سنجش تواناییها؛ پیشنیاز تربیت فرزند مسئولیتپذیر
گروه اجتماعی: اولین پیشنیاز تربیت فرزند مسئولیتپذیر تخمین درست تواناییهاست، به این صورت که والدین باید شناخت درست و صحیحی از مراحل رشدی که فرزندشان در حال گذر از آن است داشته باشند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، اگر مسئولیتپذیری را از کودکی در فرزندان نهادینه نکنیم در بزرگسالی به این باور میرسند که بدون کمک دیگران نمیتوانند از عهده امور بر آیند.هرچه بچهها بزرگتر میشوند باید اختیارات و مسئولیتهایشان را بیشتر کنیم، تا آنها مسئولیتپذیر بار بیایند.
بعضیاز والدین بهخاطر اینکه فرزندانشان مسئولیتپذیر نیستند ناراحتند و در سوی مقابل اکثر فرزندان اینچنین والدینی بهخاطر نداشتن آزادی عملکرد و اختیارات کافی در زندگی خود گله دارند، همانطور که میدانید مسئولیت و اختیار با هم رابطه نزدیکی دارند، زمانی فرد در نتیجه، منفعت و عواقب یک کار مسئول است که در آن مورد اختیار داشته باشد. وقتی که والدین همه کارها را خودشان انجام میدهند و در انجام تکالیف فرزندان خود هم سهم بزرگی دارند، این فرزندان مسئولیتپذیری را نمیآموزند. آنها یاد میگیرند که کارها را به گردن دیگران بیاندازند و در نتیجه فرزندانی منفعل و سربار باشند.
حتماً شما هم این جمله را شنیدهاید که «برای بچههایمان همه کاری کردهایم، اما بهجای تشکر همیشه طلبکارند»
ابتدا خطای بسیاری از والدین این است که فرزند خود را دست کم میگیرند. فکر میکنند از عهده کارهای ساده هم بر نمیآیند، به همین دلیل مسئولیتهای متناسب با سنشان را از آنها دریغ میکنند و به رغم دلسوزی که برای فرزندشان می کنند ولی بزرگترین ضربه را به کودک وارد میکنند، زیرا همین کودک وقتی که به سن نوجوانی میرسد باید خیلی کارها را خودش انجام دهد و مسئولیت خیلی کارها را به عهده بگیرد، حالا نوجوانی که تاکنون هیچ مسئولیتی را برعهده نگرفته و آموزش ندیده و در سنی قرار دارد که کمترین حرف شنوی را دارند دچار بحران میشود و دائم از زیر کار و مسئولیتهای محول شده به او شانه خالی میکند .
مورد دوم دقیقاً برعکس مورد اول است، به صورتیکه والدینی هستند که مسئولیتها و کارهای بیشاز توان و سن کودک را به او محول میکنند، احساس مسئولیت سنگینی را بر دوش کودک میگذارند که بهدلیل سن و توان کم احتمال شکست کودک زیاد است، بدین ترتیب ریشه اضطراب را در دل فرزند خود ایجاد میکنند .
خطای سوم زمانی است که والدین توانایی فرزند خود را میبینند ولی با این تفکر که نباید به کودک خود سخت گرفت و حالا بچه است بگذار وقتی خودش بزرگ شد آنقدر وقت برای کار کردن دارد، خودش بهموقع یاد میگیرد. اما این اتفاق هرگز نمیافتد که فرزند بگوید خوب من دیگر بزرگ شدهام و از این لحظه به بعد همه مسئولیتها را بهعهده میگیرم، معمولاً این فرزندان در خود توان به عهده گرفتن مسئولیتها را نمیبینند.
خطای چهارم زمانی رخ میدهد که والدین دلیل اینکه مسئولیتی را برعهده کودک خود قرار نمیدهند، این است که نمیخواهند او طعم ناکامی را بچشد و تمام شرایط را مهیا میکنند تا این اتفاق نیفتد. این عمل از نظر خیلیها تربیت خوب و فداکارانهای به نظر میرسد، اما دقیقاً بر عکس است برای لحظهای به یاد بیاورید زمانیکه فرزندتان میخواست راه رفتن را یاد بگیرد اگر از ترس اینکه او زمین بخورد او را در آغوش میگرفتید قطعاً راه رفتن را یاد نمیگرفت، و از طر ف دیگر شما تا کی میتوانید او را از هر ناکامی دور نگه دارید؟ و اگر از الان یاد نگیرد در برابر ناکامیها ناامید نشود و دست از تلاش بر ندارد تا به هدف برسد حتماً در بزرگسالی به مشکل می خورد.
