نگاهی به فضیلتهای آیةالکرسی
گروه فعالیتهای قرآنی: آیةالکرسی منشأ خیر و برکتی است که خداوند تبارک و تعالی توسط رسول اکرم(ص) در سوره مبارک «بقره» به انسان عطا فرموده است. از رسول اکرم(ص) روایت کردهاند که فرمود: این آیه را در هیچ خانهای نخوانند مگر این که شیاطین سی روز آن خانه را رها کنند و ساحر و ساحرهای چهل شب در آن درنیاید.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از
لرستان، آیةالکرسی منشأ خیر و برکتی است که خداوند تبارک و تعالی توسط
رسول اکرم(ص) در سوره مبارک «بقره» به انسان عطا فرموده است و میفرماید: این
آیه عظیمالشأن و با برکت را به بندگانم هدیه میکنم و به همین دلیل است
که پیامبراعظم(ص) به پیروانش توصیه میکند که آیةالکرسی را مورد توجه
خاص قرار دهند و تلاوت کنند تا از منشأ خیر و برکت آن بهره بگیرند.
اولین سؤالی که ممکن است در ذهن مسلمانان و حتی غیرمسلمانان نقش ببندد این است که آیةالکرسی به چه معناست؟ و دلیل تأکید فراوان پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) بر مداومت بر قرائت این آیات چیست؟
کرسی از ریشه «ک ـ ر ـ س» گرفته شده و به معنی اتصال یافتن اجزای یک ساختمان به هم است و نیز کرسی را تخت هم میگویند که بر آن مینشینند که در این زمینه میتوان برای کرسی چهار معنی آورد؛ یکی علم الهی که کرسی همان جسم بزرگ کیهانی است که زمین، خورشید و آسمان و نیز سایر اجزای آسمان را در برمیگیرد، دوم جسم بزرگ کیهانی که میتوان کرسی را همان یک جسم و جرم بزرگ کیهانی تصور کرد که تمام اجزایی که در آسمان و زمین است در آن جای میگیرد که از حضرت علی(ع) نقل شده است که آسمان و زمین و تمام موجودات در داخل این کرسی قرار دارند که چهار فرشته به اذن خداوند آنرا حمل میکنند، سوم قدرت و سلطنت الهی است که کرسی همان جهان هستی است که این جهان تمام تحت سلطه و قدرت حضرت احدیت بوده و هیچ جنبندهای از دایره قدرت و احاطه و سیطره او خارج نمیشود و بدون اذن او هیچ تغییری ایجاد نمیشود و دیگر عرش که در لغت همان کرسی است که عرش در لغت فارسی بهمعنی رکن و اساس هرچیز و یا سقف خانه گفته میشود.
بنابراین و با توجه به این دو تعریف در مورد کرسی و عرش متوجه میشویم که کرسی ظاهر و عرش باطن هر چیز را گویند. باید دانست که از عادت خدای سبحان در کتاب قرآن کریم این است که سه نوع سخن را با هم درمیآمیزد، یعنی: علم توحید، علم احکام و علم قصص و این شیوه بهترین شیوههاست نه باقی گذاشتن انسان در نوعی واحد، زیرا آن مایه ملال میگردد و اما هرگاه از نوعی از علوم بهنوعی دیگر انتقال یابند، سینه بدان گشایش یابد و دل بدان شاد شود، پس گویی از شهری به شهر دیگر سفر میکند و یا از بوستانی به بوستان دیگر میرود و یا از خوردن طعام لذیذی به خوردن طعام دیگر میپردازد و شکی نیست که این لذیذتر و دلاویزتر باشد و چون در آیات گذشته از علم احکام و از علم قصص آنچه را که مصلحت دید یاد کرد، اکنون آنچه را که به علم توحید تعلق دارد یاد کرد و گفت: «اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ» و در آیه چند مسأله است بهطوریکه در روایتی از امام باقر(ع) آمده است: «هركس آیةالكرسی را بعد از هر نماز بخواند از فقر و بیچارگی در امان شود و رزق او وسعت یابد و خداوند به او از فضل خودش مال زیادی بخشد».
مسئلهای که پیش میآید بیان فضائل این آیه است، از رسول اکرم(ص) روایت کردهاند که فرمود: این آیه را در هیچ خانهای نخوانند مگر این که شیاطین سی روز آن خانه را رها کنند و ساحر و ساحرهای در آن درنیاید، چهل شب و از حضرت علی(ع) روایت است که فرمود: از پیامبر شنیدم بر چوب پارههای منبر در حالیکه میگفت: هر کس آیةالکرسی را بهدنبال هر نماز واجبی بخواند او را از وارد شدن به بهشت باز نمیدارد، مگر مرگ و بر آن مواظبت نمیورزد مگر صدیقی یا عابدی و هرکس آنرا بخواند وقتی که به رختخواب خود میرود خداوند او را ایمن میدارد و همسایهاش را و همسایه همسایهاش را و خانههایی را که گرداگرد او است.
