ربا؛ زمینهساز رکود و تورم
گروه سیاست و اقتصاد: خداوند متعال ربا را از جهت فسادی که در اموال پدید میآورد و به اقتصاد جامعه ضرر و زیان وارد میکند، حرام کرده است؛ کمااینکه بسیاری از اقتصاددانان بهره و ربا را در اقتصاد بهعنوان انگل و زمینهساز رکود و تورم در جامعه میدانند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، اسلام برای اینکه فضائل اخلاقی را در جامعه گسترش بدهد، برای مسائل اقتصادی باارزش پاداش فراوان در نظر گرفته است کمااینکه امام صادق(ع) فرموده است: «بر در بهشت نوشته شده که پاداش قرضالحسنه 18 برابر و پاداش صدقه 10 برابر است».
بسیاری از اقتصاددانان بهره و ربا را در اقتصاد بهعنوان انگل و زمینهساز رکود و تورم در جامعه میدانند کمااینکه امام رضا(ع) در حدیثی راجع به فلسفه تحریم ربا میفرماید: «خدای بزرگ بدان جهت ربا را نهی کرده که مایه تباهی اموال است».
برای اینکه اگر انسان یک درهم را به دو درهم بخرد، بهای یک درهم، یک درهم است و درهم دوم ناحق است؛ پس فروختن و خریدن به ربا در هر حال مایه زیان خریدار و فروشنده است، این است که خدای متعال ربا را از جهت فسادی که در اموال پدید میآورد و به اقتصاد جامعه ضرر و زیان وارد میکند، حرام کرده است.
امام جعفرصادق(ع) فرموده است: «خداوند ربا را حرام کرد تا مردم از راه حلال به کسب و کار روی آورند و به معامله و خرید و فروش بپردازند».
رباخوار بدون اینکه تولیدی داشته باشد، سود و بهره میبرد و این سود موجب زیان اقتصادی میشود. پول، ارزشی بهجز عددی که روی آن گذاشتهاند ندارد.وقتی این پول در تولید بهکار گرفته نشود، موجب رکود اقتصادی و اختلال در چرخه اقتصادی جامعه میشود.
ربا؛ مانع فضائل و موجب رواج رذایل اخلاقی
باید توجه داشت ربا مانع فضائل و موجب رواج رذایل اخلاقی است، ربا، سوءاستفاده از نیاز و احتیاج دیگران است وقتی شخصی گرفتار شود و یا به مشکل مال برخورد کند و نیاز به پول داشته باشد، در چنین شرایطی اسلام میخواهد برای رفع احتیاجات، افراد به یکدیگر احسان کنند، قرضالحسنه بدهند، نیکی و معروف در میان مردم رواج پیدا کند، در حالیکه اگر در چنین شرایطی ربا صورت بگیرد، شقاوت قلب، دنیادوستی، مالپرستی، بخل تقویت میشود و انواع رذایل اخلاقی گسترش پیدا میکند.
امام صادق(ع) از رسول خدا(ص) نقل میکند که فرمود: «از بیشترین چیزی که بر امتم بعد از خود میترسم، سه چیز است: این کسبهای حرام، شهوت پنهانی و ربا» برای اینکه اینها موجب گسترش رذایل اخلاقی در جامعه هستند.
خداوند متعال در قرآن ربا را از رذایل اخلاقی شمرده که هیچ پاداشی در نزد خداوند ندارد. در مقابل انفاق و صدقه و قرضالحسنه و زکات را از فضائل میداند که دارای پاداش مضاعف هستند و در این رابطه در آیه 39 سوره مبارکه «روم» فرموده است: «وَمَا آتَيْتُم مِّن رِّبًا لِّيَرْبُوَ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا يَرْبُو عِندَ اللَّهِ وَمَا آتَيْتُم مِّن زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ؛ و آنچه [به قصد] ربا میدهيد تا در اموال مردم سود و افزايش بردارد نزد خدا فزونى نمیگيرد و[لى] آنچه را از زكات در حالیكه خشنودى خدا را خواستاريد داديد پس آنان همان فزونى يافتگانند [و مضاعف میشود]».