پیشنیازهای تربیت فرزند مسئولیتپذیر
اولین پیشنیازتربیت فرزند مسئولیتپذیر تخمین درست تواناییهاست، به این صورت که والدین باید شناخت درست و صحیحی از مراحل رشدی که فرزندش در حال گذر از آن است داشته باشد، این آگاهی را داشته باشید که فرزندتان در این سن چه تواناییها و نیازهایی دارد و اینکه بدانید از او چه انتظاراتی داشته باشد، وقتی میبینید فرزندتان از عهده کار بر میآید آنرا به او بسپارید و مشوقش هم باشید ، تا اعتماد به نفس بیشتری پیدا کند .
برای مسئولیتپذیر نبودن عواقب را به فرزندتان یادآوری کنید، وقتی کاری را به او میسپارید به او یاد دهید که مسئولیت آن کار هم به عهده اوست تا این امر را درک کند و بداند که اگر کار را درست انجام نداده یا از آن فرار میکند پیامدهایی منتظر اوست.
پاداش در قبال انجام مسئولیت جدید، زمانی کارکرد و اثر مثبت دارد که فرزندتان علاوهبر مسوولیتهای گذشته مسئولیت جدیدی را انجام دهند و توانمندیهای خودشان را نشان دهند، اما وقتی فرزندتان از زیر مسئولیتها شانه خالی میکنند یا رفتار اشتباهی دارند نباید برای متوقف کردن آن رفتار اشتباه پاداشی تعیین کرد، چراکه با اینکار برای تمام کردن یا عدم تکرار حرکت اشتباه به کودک باج دادهایم و به او میآموزید برای پاداش گرفتن، اول حرکت اشتباهی انجام دهد و برای عدم تکرار آن طلب پاداش کند.
هنگام سپردن مسئوولیت به فرزندانتان تمام جوانب را بسنجید و پس از دادن مسوولیت به فرزندانتان ثبات و قاطعیت داشته باشید، نه اینکه به حس و حال شما بستگی داشته باشد. باید روی حرف خود بمانید و به دلایل مختلف حرف خود را عوض نکنید.
در نتیجه؛ وقتی مسئولیتی به فرزند خود میسپارید و برای انجام ندادن آن میخواهید پیامدی در نظر بگیرید، همه جوانب را در نظر بگیرید.
یادداشت: محمد قبادی
بعضیاز والدین بهخاطر اینکه فرزندانشان مسئولیتپذیر نیستند ناراحتند و در سوی مقابل اکثر فرزندان اینچنین والدینی بهخاطر نداشتن آزادی عملکرد و اختیارات کافی در زندگی خود گله دارند، همانطور که میدانید مسئولیت و اختیار با هم رابطه نزدیکی دارند، زمانی فرد در نتیجه، منفعت و عواقب یک کار مسئول است که در آن مورد اختیار داشته باشد. وقتی که والدین همه کارها را خودشان انجام میدهند و در انجام تکالیف فرزندان خود هم سهم بزرگی دارند، این فرزندان مسئولیتپذیری را نمیآموزند. آنها یاد میگیرند که کارها را به گردن دیگران بیاندازند و در نتیجه فرزندانی منفعل و سربار باشند.
حتماً شما هم این جمله را شنیدهاید که «برای بچههایمان همه کاری کردهایم، اما بهجای تشکر همیشه طلبکارند»
ابتدا خطای بسیاری از والدین این است که فرزند خود را دست کم میگیرند. فکر میکنند از عهده کارهای ساده هم بر نمیآیند، به همین دلیل مسئولیتهای متناسب با سنشان را از آنها دریغ میکنند و به رغم دلسوزی که برای فرزندشان می کنند ولی بزرگترین ضربه را به کودک وارد میکنند، زیرا همین کودک وقتی که به سن نوجوانی میرسد باید خیلی کارها را خودش انجام دهد و مسئولیت خیلی کارها را به عهده بگیرد، حالا نوجوانی که تاکنون هیچ مسئولیتی را برعهده نگرفته و آموزش ندیده و در سنی قرار دارد که کمترین حرف شنوی را دارند دچار بحران میشود و دائم از زیر کار و مسئولیتهای محول شده به او شانه خالی میکند .