حضرت علی(ع) روایت کردهاند که؛ چون روز بدر بود، من قتال کردم. آنگاه به نزد رسول خدا(ص) آمدم تا چه میکند، چون آمدم دیدم که در سجده است و میگوید: «یا حیُّ یا قَیوُّمُ» و بر آن چیزی نمیافزاید؛ آنگاه باز به قتال بازگشتم. سپس باز آمدم و او همان کلمات را میگفت و همچنان میرفتم و میآمدم و به او مینگریستم و او بر آن گفتار چیزی نمیافزود، تا اینکه خداوند او را فتح داد.
عكسالعمل شيطان هنگام نزول آيةالكرسی
حضرت امام محمدباقر(ع) از اميرالمؤمنين(ع) روايت فرموده است: هنگامیكه آيةالكرسی نازل شد رسول خدا(ص) فرمود: آيةالكرسی آيهای است كه از گنج عرش نازل شده و زمانیكه اين آيه نازل گشت هر بتی كه در جهان بود با صورت به زمين خورد.در اين زمان ابليس ترسيد و به قومش گفت: امشب حادثهای بزرگ اتفاق افتاده است باشيد تا من عالم را بگردم و خبر بياورم.
ابليس عالم را گشت تا به شهر مدينه رسيد مردی را ديد و از او سؤال كرد: ديشب چه حادثهای اتفاق افتاد، مرد گفت: رسول خدا(ص) فرمود: آيهای از گنجهای عرش نازل شد كه بتهای جهان بهخاطر آن آيه همگی با صورت به زمين خوردند. ابليس بعد از شنيدن حادثه به نزد قومش رفت و حادثه را به آنها خبر داد.
پاداش كسیكه آیةالكرسی را زیاد میخواند
عبدالله بن عوف گفته است: شبی خواب دیدم كه قیامت شده است و من را آوردند و حساب من را به آسانی بررسی كردند، آنگاه مرا به بهشت بردند و كاخهای زیادی به من نشان دادند و به من گفتند: درهای این كاخ را بشمار؛ من هم شمردم 50 درب داشت بعد گفتند: خانههایش را بشمار دیدم 175 خانه بود؛ به من گفتند این خانهها مال توست آن قدر خوشحال شدم كه از خواب پریدم و خدا را شكر گفتم، صبح كه شد نزد ابنسیرین رفتم و خواب را برایش تعریف كردم او گفت: معلوم است كه تو آیةالكرسی زیاد میخوانی گفتم : بله؛ همین طور است ولی تو از كجا فهمیدی! گفت: برای اینكه این آیه 50 كلمه و 175 حرف دارد من از زیركی حافظه او تعجب كردم آنگاه به من گفت: هر كه آیةالكرسی را بسیار بخواند سختیهای مرگ بر او آسان میشود.
آیةالکرسی بعد از نماز
پیامبر اکرم(ص) فرمودند: هركس آیةالكرسی را بعد از نماز بخواند هفت آسمان شكافته گردد و به هم نیاید تا خداوند متعال بهسوی خواننده آیةالكرسی نظر رحمت افكند و فرشتهای را برانگیزد كه از آن زمان تا فردای آن كارهای خوبش را بنویسد و كارهای بدش را محو كند.
همچنین رسول اكرم(ص) فرمود: یا علی بر تو باد به خواندن آیةالكرسی بعد از هر نماز واجب زیرا بهغیر از پیغمبر(ص) و صدیق و شهید كسی به خواندن آن بعد از هر نماز محافظت نمیكند و هركس بعد از هر نماز آیةالكرسی را بخواند به جز خداوند متعال كسی او را قبض روح نمیكند و مانند كسی باشد كه همراه پیامبران خدا جهاد كرده تا شهید شده است و فرمود: بعد از مرگ بلافاصله داخل بهشت میشود و به جز انسان صدیق و عابد كسی بر خواندن آیةالكرسی مواظبت نمیكند.
در روایتی از امام باقر آمده است: هركس آیةالكرسی را بعداز هر نماز بخواند از فقر و بیچارگی در امان شود و رزق او وسعت یابد و خداوند به او از فضل خودش مال زیادی بخشد و در جایی دیگر نیز رسول اكرم(ص) فرمودند: هر كس آیةالكرسی را بعد از هر نماز واجب بخواند نمازش قبول درگاه حق میگردد و در امان خدا باشد و خداوند او را از بلاها و گناهان نگه دارد.
