به یاد عروج هفتهزار نفری منا
گروه اندیشه: چه زود یکسال نبودنتان را به نظاره نشستیم و چه سخت فرزندانتان تاب آوردند و چه دردناک مادرانتان گریستند و هزاران هزار چههای دیگر و اما چگونه پاسخش را خواهند داد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجانشرقی، به مناسبت
فرا رسیدن روز عرفه و فاجعه سال گذشته و حاجیانی که همچنان محرم باقی ماندهاند را
به مهمانی ابدی خداوند باریتعالی برد، اقدام به تهیه یادداشت در راستای گرامیداشت
یاد این عزیزان در این روز بزرگ کردهایم.
یک سال پیش در چنین روزهایی بین بعضی از مردم ایران و عزیزانشان این
کلمات ردوبدل میشد:
جاتون راحته؟ مدینه چطور بود؟قبرستان بقیع منو دعا کردی؟ دنبال قبر حضرت زهرا هم گشتی یا نه؟ الآن مکه هستین؟ خیلی شلوغه؟طواف چه حالی داد؟ دعوتنامهها رو برا ولیمه زیارتت پخش کنیم؟سوغاتی برامون چی گرفتی؟ صفا و مروه فاصلهشون زیاده؟ تشنهات نمیشه؟خیلی هوای اونجا گرمه؟ راستی چند جز قرآن خوندی؟ اهل کاروانتون همه خوبن؟
میگن منا خیلی شلوغهها جا نمونی...
میگن شب منا امام زمان(عج) تو اون صحراس حواست باشه تا صبح دعا کنیا...
منو یادت نره وقتی اعمال منا تموم شد یه زنگ بزن.منتظرما، التماس دعا
و دیگه هیچ وقت صدای عزیزانشونو نشنیدن...
این موقعها بود که گزارشگر خانم اخبار، وقتی داشت از کشته شدن این همه
حاجی ایرانی در منا، میگفت، وسط خبر گریهاش گرفت...فاجعه بود فاجعه و ما همچنان فراموش نخواهیم کرد...
ساعت حدود ۸:۳۰ صبح دوم مهرماه ۱۳۹۴؛ رمی جمرات، قربانگاه منا و میزبانی اجتماع جهانی حاجیان که باز هم به شدت زیر سوال رفت؛ یک سال از فاجعه گذشت؛ فاجعهای در منا، محلی در چند کیلومتری مکه که بخش زیادی از اعمال حاجیان در مناسک حج، در این سرزمین انجام میشود.
شاید جمعیت میلیونی حجاجی که در این سرزمین بیتوته کرده بودند و راهی رمی جمره و سنگ زدن بر شیطان بودند، فکرش را هم نمیکردند گرفتار یکی از تلخترین و فاجعهبارترین حوادث تاریخ حج شوند؛ فاجعهای که هزاران خانواده مسلمان را در سراسر دنیا داغدار کرد و چشمانتظار گذاشت. حادثه عظیم و غمبار منا دل هر انسان آزاده ای را به درد آورد و شیرینی حج تمتع را به تلخی کشاند.
هرچند اخبار این فاجعه بزرگ با بایکوتهای خبری منابع عربستانی روبرو شد، اما برخی منابع از کشتار ۷۰۰۰ مسلمان در قربانگاه منا خبر دادند. در این میان فارغ از جمعیت زیاد مصدومان، بیش از ۴۴۰ تن از حجاج ایرانی نیز در جریان مناسک حج ۹۴ و تل اجسادی که در منا روی هم میافتادند، جان باختند و در نهایت هم با پیگیریهای حکومتی و نمایندگان ویژه کشورمان، اجسادشان به کشور بازگشت؛ هرچند که تعدادی هم به دلیل شدت جراحات و از بین رفتن شناسههای هویتی، نهایتا در عربستان به خاک سپرده شدند.
بیکفایتی سعودیها در برگزاری مناسک حج طی سالها مکررا زیر سوال رفته
رژیم سعودی کارنامه سیاهی در کشتار مسلمانانی دارد که برای زیارت خانه خدا به سرزمین
وحی سفر میکنند؛ دولت سعودی به عنوان میزبان این همایش بزرگ اولین مسئول حادثه شناخته
می شود که متاسفانه تاکنون از مسئولیت این حادثه سرباز زده و همچنان موضوع را به قضا
و قدر الهی مربوط می داند. لذا با شناخت و سابقه ای که از اقدامات دولت سعودی سراغ
داریم بعید به نظر می رسد که در این حادثه نیز آن چیزی را که حق مطلب است ادا و به
وظایف خود عمل کند.
