اربعین؛ پیام اخلاق و ولایتمداری
گروه معارف: اربعین پیام اخلاق، زندگی، اعتقادی، سیاسی و ولایتمداری را در خود دارد و این پیامها بهدلیل اینکه از سر اخلاص و عشق به خدا بوده تا به امروز باقی ماندهاند کمااینکه فرهنگ عاشورا غنیترین فرهنگ بهشمار میرود و تابلوی زندهای است که با خون نگاشته شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در خصوص اربعین امام حسین(ع) چند روایت وجود دارد ازجمله اینکه اهل بیت امام حسین(ع) در چهلمین روز پس از شهادت امام حسین(ع) به زیارت قبر مطهر ایشان نایل آمدند و این بهعنوان یک مبدا تاریخی شد و بهعنوان روز زیارت امام حسین(ع) بین شیعیان مطرح شد.
روایت دیگر در این خصوص این است که جابر در چهلمین روز پس از شهادت امام حسین(ع) به زیارت قبر امام حسین(ع) در کربلا آمد و از آن زمان به بعد اربعین یک مبدأ تاریخی شد.
اربعین ریشه در تاریخ و اعتقاد و مذهب شیعیان دارد و سیره علما و بزرگان دین ما این بوده در اربعین امام حسین(ع) مراسم عزاداری میگرفتند و این مراسمها در تاریخ شیعه نهادینه شد.
اربعین بهنوعی تجدید پیمان با اهداف امام حسین(ع) و تاسی از قیام و حماسه امام حسین(ع) است و ما با این قبیل برنامهها و مراسمها اعلام میکنیم اگر آن روز ما در کربلا نبودیم تا یاریرسان امام حسین(ع) باشیم امروز در راستای اهداف ایشان آماده هستیم.
عدد 40 در متون دینی ما مقدس است، رسول خدا(ص) در چهل سالگی به نبوت رسید، حضرت آدم(ع) 40 شبانه روز در کوه صفا برای خدا به سجده افتاد، میقات حضرت موسی با پروردگارش 40 روز بود، رشد و بلوغ فکری انسان در 40 سالگی است.
یکی از تعبیرهای رایج عددی، تعبیر اربعین است که در بسیاری از موارد بهکار رفته است. یک نمونه آن که سن رسول خدا(ص) در زمان مبعوث شدن، چهل بوده است. گفته شده که عدد چهل در سن انسانها، نشانه بلوغ و رشد فکری است.
از ابنعباس(گویا بهنقل از پیامبر(ص)) نقل شده که اگر کسی چهل ساله شد و خیرش بر شرش غلبه نکرد، آماده رفتن به جهنم باشد. در نقلی آمده است که، مردمان طالب دنیایند تا چهل سالشان شود. پس از آن در پی آخرت خواهند رفت.(مجموعه ورام، ص 35)
در قرآن آمده است «میقات» موسی با پروردگارش در طی چهل روز حاصل شده است. در نقل است که، حضرت آدم چهل شبانهروز بر روی کوه صفا در حال سجده بود.
در نقلی آمده است که اگر کسی چهل روز خالص برای خدا باشد، خداوند او را در دنیا زاهد کرده و راه و چاه زندگی را به او میآموزد و حکمت را در قلب و زبانش جاری میکند. بدین مضمون روایات فراوانی وجود دارد. چلهنشینی صوفیان هم درست یا غلط، از همین بابت بوده است.علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار در اینباره که برگرفتن چهلنشینی از حدیث مزبور نادرست است، به تفصیل سخن گفته است.
اعتبار حفظ چهل حدیث که در روایات فراوان دیگر آمده، سبب تألیف صدها اثر با عنوان اربعین در انتخاب چهل حدیث و شرح و بسط آنها شده است. در این نقلها آمده است که اگر کسی از امت من، چهل حدیث حفظ کند که در امر دینش از آنها بهره برد، خداوند در روز قیامت او را فقیه و عالم محشور خواهد کرد. در نقل دیگری آمده است: که امیرمؤمنان(ع) فرمودند: اگر چهل مرد با من بیعت میکردند، برابر دشمنانم میایستادم.(الاحتجاج، ص 84)
درباره نطفه هم تصور بر این بوده که بعد از چهل روز عَلَقه میشود. همین عدد در تحولات بعدی علقه به مُضْغه تا تولد در نقلهای کهن بهکار رفته است، گوییکه عدد چهل مبدأ یک تحول دانسته شده است.