همچنین خداوند متعال به موسیبنعمران وحی فرمود: كسیكه بعد از نماز واجبش آیةالكرسی بخواند خداوند متعال به او قلب شاكرین، اجر انبیاء و عمل صدیقین را عطا فرماید و چیزی جزء مرگ از داخل شدن او به بهشت جلوگیری نمینماید و مداومت نمینماید به آن مگر پیامبر اکرم(ص) یا صدیق یا كسیكه از او راضی شدهام و یا شخصی كه شهادت را روزی او مینمایم.
اولین سؤالی که ممکن است در ذهن مسلمانان و حتی غیرمسلمانان نقش ببندد این است که آیةالکرسی به چه معناست؟ و دلیل تأکید فراوان پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) بر مداومت بر قرائت این آیات چیست؟
کرسی از ریشه «ک ـ ر ـ س» گرفته شده و به معنی اتصال یافتن اجزای یک ساختمان به هم است و نیز کرسی را تخت هم میگویند که بر آن مینشینند که در این زمینه میتوان برای کرسی چهار معنی آورد؛ یکی علم الهی که کرسی همان جسم بزرگ کیهانی است که زمین، خورشید و آسمان و نیز سایر اجزای آسمان را در برمیگیرد، دوم جسم بزرگ کیهانی که میتوان کرسی را همان یک جسم و جرم بزرگ کیهانی تصور کرد که تمام اجزایی که در آسمان و زمین است در آن جای میگیرد که از حضرت علی(ع) نقل شده است که آسمان و زمین و تمام موجودات در داخل این کرسی قرار دارند که چهار فرشته به اذن خداوند آنرا حمل میکنند، سوم قدرت و سلطنت الهی است که کرسی همان جهان هستی است که این جهان تمام تحت سلطه و قدرت حضرت احدیت بوده و هیچ جنبندهای از دایره قدرت و احاطه و سیطره او خارج نمیشود و بدون اذن او هیچ تغییری ایجاد نمیشود و دیگر عرش که در لغت همان کرسی است که عرش در لغت فارسی بهمعنی رکن و اساس هرچیز و یا سقف خانه گفته میشود.
بنابراین و با توجه به این دو تعریف در مورد کرسی و عرش متوجه میشویم که کرسی ظاهر و عرش باطن هر چیز را گویند. باید دانست که از عادت خدای سبحان در کتاب قرآن کریم این است که سه نوع سخن را با هم درمیآمیزد، یعنی: علم توحید، علم احکام و علم قصص و این شیوه بهترین شیوههاست نه باقی گذاشتن انسان در نوعی واحد، زیرا آن مایه ملال میگردد و اما هرگاه از نوعی از علوم بهنوعی دیگر انتقال یابند، سینه بدان گشایش یابد و دل بدان شاد شود، پس گویی از شهری به شهر دیگر سفر میکند و یا از بوستانی به بوستان دیگر میرود و یا از خوردن طعام لذیذی به خوردن طعام دیگر میپردازد و شکی نیست که این لذیذتر و دلاویزتر باشد و چون در آیات گذشته از علم احکام و از علم قصص آنچه را که مصلحت دید یاد کرد، اکنون آنچه را که به علم توحید تعلق دارد یاد کرد و گفت: «اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ» و در آیه چند مسأله است بهطوریکه در روایتی از امام باقر(ع) آمده است: «هركس آیةالكرسی را بعد از هر نماز بخواند از فقر و بیچارگی در امان شود و رزق او وسعت یابد و خداوند به او از فضل خودش مال زیادی بخشد».
مسئلهای که پیش میآید بیان فضائل این آیه است، از رسول اکرم(ص) روایت کردهاند که فرمود: این آیه را در هیچ خانهای نخوانند مگر این که شیاطین سی روز آن خانه را رها کنند و ساحر و ساحرهای در آن درنیاید، چهل شب و از حضرت علی(ع) روایت است که فرمود: از پیامبر شنیدم بر چوب پارههای منبر در حالیکه میگفت: هر کس آیةالکرسی را بهدنبال هر نماز واجبی بخواند او را از وارد شدن به بهشت باز نمیدارد، مگر مرگ و بر آن مواظبت نمیورزد مگر صدیقی یا عابدی و هرکس آنرا بخواند وقتی که به رختخواب خود میرود خداوند او را ایمن میدارد و همسایهاش را و همسایه همسایهاش را و خانههایی را که گرداگرد او است.