مورد دوم دقیقاً برعکس مورد اول است، به صورتیکه والدینی هستند که مسئولیتها و کارهای بیشاز توان و سن کودک را به او محول میکنند، احساس مسئولیت سنگینی را بر دوش کودک میگذارند که بهدلیل سن و توان کم احتمال شکست کودک زیاد است، بدین ترتیب ریشه اضطراب را در دل فرزند خود ایجاد میکنند .
خطای سوم زمانی است که والدین توانایی فرزند خود را میبینند ولی با این تفکر که نباید به کودک خود سخت گرفت و حالا بچه است بگذار وقتی خودش بزرگ شد آنقدر وقت برای کار کردن دارد، خودش بهموقع یاد میگیرد. اما این اتفاق هرگز نمیافتد که فرزند بگوید خوب من دیگر بزرگ شدهام و از این لحظه به بعد همه مسئولیتها را بهعهده میگیرم، معمولاً این فرزندان در خود توان به عهده گرفتن مسئولیتها را نمیبینند.
خطای چهارم زمانی رخ میدهد که والدین دلیل اینکه مسئولیتی را برعهده کودک خود قرار نمیدهند، این است که نمیخواهند او طعم ناکامی را بچشد و تمام شرایط را مهیا میکنند تا این اتفاق نیفتد. این عمل از نظر خیلیها تربیت خوب و فداکارانهای به نظر میرسد، اما دقیقاً بر عکس است برای لحظهای به یاد بیاورید زمانیکه فرزندتان میخواست راه رفتن را یاد بگیرد اگر از ترس اینکه او زمین بخورد او را در آغوش میگرفتید قطعاً راه رفتن را یاد نمیگرفت، و از طر ف دیگر شما تا کی میتوانید او را از هر ناکامی دور نگه دارید؟ و اگر از الان یاد نگیرد در برابر ناکامیها ناامید نشود و دست از تلاش بر ندارد تا به هدف برسد حتماً در بزرگسالی به مشکل می خورد.
پیشنیازهای تربیت فرزند مسئولیتپذیر
اولین پیشنیازتربیت فرزند مسئولیتپذیر تخمین درست تواناییهاست، به این صورت که والدین باید شناخت درست و صحیحی از مراحل رشدی که فرزندش در حال گذر از آن است داشته باشد، این آگاهی را داشته باشید که فرزندتان در این سن چه تواناییها و نیازهایی دارد و اینکه بدانید از او چه انتظاراتی داشته باشد، وقتی میبینید فرزندتان از عهده کار بر میآید آنرا به او بسپارید و مشوقش هم باشید ، تا اعتماد به نفس بیشتری پیدا کند .
برای مسئولیتپذیر نبودن عواقب را به فرزندتان یادآوری کنید، وقتی کاری را به او میسپارید به او یاد دهید که مسئولیت آن کار هم به عهده اوست تا این امر را درک کند و بداند که اگر کار را درست انجام نداده یا از آن فرار میکند پیامدهایی منتظر اوست.
پاداش در قبال انجام مسئولیت جدید، زمانی کارکرد و اثر مثبت دارد که فرزندتان علاوهبر مسوولیتهای گذشته مسئولیت جدیدی را انجام دهند و توانمندیهای خودشان را نشان دهند، اما وقتی فرزندتان از زیر مسئولیتها شانه خالی میکنند یا رفتار اشتباهی دارند نباید برای متوقف کردن آن رفتار اشتباه پاداشی تعیین کرد، چراکه با اینکار برای تمام کردن یا عدم تکرار حرکت اشتباه به کودک باج دادهایم و به او میآموزید برای پاداش گرفتن، اول حرکت اشتباهی انجام دهد و برای عدم تکرار آن طلب پاداش کند.
هنگام سپردن مسئوولیت به فرزندانتان تمام جوانب را بسنجید و پس از دادن مسوولیت به فرزندانتان ثبات و قاطعیت داشته باشید، نه اینکه به حس و حال شما بستگی داشته باشد. باید روی حرف خود بمانید و به دلایل مختلف حرف خود را عوض نکنید.
در نتیجه؛ وقتی مسئولیتی به فرزند خود میسپارید و برای انجام ندادن آن میخواهید پیامدی در نظر بگیرید، همه جوانب را در نظر بگیرید.
یادداشت: محمد قبادی