در روایت است که کسیکه شرابخواری کند، نمازش تا چهل روز قبول نمیشود. و نیز در روایت است که کسیکه چهل روز گوشت نخورد، خُلقش تند میشود. نیز در روایت است که کسیکه چهل روز طعام حلال بخورد، خداوند قلبش را نورانی میکند. نیز رسول خدا(ص) فرمود: کسیکه لقمه حرامی بخورد، تا چهل روز دعایش مستجاب نمیشود.(مستدرک وسائل، ج 5، ص 217)
اربعین امام حسین(ع) نیز از دو جنبه مطرح است یکی سالروز بازگشت کاروان اسرای اهلبیت(ع) از شام به مدینه و دیگری روزی که جابربن عبدالله انصاری از مدینه به کربلا میرود به جهت زیارت قبر امام حسین(ع) و جابر اولین شخصی است که زائر قبر امام حسین(ع) بود.
زیارت امام حسین(ع) در اربعین نزد شیعیان از همان سالهای اولیه حرمت داشته و این سنت تا امروز هم ادامه داشته است و نمونه آن را در پیادهروی زائران امام حسین(ع) از شهرها و کشورهای همسایه به کربلا شاهد هستیم.
اربعین پیام اخلاق، زندگی، اعتقادی، سیاسی و ولایتمداری را در خود دارد و این پیامها بهدلیل اینکه از سر اخلاص و عشق به خدا بوده تا به امروز باقی ماندهاند کمااینکه فرهنگ عاشورا غنیترین فرهنگ به شمار میرود و تابلوی زندهای است که با خون نگاشته شده است.
فرهنگ عاشورایی که امروز در دست ماست بهترین بستر و ظرفیتی آماده جهت رساندن حقیقت به گوش افراد بیبصیرت و باطل است.عاشورا و اربعین برای ما ظرفیتهای ویژهای دارد که نباید از آنها غافل شد، پیام عاشورا لبیک به ندای پیشوا، مقتدا، رهبر است و بهنوعی پیام اربعین بصیرتافزایی، عبرتآموزی، دفاع از دین خدا است.
پس میتوان گفت اربعین بهعنوان روز تجدید عهد و میثاق با سید الشهدا(ع) است و این روز، روز زنده نگه داشتن قیام امام حسین(ع) است.
ما باید در اربعین قیام امام حسین(ع) و مکتب عاشورا را زنده نگه داریم چراکه تداوم عهد با امام حسین(ع) تداوم ایستادگی در برابر ظلم و ستم و همچنین احیای عزت، عظمت، دین و مکتب اسلام است.
یکی از دلایل اهمیت اربعین مربوط به قرائت زیارت اربعین است، بسیاری از بزرگان زیارت اربعین را مستحب و بلکه حتی برخی نیز آنرا واجب دانستهاند.
از امام حسنعسگری(ع) روایت است که ایشان زیارت اربعین را یکیاز نشانههای پنجگانه مؤمن شمردند که این زیارت در مفاتیح آمده و نباید خواندن این زیارت را در روز اربعین فراموش کرد چراکه روایات فراوانی در مورد ثواب خواندن این زیارت وجود دارد.
اربعین فرصتی مغتنم برای رهروان راه و مکتب امام حسین(ع) بهویژه ملت ایران است که گفتمان سید الشهدا(ع) را که همانا «هیهات من ذله» و زیر بار ذلت و ننگ نرفتن است به جهانیان معرفی شود.
از زمان گذشته علما و بزرگان «از نجف تا کربلا» را پیادهروی میکردند که طی چند سال اخیر پیادهروی از نجف تا کربلا فقط صرف پیادهروی نبوده و به یک همایش بزرگی از حضور شیعیان و به یک رویداد فرهنگی تاثیرگذار در دنیا تبدیل شده است.
پیام این راهپیمایی بزرگ این است که وحدت گرهگشای مشکلات جهان اسلام بوده و نمایش وحدت، عظمت و قدرت مسلمانان است.
اربعین بهنوعی تجدید پیمان با اهداف امام حسین(ع) و تأسی از قیام و حماسه امام حسین(ع) است و ما با این قبیل برنامهها و مراسمها اعلام میکنیم اگر آن روز ما در کربلا نبودیم تا یاریرسان امام حسین(ع) باشیم امروز در راستای اهداف ایشان آماده هستیم.
اربعین امام حسین(ع) از قدیمالایام میان شیعیان و در تقویم تاریخی وفاداران به امام حسین(ع) شناخته شده بوده است.