حضرت علی(ع) روایت کردهاند که؛ چون روز بدر بود، من قتال کردم. آنگاه به نزد رسول خدا(ص) آمدم تا چه میکند، چون آمدم دیدم که در سجده است و میگوید: «یا حیُّ یا قَیوُّمُ» و بر آن چیزی نمیافزاید؛ آنگاه باز به قتال بازگشتم. سپس باز آمدم و او همان کلمات را میگفت و همچنان میرفتم و میآمدم و به او مینگریستم و او بر آن گفتار چیزی نمیافزود، تا اینکه خداوند او را فتح داد.
عكسالعمل شيطان هنگام نزول آيةالكرسی
حضرت امام محمدباقر(ع) از اميرالمؤمنين(ع) روايت فرموده است: هنگامیكه آيةالكرسی نازل شد رسول خدا(ص) فرمود: آيةالكرسی آيهای است كه از گنج عرش نازل شده و زمانیكه اين آيه نازل گشت هر بتی كه در جهان بود با صورت به زمين خورد.در اين زمان ابليس ترسيد و به قومش گفت: امشب حادثهای بزرگ اتفاق افتاده است باشيد تا من عالم را بگردم و خبر بياورم.
ابليس عالم را گشت تا به شهر مدينه رسيد مردی را ديد و از او سؤال كرد: ديشب چه حادثهای اتفاق افتاد، مرد گفت: رسول خدا(ص) فرمود: آيهای از گنجهای عرش نازل شد كه بتهای جهان بهخاطر آن آيه همگی با صورت به زمين خوردند. ابليس بعد از شنيدن حادثه به نزد قومش رفت و حادثه را به آنها خبر داد.
پاداش كسیكه آیةالكرسی را زیاد میخواند
عبدالله بن عوف گفته است: شبی خواب دیدم كه قیامت شده است و من را آوردند و حساب من را به آسانی بررسی كردند، آنگاه مرا به بهشت بردند و كاخهای زیادی به من نشان دادند و به من گفتند: درهای این كاخ را بشمار؛ من هم شمردم 50 درب داشت بعد گفتند: خانههایش را بشمار دیدم 175 خانه بود؛ به من گفتند این خانهها مال توست آن قدر خوشحال شدم كه از خواب پریدم و خدا را شكر گفتم، صبح كه شد نزد ابنسیرین رفتم و خواب را برایش تعریف كردم او گفت: معلوم است كه تو آیةالكرسی زیاد میخوانی گفتم : بله؛ همین طور است ولی تو از كجا فهمیدی! گفت: برای اینكه این آیه 50 كلمه و 175 حرف دارد من از زیركی حافظه او تعجب كردم آنگاه به من گفت: هر كه آیةالكرسی را بسیار بخواند سختیهای مرگ بر او آسان میشود.
آیةالکرسی بعد از نماز
پیامبر اکرم(ص) فرمودند: هركس آیةالكرسی را بعد از نماز بخواند هفت آسمان شكافته گردد و به هم نیاید تا خداوند متعال بهسوی خواننده آیةالكرسی نظر رحمت افكند و فرشتهای را برانگیزد كه از آن زمان تا فردای آن كارهای خوبش را بنویسد و كارهای بدش را محو كند.
همچنین رسول اكرم(ص) فرمود: یا علی بر تو باد به خواندن آیةالكرسی بعد از هر نماز واجب زیرا بهغیر از پیغمبر(ص) و صدیق و شهید كسی به خواندن آن بعد از هر نماز محافظت نمیكند و هركس بعد از هر نماز آیةالكرسی را بخواند به جز خداوند متعال كسی او را قبض روح نمیكند و مانند كسی باشد كه همراه پیامبران خدا جهاد كرده تا شهید شده است و فرمود: بعد از مرگ بلافاصله داخل بهشت میشود و به جز انسان صدیق و عابد كسی بر خواندن آیةالكرسی مواظبت نمیكند.
در روایتی از امام باقر آمده است: هركس آیةالكرسی را بعداز هر نماز بخواند از فقر و بیچارگی در امان شود و رزق او وسعت یابد و خداوند به او از فضل خودش مال زیادی بخشد و در جایی دیگر نیز رسول اكرم(ص) فرمودند: هر كس آیةالكرسی را بعد از هر نماز واجب بخواند نمازش قبول درگاه حق میگردد و در امان خدا باشد و خداوند او را از بلاها و گناهان نگه دارد.
همچنین خداوند متعال به موسیبنعمران وحی فرمود: كسیكه بعد از نماز واجبش آیةالكرسی بخواند خداوند متعال به او قلب شاكرین، اجر انبیاء و عمل صدیقین را عطا فرماید و چیزی جزء مرگ از داخل شدن او به بهشت جلوگیری نمینماید و مداومت نمینماید به آن مگر پیامبر اکرم(ص) یا صدیق یا كسیكه از او راضی شدهام و یا شخصی كه شهادت را روزی او مینمایم.