در این آیه خداوند به صراحت فرموده است: ربا بیارزش و سبب گرهگشایی و دستگیری مردم نیست تا در نزد خدا پاداش داشته باشد؛ اما دادن زکات و انفاق کردن در راه خدا موجب اجر و پاداش است؛ چون که رباخوار آن مال زیادی را میگیرد درحالیکه استحقاق ندارد لذا خداوند ربا را حرام کرده است.
بسیاری از اقتصاددانان بهره و ربا را در اقتصاد بهعنوان انگل و زمینهساز رکود و تورم در جامعه میدانند کمااینکه امام رضا(ع) در حدیثی راجع به فلسفه تحریم ربا میفرماید: «خدای بزرگ بدان جهت ربا را نهی کرده که مایه تباهی اموال است».
برای اینکه اگر انسان یک درهم را به دو درهم بخرد، بهای یک درهم، یک درهم است و درهم دوم ناحق است؛ پس فروختن و خریدن به ربا در هر حال مایه زیان خریدار و فروشنده است، این است که خدای متعال ربا را از جهت فسادی که در اموال پدید میآورد و به اقتصاد جامعه ضرر و زیان وارد میکند، حرام کرده است.
امام جعفرصادق(ع) فرموده است: «خداوند ربا را حرام کرد تا مردم از راه حلال به کسب و کار روی آورند و به معامله و خرید و فروش بپردازند».
رباخوار بدون اینکه تولیدی داشته باشد، سود و بهره میبرد و این سود موجب زیان اقتصادی میشود. پول، ارزشی بهجز عددی که روی آن گذاشتهاند ندارد.وقتی این پول در تولید بهکار گرفته نشود، موجب رکود اقتصادی و اختلال در چرخه اقتصادی جامعه میشود.
ربا؛ مانع فضائل و موجب رواج رذایل اخلاقی
باید توجه داشت ربا مانع فضائل و موجب رواج رذایل اخلاقی است، ربا، سوءاستفاده از نیاز و احتیاج دیگران است وقتی شخصی گرفتار شود و یا به مشکل مال برخورد کند و نیاز به پول داشته باشد، در چنین شرایطی اسلام میخواهد برای رفع احتیاجات، افراد به یکدیگر احسان کنند، قرضالحسنه بدهند، نیکی و معروف در میان مردم رواج پیدا کند، در حالیکه اگر در چنین شرایطی ربا صورت بگیرد، شقاوت قلب، دنیادوستی، مالپرستی، بخل تقویت میشود و انواع رذایل اخلاقی گسترش پیدا میکند.
امام صادق(ع) از رسول خدا(ص) نقل میکند که فرمود: «از بیشترین چیزی که بر امتم بعد از خود میترسم، سه چیز است: این کسبهای حرام، شهوت پنهانی و ربا» برای اینکه اینها موجب گسترش رذایل اخلاقی در جامعه هستند.
خداوند متعال در قرآن ربا را از رذایل اخلاقی شمرده که هیچ پاداشی در نزد خداوند ندارد. در مقابل انفاق و صدقه و قرضالحسنه و زکات را از فضائل میداند که دارای پاداش مضاعف هستند و در این رابطه در آیه 39 سوره مبارکه «روم» فرموده است: «وَمَا آتَيْتُم مِّن رِّبًا لِّيَرْبُوَ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا يَرْبُو عِندَ اللَّهِ وَمَا آتَيْتُم مِّن زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ؛ و آنچه [به قصد] ربا میدهيد تا در اموال مردم سود و افزايش بردارد نزد خدا فزونى نمیگيرد و[لى] آنچه را از زكات در حالیكه خشنودى خدا را خواستاريد داديد پس آنان همان فزونى يافتگانند [و مضاعف میشود]».
در این آیه خداوند به صراحت فرموده است: ربا بیارزش و سبب گرهگشایی و دستگیری مردم نیست تا در نزد خدا پاداش داشته باشد؛ اما دادن زکات و انفاق کردن در راه خدا موجب اجر و پاداش است؛ چون که رباخوار آن مال زیادی را میگیرد درحالیکه استحقاق ندارد لذا خداوند ربا را حرام کرده است.