شیخ طوسی، عالم فرهیخته و معتبر و معقول شیعه در قرنپنجم درباره اربعین آورده است: روز 20 صفر یعنی اربعین ـ زمانی است که حرم امام حسین(ع) یعنی کاروان اسرا، از شام به مدینه مراجعت کردند. و روزی است که جابربن عبدالله بنحرام انصاری، صحابی رسول خدا(ص)، از مدینه به کربلا رسید تا به زیارت قبر امام حسین(ع) بشتابد و او نخستین کسی است از مردمان که قبر آنحضرت را زیارت کرد.
در روز اربعین زیارت امام حسین(ع) مستحب است و این زیارت، همانا خواندن زیارت اربعین است که از امام عسکری(ع) روایت شده که فرمود: علامات مؤمن پنج تاست: خواندن 51 رکعت نماز در شبانهروز، نمازهای واجب و نافله و نماز و شب، به دست کردن انگشتری در دست راست، برآمدن پیشانی از سجده، و بلند خواندن بسم الله الرحمنالرحیم در نماز.
شیخ طوسی سپس متن زیارت اربعین را با سند بهنقل از حضرت صادق(ع) آورده است: «السلام علی ولی الله و حبیبه، السلام علی خلیل الله ونجیبه، السلام علی صفی الله و ابن صفیه ...».
بر اساس اعتباری که روز اربعین میان شیعیان داشته است، از همان آغاز که تاریخش معلوم نیست، شیعیان به حرمت آن، زیارت اربعین میخواندهاند و اگر میتوانستهاند مانند جابر بر مزار امام حسین(ع) گرد آمده و آن امام را زیارت میکردند. این سنت تا به امروز در عراق با قوت برپاست و شاهدیم که میلیونها شیعه عراقی و غیر عراقی در این روز بر مزار امام حسین(ع) جمع میشوند.
باید دید در کهنترین متون مذهبی ما، از «اربعین» چگونه یاد شده است. بهعبارت دیگر دلیل بزرگداشت اربعین چیست؟ چنانکه در آغاز گذشت، مهمترین نکته درباره اربعین، روایت امام عسکری(ع) است. حضرت در روایتی که در منابع مختلف از ایشان نقل شده فرمودهاند: نشانههای مؤمن پنج چیز است: خواندن پنجاه و یک رکعت نماز، زیارت اربعین، انگشتری در دست راست، وجود آثار سجده بر پیشانی، بلند خواندن «بسمالله» در نماز.
این حدیث تنها مدرک معتبری است که جدای از خود زیارت اربعین که در منابع دعایی آمده، به اربعین امام حسین(ع) و بزرگداشت آن روز تصریح کرده است.اما اینکه منشأ اربعین چیست، باید گفت، در منابع به این روز «اربعین» به دو اعتبار نگریسته شده است.نخست اربعین است که روزیکه اسرای کربلا از شام به مدینه مراجعت کردند و دوم اربعین روزی است که جابربن عبدالله انصاری، صحابی پیامبر خدا(ص) از مدینه به کربلا وارد شد تا قبر حضرت اباعبدالله الحسین(ع) را زیارت کند.
شیخ مفید در «مسار الشیعه» که در ایام موالید و وفیات ائمهاطهار(ع) است، اشاره به روز اربعین کرده و نوشته است: اربعین روزی است که حرم امام حسین(ع)، از شام بهسوی مدینه مراجعت کردند. همچنین اربعین روزی است که جابر بن عبدالله برای زیارت امام حسین(ع) وارد کربلا شد.
شیخ طوسی، بیستم صفر یا اربعین را، زمان بازگشت اسرای کربلا از شام به مدینه دانسته است. نقلی دیگر هم هست که اربعین، بازگشت اسرا از شام را به «کربلا» تعیین کرده است. با این حال، در متون بالنسبه قدیمی، مانند «لهوف» و «مثیرالاحزان» آمده است که اربعین، مربوط به زمان بازگشت اسرا، از شام به کربلاست. اسیران، از راهنمایان خواستند تا آنها را از کربلا عبور دهند.
تنها امامی که برای وی اربعین و مراسم چهلم لحاظ شده است امام حسین(ع) است و فلسفه اربعین امام حسین(ع) بهنوعی تجدید حماسه عاشوراست.
پیادهرویها و دستهرویهایی که در قالب کاروانهای عزاداری در اربعین به کربلا و زیارت قبر امام حسین(ع) مشرف میشوند و همچنین زیارت مخصوصهای که در اربعین برای امام حسین(ع) صورت میگیرد برای این است که خاطره حماسه و قیام عاشورا تجدید خاطر شود و از دل و ذهن مردم بیرون نرود.