نهم ذیحجه روز عرفه است؛ آنگاه که جبرئیل (ع) مناسك حج را به حضرت ابراهیم
(ع)میآموخت، چون به عرفه رسید به او گفت : «عرفت؟» یعنی «یاد گرفتی؟» و او پاسخ داد
آری. لذا به این نام خوانده شد.
ابنعباس در مورد نامگذارى روز عرفه مىگوید: وقتى حضرت ابراهیم(ع) در خواب دید که پسرش اسماعیل را در راه خدا قربانى مىکند تمام آن روز در اندیشه بود که آیا این خواب از جانب خداست یا نه؟
تا اینکه دوباره در شب دوم خواب را دید چون صبح شد مطمئن گردید که این
دستور از سوى خداست و آن روز عرفه بود.
وجه دیگر اینكه مردم از این جایگاه و در این سرزمین به گناه خود اعتراف
میكنند؛ بعضی دیگر هم آنرا جهت تحمل صبر و رنجی میدانند كه برای رسیدن به آن باید
متحمل شد؛ چرا كه یكی از معانی «عرف» صبر و شكیبایی و تحمل است.
مطابق روایتی از امام صادق(ع)،
وقتی جد اعلای ما حضرت آدم (ع) از باغ بهشتی
به زمین فرود آمد، چهل روز هر بامداد بر فراز كوه صفا با چشم گریان در حال سجده بود؛
جبرئیل (ع)، فرود آمد و پرسید: چرا میگریی، ای آدم؟
چرا نگریم در حالیكه
از جوار خداوند به این دنیا فرود آمدهام؟ به درگاه خدا توبه كن و بسوی او بازگرد.
چگونه ؟جبرئیل در روز هشتم ذیحجه آدم را به منا برد، آدم شب را در آنجا
ماند و صبحگاهان عازم صحرای عرفات شد. جبرئیل هنگام خروج از مكه، احرام بستن و لبیك
گفتن را به او آموخت و چون عصر روز عرفه فرا رسید، آدم را به غسل فرا خواند و پس از
نماز عصر، او را به وقوف در عرفات دعوت کرد و كلماتی را كه از پروردگار دریافت كرده
بود به وی تعلیم داد، این كلمات عبارت بودند از سبحانك اللهم و بحمدك، لا اله الا انت،
علمت و ظلمت نفسی، واعترفت بذنبی، اغفر لی انك انت الغفور الرحیم« جز تو خدایی نیست،
كار بدی كردم و بر خود ظلم نمودم، اینك به گناه خود اعتراف میكنم، مرا ببخش كه تو
بخشنده و مهربانی»
آدم (ع) تا غروب
آفتاب همچنان دعا میکرد و با تضرع اشك میریخت؛
وقتی كه آفتاب غروب كرد همراه جبرئیل روانه مشعر شد و شب را آنجا گذراند. صبحگاهان در مشعر بپاخاست و به دعا
پرداخت... تا اینكه سرانجام بخشیده شد ...
خداوند متعال در این روز به سه مکان و سه گروه از انسانها، توجه ویژه
دارد: كربلا و زائران امام
حسین (ع)، صحرای عرفات (در نزدیكی مكه) و حجاج
بیت الله، هر جا از دنیا كه دستی به سوی او
بلند شود و دلی بشكند.
برخی از اعمال شب و روز عرفه:
احیا و نماز و عبادت در شب عرفه که در روایات اجر 170 سال عبادت را دارد،
دعا در شب عرفه (كه گفته شده است مستجاب میگردد)
زیارت امام حسین (ع) در شب عرفه،
غسل، روزه روز عرفه (اگر سبب ضعف و
مانع از دعا و مناجات نشود).
«قرائت دعای عرفه امام حسین(ع)» از مهمترین اعمال
این روز است که پس از نماز ظهر و عصر خوانده میشود، قرائت دعای عرفه امام سجاد (ع)
(كه در صحیفه سجادیه موجود است).
زیارت امام حسین
(ع) (از دور یا نزدیک) در روز عرفه که یکی از مهمترین اعمال توصیه شده در این روز
است. در مفاتیح الجنان دراینباره آمدهاست:
زیارت حضرت سید الشّهداء (ع) که برابر هزار حج و هزار عمره و هزار جهاد
و بلکه افضل از این است، و روایات در کثرت فضیلت زیارت آن حضرت در این روز متواتر است(یعنی
از افراد بسیاری نقل شدهاست)و اگر کسی در این روز توفیق یابد، که زیر قبّه مقدّسه
آن حضرت باشد، ثوابش کمتر از کسیکه در عرفات باشد نیست، بلکه بیشتر و بیشتر است.
زیارت حضرت ابوالفضل العباس (ع) در روز عرفه.
اعتراف و اقرار به
گناهان.
