مخاطب شناسی دانشجو؛ لازمه امر به معروف و نهی از منکر

مصطفی عباسی‌مقدم، پژوهشگر و کارشناس علوم قرآنی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، با اشاره به عنوان «همه مسئولیم برای ارتقای معنوی دانشجویان» برای دومین روز از هفته امر به معروف و نهی از منکر اظهار کرد: ارتقای معنویت اقشار مختلف جامعه یک اصل و ارزش محسوب می‌شود که باید در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی به عنوان یک مهم مد نظر قرار گیرد.

وی لازمه ارتقای معنویت را افزایش آگاهی و معرفت دینی و قرآنی و ترویج روش‌های مطلوب و اخلاقیات نیکو برشمرد و گفت: دانشجویان و علم‌آموزان در این میان از اهمیت چندانی برخوردار هستند.

این مدرس دانشگاه با اشاره به شعار «همه مسئولیم» که برای هفته امر به معروف و نهی از منکر در نظر گرفته شده است گفت: مسئولیت، اصلی مهم از دیدگاه قرآن کریم محسوب می‌شود، به نحوی که در آیات قرآن کریم بیان شده است که «لَا يُسْأَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ؛ در آنچه [خدا] انجام مى‏ دهد چون و چرا راه ندارد و[لى] آنان [=انسان‌ها] سؤال خواهند شد». بنابراین تنها موجودی که مسئول نیست خداوند است، البته خداوند خود را در بسیاری امور مسئول کرده است اما از جانب انسان مسئول نیست.

عباسی‌مقدم ادامه داد: انسان در برابر نعمت‌ها و اختیاراتی که در دست دارد مسئول است که نسبت به برخی رفتارها اقدام کند. تعهد و مسئولیت امری قرآنی و عقلی است چرا که جامعه بشری بدون مسئولیت و تعهد یکایک افراد قادر به ادامه مسیر و رسیدن به تکامل نیست.

وی با تأکید بر اینکه امر به معروف و نهی از منکر در ارتقای معنویت نقش اساسی دارند اظهار کرد: زمینه سازی برای اثرگذار کردن امر به معروف از اهمیت خاصی برخوردار است. اگر به مخاطب اطلاعات و معارف کافی ارائه شود با کوچکترین امر و نهی تحت تأثیر قرار می‌گیرد، اما اگر معرفت‌های لازم در قالب نیاز روز دانشجو به وی منتقل نشود و یکباره در معرض امر و نهی قرار گیرد با موضع گیری مواجه می‌شود و درک و التزام کافی را نخواهد داشت.

ارائه اطلاعات معرفتی، دینی و بینشی به دانشجویان

عباسی مقدم عدم ارائه اطلاعات معرفتی، دینی و بینشی به دانشجویان و مواجه کردن او با امر و نهی‌های صرف را سبب ایجاد شبهه دانست و گفت: اگر برای شبهات و انحرافات که از راه‌های مختلف همچون رسانه‌ها وارد ذهن دانشجو می‌شوند پاسخی در نظر گرفته نشود، امر به معروف و نهی از منکر نمی‌تواند به خوبی اثرگذار باشد، در صورت اثرگذاری نیز دوام و پایداری نخواهد داشت.

این پژوهشگر و کارشناس علوم قرآنی با تأکید بر اینکه سوال و شبهه به خودی خود نامطلوب نیست گفت: گاهی شبهه با هدف تزلزل و تخریب عقیده ایجاد می‌شود. دانشجویان افرادی پرسشگر هستند و کسب دانش و جستجوی حقیقت برای آنان معنا دارتر از سایر مردم است، بنابراین باید زمینه انتقال اطلاعات و دانش معرفتی و بینشی برای دانشجویان مهیا شود تا زمینه برای امر به معروف و نهی از منکر اثرگذار ایجاد شود.

توجه به ارزش و منزلت افراد

وی دومین گام برای امر به معروف و نهی از منکر اثرگذار در میان جامعه دانشجویی را توجه به ارزش و منزلت افراد دانست و گفت: این مهم باید به نحوی صورت گیرد که فرد در عین احساس کرامت، تصور کند اگر در مسیر معروف قرار گیرد دنیا و آخرت وی از وضعیت بهتری برخوردار خواهد بود و مسیر منکر برای وی آسیب به دنبال دارد.

مخاطب شناسی؛ لازمه امر به معروف و نهی از منکر

عباسی مقدم مخاطب شناسی را لازمه امر به معروف و نهی از منکر برشمرد و گفت: برای برخی افراد باید سوال ایجاد کرد و برای برخی دیگر باید کاملا شفاف سازی کرد. شرایط افراد بسیار متفاوت از یکدیگر است و شناخت شرایط فکری هر دانشجویی باید به شدت مورد توجه باشد. گاهی یک دانشجو نیاز به کتاب برای دریافت اطلاعات دارد ولی دانشجویی دیگر دریافت اطلاعات از فضای مجازی را بپسندد، بنابر‌این برای تمام سلایق باید به فعالیت پرداخت.

وی بر ضرورت تلاش برای شناخت خود از سوی دانشجویان برای محقق شدن امر به معروف و نهی از منکر تأکید و تصریح کرد: باید فضا را به نحوی برای دانشجو ایجاد کرد که به خودی خود متنبه شود و با استفاده از کلید واژه‌هایی که در اختیار وی قرار می‌دهیم حقیقت وجودی خود را دریابد.

حساسیت آگاهانه ایجاد کنیم

وی با بیان اینکه برخی افراد حساسیت خود را به نسبت به برخی خطاها و ناهنجاری‌ها از دست داده‌اند اظهار کرد: این ایجاد حساسیت باید به دور از دستورهای مستقیم باشد. همچنین ایجاد حساسیت در جمع دوستان و محیط‌های جمعی دانشجویی نباید صورت گیرد چرا که نتیجه عکس به همراه دارد. بهترین ابزار برای ایجاد حساسیت آگاهانه نسبت به ارزش‌های دینی استفاده از ابزار هنر و فناوری‌های روز است.

این پژوهشگر و کارشناس علوم قرآنی ادامه داد: همیشه امر به معروف و نهی از منکر چهره به چهره به ویژه در جمع افراد تأثیرگذار نیست بلکه گاهی صرفا بیان یک مقدمه به روش‌های کارآمد و ایجاد سوال، تأثیری بسیار بیشتر از ساعت‌ها مکالمه رو در رو و امری را دارد.