پیام اربعین به شیعیان و آزادیخواهان جهان این است که همیشه باید یاد و خاطره امام حسین(ع) را در ذهن داشته باشند، آنچه از زیارت اربعین برمیآید و در زیارت اربعین نیز متبلور است این است که امام حسین(ع) قیام کرد تا مردم را از جهالت و گمراهی نجات دهد.
اگر منبر حضرت سیدالشهدا(ع) و عزاداریهایی که در دهه مختلف ازجمله دهه اول و دوم محرم، دهه آخر صفر برگزار میشود وجود نداشت اسلام اینچنین پابرجا و پویا باقی نمیماند، در این مراسم عزاداری محرم و صفر است که آگاهیبخشی و بصیرتبخشی به مردم انجام میپذیرد.
میطلبد در قالب برگزاری این قبیل مراسم عزاداری از ظرفیت اربعین در جهت نشر فرهنگ شیعه و فرهنگ حسینی استفاده و بهره لازم را برد.اینکه مردم در اربعین حسینی با پای پیاده به زیارت قبر امام حسین(ع) در کربلا میروند بیانگر این است که باید فرهنگ حسینی در جامعه نهادینه شود و از ظرفیت اربعین در جهت معرفی قیام عاشورا به دنیا بهره برد.
روایت دیگر در این خصوص این است که جابر در چهلمین روز پس از شهادت امام حسین(ع) به زیارت قبر امام حسین(ع) در کربلا آمد و از آن زمان به بعد اربعین یک مبدأ تاریخی شد.
اربعین ریشه در تاریخ و اعتقاد و مذهب شیعیان دارد و سیره علما و بزرگان دین ما این بوده در اربعین امام حسین(ع) مراسم عزاداری میگرفتند و این مراسمها در تاریخ شیعه نهادینه شد.
اربعین بهنوعی تجدید پیمان با اهداف امام حسین(ع) و تاسی از قیام و حماسه امام حسین(ع) است و ما با این قبیل برنامهها و مراسمها اعلام میکنیم اگر آن روز ما در کربلا نبودیم تا یاریرسان امام حسین(ع) باشیم امروز در راستای اهداف ایشان آماده هستیم.
عدد 40 در متون دینی ما مقدس است، رسول خدا(ص) در چهل سالگی به نبوت رسید، حضرت آدم(ع) 40 شبانه روز در کوه صفا برای خدا به سجده افتاد، میقات حضرت موسی با پروردگارش 40 روز بود، رشد و بلوغ فکری انسان در 40 سالگی است.
یکی از تعبیرهای رایج عددی، تعبیر اربعین است که در بسیاری از موارد بهکار رفته است. یک نمونه آن که سن رسول خدا(ص) در زمان مبعوث شدن، چهل بوده است. گفته شده که عدد چهل در سن انسانها، نشانه بلوغ و رشد فکری است.
از ابنعباس(گویا بهنقل از پیامبر(ص)) نقل شده که اگر کسی چهل ساله شد و خیرش بر شرش غلبه نکرد، آماده رفتن به جهنم باشد. در نقلی آمده است که، مردمان طالب دنیایند تا چهل سالشان شود. پس از آن در پی آخرت خواهند رفت.(مجموعه ورام، ص 35)
در قرآن آمده است «میقات» موسی با پروردگارش در طی چهل روز حاصل شده است. در نقل است که، حضرت آدم چهل شبانهروز بر روی کوه صفا در حال سجده بود.
در نقلی آمده است که اگر کسی چهل روز خالص برای خدا باشد، خداوند او را در دنیا زاهد کرده و راه و چاه زندگی را به او میآموزد و حکمت را در قلب و زبانش جاری میکند. بدین مضمون روایات فراوانی وجود دارد. چلهنشینی صوفیان هم درست یا غلط، از همین بابت بوده است.علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار در اینباره که برگرفتن چهلنشینی از حدیث مزبور نادرست است، به تفصیل سخن گفته است.
