کدخدایی تصریح کرد:
شکاف ارزشی بین دو نسل/ تساهل در مقوله حجاب چگونه به وجود آمد
گروه جامعه: یک کارشناس خانواده دو عامل اصلی تغییر در اهداف و راه و روشهای رسیدن به آن را در تغییر ارزشها میان فرد و نسل مؤثر دانست.
حجتالاسلام والمسلمین محمد کدخدایی، کارشناس خانواده در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، به عوامل ایجاد فاصله ارزشی بین نسلها اشاره و عنوان کرد: نظریههای مختلف جامعهشناختی ابزار تبیین و تحلیل این پدیده به ویژه در دوران مدرن را در اختیار قرار میدهد که در این میان شکاف نسلی مهمترین کلیدواژه و سازه مفهومی جامعهشناسان برای تبیین این مشکل اجتماعی است.
وی مدرنیسم، صنعتیشدن و عرفیشدن را از مهمترین عوامل کلان این پدیده از نظر جامعهشناسان دانست و گفت: جامعهشناسان با نظریههای ناظر بر مدرنیته، صنعتی شدن و عرفی شدن درصدد توصیف، تبیین و تحلیل این پدیده اجتماعی هستند. روانشناسان و روانشناسان اجتماعی نیز با بررسی مؤلفههای رفتاری، عاطفی، هیجانی و شناختی در فضای روانی فرد به واکاوی این موضوع پرداختهاند.
حجتالاسلام کدخدایی با بیان اینکه پاسخ مبناییتر این مشکل را میتوان در فلسفه اخلاق و تبیینهای ارشادی دینی یافت، گفت: اگر ارزش را به آنچه برای رسیدن به اهداف مطلوبیت دارد، تعریف کنیم، دو عامل اصلی تغییر در اهداف (کمیت، کیفیت و سلسله مراتب اهداف) و تغییر در راه و روشهای رسیدن به اهداف را در تغییر ارزشها میان فرد و نسل مؤثر است.
این کارشناس خانواده در ادامه افزود: هر چقدر سرعت تغییر در هرکدام از این دو عامل یا هر دو عامل بیشتر باشد، سرعت تغییرات ارزشی بین دو نسل یا شکاف ارزشی بین نسلها نیز بیشتر و سریعتر میشود.
وی به ذکر مثالی پرداخت گفت: اشتغال در گذشته و حال از اهداف بانوان بوده است. ولی نوع، کیفیت و میزان اهمیت این هدف نسبت به اهداف دیگر در گذشته و حال تفاوت چشمگیری داشته است. در گذشته اشتغال بانوان اغلب در فضای خانه و خانواده و در نقشهایی مثل آشپزی، خیاطی، بافندگی و خانهداری و در فضاهای عمدتا تک جنسیتی مطرح بود. حضور مؤثر بانوان در عرصههای مختلط اجتماعی کم و تقید به حجاب کامل در این فضا کار سختی تلقی نمیشد.
چه شد که برخی در مقوله حجاب دچار تساهل شدند
حجتالاسلام کدخدایی ادامه داد: در حال حاضر اشتغال درآمدزای اجتماعی یکی اهداف مهم بانوان است که مستلزم روابط متکثر و حضور فراگیر در فضاهای مختلط جنسیتی است. بیشک سختی تقید به حجاب کاملی که نسلهای گذشته به آن پایبند بودند همچون چادر مشکی، چارقد و روبند سخت خواهد بود. از این رو نسل حاضر آمادگی بیشتری خواهد داشت به دیدگاههایی که تساهل بیشتری در کمیت و کیفیت حجاب شرعی به خرج میدهند، گرایش پیدا کند یا حتی در صورت لزوم از این ارزش دینی دست برداشت و ارزشهایی را که با اهداف دنیوی تعارض کمتری دارد یا در مسیر اهداف دنیوی است منطبق شود.
وی با تأکید بر اینکه نهادهای اجتماعی همچون؛ دین، آموزش و پرورش، اقتصاد، حقوق، سیاست، رسانه و ... هرکدام نقش مهمی در کیفیت و شیوه انتقال ارزشها به نسلهای بعدی دارند تصریح کرد: ولی در این میان شاید بتوان ادعا کرد که خانواده و به ویژه والدین این ظرفیت را دارند که به طور مؤثرتری زمینهساز انتقال صحیح ارزشها به نسل بعد باشند.
مهمترین مراحل رشد شخصیت کودک
این کارشناس خانواده با اشاره به اینکه در متون دینی مهمترین مراحل رشد شخصیت کودک در هفت سال اول و دوم شکل میگیرد اظهار کرد: نقش والدین در این دو مرحله بسیار پررنگ و حتی از نظر برخی نظریههای تربیتی و روانشناختی بیبدیل است. امام علی(ع) میفرمایند: «فرزند تو در هفت سال اول گل خوشبوی توست و در هفت سال دوم در خدمت توست لکن بعد از آن یا دشمن توست یا دوستت».