دو رکعت نماز که
در رکعت اوّل بعد از حمد، سوره توحید و در
ركعت دوم بعد از حمد، سوره کافرون خوانده میشود. سپس چهار رکعت نماز که در هر رکعت
بعد از حمد،پنجاه مرتبه سوره توحید (این نماز در واقع همان نماز حضرت امیرالمؤمنین
علیه السلام است) 12.تسبیحاتی که از پیامبر برای این شب وارد شده و در مفاتیح است.
در این روز حجاج از شهر مکه به صحرای عرفات آمده و در آنجا به راز و نیاز
و دعا پرداخته و پس از نماز ظهر و عصر این دعا را در کنار کوه جبل الرحمه میخوانند.
سپس حجاج بهسمت سرزمین مشعر الحرام حرکت میکنند تا در روز عید قربان در سرزمین منا
باشند.
روز عرفه روز تحول درونى و انقلاب معنوى با آن همه مزایا و ویژگىهاى
ارزشمند براى هر مسلمان بیدار و آگاه است.روز عرفه از مصادیق بارز "ایامالله”
است که در آن روز زمینهها و مقدمات بیشترى براى رهیابى انسان به سوى کمال و سعادت
وجود دارد. آمرزش گناهان، قبولى طاعات، آشنایى بیشتر با معارف اسلامی، تفکر و تامل
در گذشته و آینده، برآورده شدن حاجات و توجه ویژه خداوند متعال به بندگان از جمله آنهاست.
آنچه از روایات و دعاهاى اهلبیت(ع) در این روز به دست مىآید نشانگر
آن است که پروردگار هستى این روز را براى مناجات خود انتخاب کرده و نعمتهاى مادى و
معنوى خود را در یومالله عرفه بر بندگانش ارزانى داشته است. امام صادق(ع) در یکى از
روایات مىفرماید: هرکس در این روز قبل از رفتن به مراسم دعاى عرفه در زیر آسمان دو
رکعت نماز بخواند و در پیشگاه خداوند متعال به تمامى گناهان و خطاهاى خود اعتراف نموده
و حقیقتا از درگاه پروردگارش پوزش طلبد، خداوند متعال آنچه را که براى اهل عرفات مقدر
نموده به او نیز عطا مىکند و تمام گناهان وى را مىآمرزد.
میگویند شب قدر را که از دست دادی دحوالارض را از دست نده، اما اگر آن را هم از دست دادی عرفه آخرین فرصت است. عرفه آخرین فرصت برای گرفتن ویزای کربلاست...
روز عرفه چنان اهمیت دارد که با شب قدر برابرى مىکند. امام صادق(ع) فرمود:
اگر شخصى گناهکار نتواند در شبهاى با برکت ماه رمضان بویژه شبهاى قدر، خود را در
معرض نسیم رحمت الهى قرار دهد و آمرزیده شود، او تا سال آینده بخشوده نمىشود مگر اینکه
عرفه را درک کند و از امتیازات آن روز بهره گیرد.
اساسا برخى از گناهان جز در روز عرفه و در منطقه عرفات در جاى دیگر قابل بخشش نیست.
در روز عرفه شناخت حقیقى خداوندمتعال بیشتر امکانپذیر است چرا که آن روز معرفت و آگاهى در فضاى به وجود آمده بویژه آنکه در آستانه عیدقربان و تقرب الىالله است بهتر انجام مىشود.
رسول خدا(ص) فرمود: در روز عرفه خداوند متعال به بندگان عارفى که در پیشگاه
الهى صف کشیده و نداى عاشقانه و عارفانهشان صحراى عرفات را پر کرده است مباهات مىکند
و به فرشتگانش مىفرماید: اى ملائکه من! به بندگانم بنگرید که از راههاى دور و نزدیک،
مشکلات بسیارى را متحمل شده و به اینجا آمدهاند. شما را گواه مىگیرم که من خواسته
آنان را برآوردم و گناهکارانشان را به خاطر نیکوکارانشان بخشیدم
سریعترین دعایی که به هدف اجابت میرسد، دعایی است که یک برادر مؤمن،
برای برادر مؤمن دیگرش میکند و پشت سر او برایش از خدا خیر میخواهد؛ نه در حضورش.
یعنی هر کس برای دیگری دعا کند، به سرعت به اجابت میرسد. یعنی همین که برای دیگری
خیر خواستی و دعایش کردی، برای خودت دو برابرش منظور و مستجاب میشود.
امام جعفر صادق(ع) فرمودند: اگر کسی در ماه مبارک رمضان مورد مغفرت
الهی قرار نگیرد، غفران برای او نیست، مگر آنکه عرفه را درک کند.
یادداشت از راضیه حیدری