اعتبار حفظ چهل حدیث که در روایات فراوان دیگر آمده، سبب تألیف صدها اثر با عنوان اربعین در انتخاب چهل حدیث و شرح و بسط آنها شده است. در این نقلها آمده است که اگر کسی از امت من، چهل حدیث حفظ کند که در امر دینش از آنها بهره برد، خداوند در روز قیامت او را فقیه و عالم محشور خواهد کرد. در نقل دیگری آمده است: که امیرمؤمنان(ع) فرمودند: اگر چهل مرد با من بیعت میکردند، برابر دشمنانم میایستادم.(الاحتجاج، ص 84)
درباره نطفه هم تصور بر این بوده که بعد از چهل روز عَلَقه میشود. همین عدد در تحولات بعدی علقه به مُضْغه تا تولد در نقلهای کهن بهکار رفته است، گوییکه عدد چهل مبدأ یک تحول دانسته شده است.
در روایت است که کسیکه شرابخواری کند، نمازش تا چهل روز قبول نمیشود. و نیز در روایت است که کسیکه چهل روز گوشت نخورد، خُلقش تند میشود. نیز در روایت است که کسیکه چهل روز طعام حلال بخورد، خداوند قلبش را نورانی میکند. نیز رسول خدا(ص) فرمود: کسیکه لقمه حرامی بخورد، تا چهل روز دعایش مستجاب نمیشود.(مستدرک وسائل، ج 5، ص 217)
اربعین امام حسین(ع) نیز از دو جنبه مطرح است یکی سالروز بازگشت کاروان اسرای اهلبیت(ع) از شام به مدینه و دیگری روزی که جابربن عبدالله انصاری از مدینه به کربلا میرود به جهت زیارت قبر امام حسین(ع) و جابر اولین شخصی است که زائر قبر امام حسین(ع) بود.
زیارت امام حسین(ع) در اربعین نزد شیعیان از همان سالهای اولیه حرمت داشته و این سنت تا امروز هم ادامه داشته است و نمونه آن را در پیادهروی زائران امام حسین(ع) از شهرها و کشورهای همسایه به کربلا شاهد هستیم.
اربعین پیام اخلاق، زندگی، اعتقادی، سیاسی و ولایتمداری را در خود دارد و این پیامها بهدلیل اینکه از سر اخلاص و عشق به خدا بوده تا به امروز باقی ماندهاند کمااینکه فرهنگ عاشورا غنیترین فرهنگ به شمار میرود و تابلوی زندهای است که با خون نگاشته شده است.
فرهنگ عاشورایی که امروز در دست ماست بهترین بستر و ظرفیتی آماده جهت رساندن حقیقت به گوش افراد بیبصیرت و باطل است.عاشورا و اربعین برای ما ظرفیتهای ویژهای دارد که نباید از آنها غافل شد، پیام عاشورا لبیک به ندای پیشوا، مقتدا، رهبر است و بهنوعی پیام اربعین بصیرتافزایی، عبرتآموزی، دفاع از دین خدا است.
پس میتوان گفت اربعین بهعنوان روز تجدید عهد و میثاق با سید الشهدا(ع) است و این روز، روز زنده نگه داشتن قیام امام حسین(ع) است.
ما باید در اربعین قیام امام حسین(ع) و مکتب عاشورا را زنده نگه داریم چراکه تداوم عهد با امام حسین(ع) تداوم ایستادگی در برابر ظلم و ستم و همچنین احیای عزت، عظمت، دین و مکتب اسلام است.
یکی از دلایل اهمیت اربعین مربوط به قرائت زیارت اربعین است، بسیاری از بزرگان زیارت اربعین را مستحب و بلکه حتی برخی نیز آنرا واجب دانستهاند.
از امام حسنعسگری(ع) روایت است که ایشان زیارت اربعین را یکیاز نشانههای پنجگانه مؤمن شمردند که این زیارت در مفاتیح آمده و نباید خواندن این زیارت را در روز اربعین فراموش کرد چراکه روایات فراوانی در مورد ثواب خواندن این زیارت وجود دارد.
اربعین فرصتی مغتنم برای رهروان راه و مکتب امام حسین(ع) بهویژه ملت ایران است که گفتمان سید الشهدا(ع) را که همانا «هیهات من ذله» و زیر بار ذلت و ننگ نرفتن است به جهانیان معرفی شود.
از زمان گذشته علما و بزرگان «از نجف تا کربلا» را پیادهروی میکردند که طی چند سال اخیر پیادهروی از نجف تا کربلا فقط صرف پیادهروی نبوده و به یک همایش بزرگی از حضور شیعیان و به یک رویداد فرهنگی تاثیرگذار در دنیا تبدیل شده است.
پیام این راهپیمایی بزرگ این است که وحدت گرهگشای مشکلات جهان اسلام بوده و نمایش وحدت، عظمت و قدرت مسلمانان است.