والدین وظایف خود را به نهادهای اجتماعی تفویض نکنند
وی در پایان با تأکید بر اینکه دغدغه و مسئولیت پذیری کامل والدین نسبت به آموزش و تربیت دینی فرزند در این دو مرحله بسیار مهم است عنوان کرد: والدین نه تنها بایستی خودشان به طور کامل و باورمند به آموزهها، ارزشها و مناسک دینی پایبند باشند بلکه لازم است خودشان مستقیما به امر تربیت فرزند متعهد باشند و این امر را به نهادهای دیگر اجتماعی تفویض نکنند.
وی مدرنیسم، صنعتیشدن و عرفیشدن را از مهمترین عوامل کلان این پدیده از نظر جامعهشناسان دانست و گفت: جامعهشناسان با نظریههای ناظر بر مدرنیته، صنعتی شدن و عرفی شدن درصدد توصیف، تبیین و تحلیل این پدیده اجتماعی هستند. روانشناسان و روانشناسان اجتماعی نیز با بررسی مؤلفههای رفتاری، عاطفی، هیجانی و شناختی در فضای روانی فرد به واکاوی این موضوع پرداختهاند.
حجتالاسلام کدخدایی با بیان اینکه پاسخ مبناییتر این مشکل را میتوان در فلسفه اخلاق و تبیینهای ارشادی دینی یافت، گفت: اگر ارزش را به آنچه برای رسیدن به اهداف مطلوبیت دارد، تعریف کنیم، دو عامل اصلی تغییر در اهداف (کمیت، کیفیت و سلسله مراتب اهداف) و تغییر در راه و روشهای رسیدن به اهداف را در تغییر ارزشها میان فرد و نسل مؤثر است.
این کارشناس خانواده در ادامه افزود: هر چقدر سرعت تغییر در هرکدام از این دو عامل یا هر دو عامل بیشتر باشد، سرعت تغییرات ارزشی بین دو نسل یا شکاف ارزشی بین نسلها نیز بیشتر و سریعتر میشود.
وی به ذکر مثالی پرداخت گفت: اشتغال در گذشته و حال از اهداف بانوان بوده است. ولی نوع، کیفیت و میزان اهمیت این هدف نسبت به اهداف دیگر در گذشته و حال تفاوت چشمگیری داشته است. در گذشته اشتغال بانوان اغلب در فضای خانه و خانواده و در نقشهایی مثل آشپزی، خیاطی، بافندگی و خانهداری و در فضاهای عمدتا تک جنسیتی مطرح بود. حضور مؤثر بانوان در عرصههای مختلط اجتماعی کم و تقید به حجاب کامل در این فضا کار سختی تلقی نمیشد.
چه شد که برخی در مقوله حجاب دچار تساهل شدند
حجتالاسلام کدخدایی ادامه داد: در حال حاضر اشتغال درآمدزای اجتماعی یکی اهداف مهم بانوان است که مستلزم روابط متکثر و حضور فراگیر در فضاهای مختلط جنسیتی است. بیشک سختی تقید به حجاب کاملی که نسلهای گذشته به آن پایبند بودند همچون چادر مشکی، چارقد و روبند سخت خواهد بود. از این رو نسل حاضر آمادگی بیشتری خواهد داشت به دیدگاههایی که تساهل بیشتری در کمیت و کیفیت حجاب شرعی به خرج میدهند، گرایش پیدا کند یا حتی در صورت لزوم از این ارزش دینی دست برداشت و ارزشهایی را که با اهداف دنیوی تعارض کمتری دارد یا در مسیر اهداف دنیوی است منطبق شود.
وی با تأکید بر اینکه نهادهای اجتماعی همچون؛ دین، آموزش و پرورش، اقتصاد، حقوق، سیاست، رسانه و ... هرکدام نقش مهمی در کیفیت و شیوه انتقال ارزشها به نسلهای بعدی دارند تصریح کرد: ولی در این میان شاید بتوان ادعا کرد که خانواده و به ویژه والدین این ظرفیت را دارند که به طور مؤثرتری زمینهساز انتقال صحیح ارزشها به نسل بعد باشند.
مهمترین مراحل رشد شخصیت کودک
این کارشناس خانواده با اشاره به اینکه در متون دینی مهمترین مراحل رشد شخصیت کودک در هفت سال اول و دوم شکل میگیرد اظهار کرد: نقش والدین در این دو مرحله بسیار پررنگ و حتی از نظر برخی نظریههای تربیتی و روانشناختی بیبدیل است. امام علی(ع) میفرمایند: «فرزند تو در هفت سال اول گل خوشبوی توست و در هفت سال دوم در خدمت توست لکن بعد از آن یا دشمن توست یا دوستت».
والدین وظایف خود را به نهادهای اجتماعی تفویض نکنند
وی در پایان با تأکید بر اینکه دغدغه و مسئولیت پذیری کامل والدین نسبت به آموزش و تربیت دینی فرزند در این دو مرحله بسیار مهم است عنوان کرد: والدین نه تنها بایستی خودشان به طور کامل و باورمند به آموزهها، ارزشها و مناسک دینی پایبند باشند بلکه لازم است خودشان مستقیما به امر تربیت فرزند متعهد باشند و این امر را به نهادهای دیگر اجتماعی تفویض نکنند.
