم یعنی کار در صحن حضرت زهرا(س) رسیدم
حیدری با بیان اینکه تنها آرزویم این بود که در صحن حضرت زهرا(س) و در حرم مولا علی(ع) کار کنم من به آرزویم رسیدهام و هیچ آرزویی دیگر ندارم، اضافه کرد: انتقادهایی که بنده کردم تابحال به گوش مسئولین نرسیده، در امامزاده عبدالله(ع) خیلی از حقوقم را پایمال کردند به دلیل سلقیه گرایی مسئولین آن دوره حقوق من و خانوادهام را ضایع کردند و خاطره بدی را در ذهن من گذاشتند، اما من از خود این امامزاده(ع) بزرگوار مدیون میدانم زیرا وساطت مرا در بارگاه حضرت مولا(ع) کردند و باعث شد من در نجف کار کنم و حس میکنم حقوقم را حضرت مولا(ع) به طور تمام و کمال پرداخت کرده است.
معماری ایرانی_اسلامی حکایت از وحدت وجود دارد
حیدری عنوان کرد: معماری ایرانی_اسلامی را حتی اگر شده قطعه کوچکی از آن را در خانهها فرهنگسازی کنند چرا که معماری ایرانی_اسلامی حکایت از وحدت وجود دارد و اگر گوشه ای از خانههای ایرانی این کار را انجام دهند آن گوشه قسمت مقدس و محل ارتجاع به خداوند خواهد شد.
وی در پایان ابراز کرد: خوشبختانه بسیاری از بچههای همدان در نجف مقرنس کار شدهاند، همین گروه به عنوان هنرجو از این راه امرار معاش میکنند و شبها نیز برایشان کلاس میگذارم که مورد استقبالشان روبهرو شده است، فکر میکنم تا 5 سال دیگر آمار تزئینگران معماری ایرانی_اسلامی بالا میرود.
گزارش از زهرا قاسمی نیما