اربعین بهنوعی تجدید پیمان با اهداف امام حسین(ع) و تأسی از قیام و حماسه امام حسین(ع) است و ما با این قبیل برنامهها و مراسمها اعلام میکنیم اگر آن روز ما در کربلا نبودیم تا یاریرسان امام حسین(ع) باشیم امروز در راستای اهداف ایشان آماده هستیم.
اربعین امام حسین(ع) از قدیمالایام میان شیعیان و در تقویم تاریخی وفاداران به امام حسین(ع) شناخته شده بوده است.
شیخ طوسی، عالم فرهیخته و معتبر و معقول شیعه در قرنپنجم درباره اربعین آورده است: روز 20 صفر یعنی اربعین ـ زمانی است که حرم امام حسین(ع) یعنی کاروان اسرا، از شام به مدینه مراجعت کردند. و روزی است که جابربن عبدالله بنحرام انصاری، صحابی رسول خدا(ص)، از مدینه به کربلا رسید تا به زیارت قبر امام حسین(ع) بشتابد و او نخستین کسی است از مردمان که قبر آنحضرت را زیارت کرد.
در روز اربعین زیارت امام حسین(ع) مستحب است و این زیارت، همانا خواندن زیارت اربعین است که از امام عسکری(ع) روایت شده که فرمود: علامات مؤمن پنج تاست: خواندن 51 رکعت نماز در شبانهروز، نمازهای واجب و نافله و نماز و شب، به دست کردن انگشتری در دست راست، برآمدن پیشانی از سجده، و بلند خواندن بسم الله الرحمنالرحیم در نماز.
شیخ طوسی سپس متن زیارت اربعین را با سند بهنقل از حضرت صادق(ع) آورده است: «السلام علی ولی الله و حبیبه، السلام علی خلیل الله ونجیبه، السلام علی صفی الله و ابن صفیه ...».
بر اساس اعتباری که روز اربعین میان شیعیان داشته است، از همان آغاز که تاریخش معلوم نیست، شیعیان به حرمت آن، زیارت اربعین میخواندهاند و اگر میتوانستهاند مانند جابر بر مزار امام حسین(ع) گرد آمده و آن امام را زیارت میکردند. این سنت تا به امروز در عراق با قوت برپاست و شاهدیم که میلیونها شیعه عراقی و غیر عراقی در این روز بر مزار امام حسین(ع) جمع میشوند.
باید دید در کهنترین متون مذهبی ما، از «اربعین» چگونه یاد شده است. بهعبارت دیگر دلیل بزرگداشت اربعین چیست؟ چنانکه در آغاز گذشت، مهمترین نکته درباره اربعین، روایت امام عسکری(ع) است. حضرت در روایتی که در منابع مختلف از ایشان نقل شده فرمودهاند: نشانههای مؤمن پنج چیز است: خواندن پنجاه و یک رکعت نماز، زیارت اربعین، انگشتری در دست راست، وجود آثار سجده بر پیشانی، بلند خواندن «بسمالله» در نماز.
این حدیث تنها مدرک معتبری است که جدای از خود زیارت اربعین که در منابع دعایی آمده، به اربعین امام حسین(ع) و بزرگداشت آن روز تصریح کرده است.اما اینکه منشأ اربعین چیست، باید گفت، در منابع به این روز «اربعین» به دو اعتبار نگریسته شده است.نخست اربعین است که روزیکه اسرای کربلا از شام به مدینه مراجعت کردند و دوم اربعین روزی است که جابربن عبدالله انصاری، صحابی پیامبر خدا(ص) از مدینه به کربلا وارد شد تا قبر حضرت اباعبدالله الحسین(ع) را زیارت کند.
شیخ مفید در «مسار الشیعه» که در ایام موالید و وفیات ائمهاطهار(ع) است، اشاره به روز اربعین کرده و نوشته است: اربعین روزی است که حرم امام حسین(ع)، از شام بهسوی مدینه مراجعت کردند. همچنین اربعین روزی است که جابر بن عبدالله برای زیارت امام حسین(ع) وارد کربلا شد.
شیخ طوسی، بیستم صفر یا اربعین را، زمان بازگشت اسرای کربلا از شام به مدینه دانسته است. نقلی دیگر هم هست که اربعین، بازگشت اسرا از شام را به «کربلا» تعیین کرده است. با این حال، در متون بالنسبه قدیمی، مانند «لهوف» و «مثیرالاحزان» آمده است که اربعین، مربوط به زمان بازگشت اسرا، از شام به کربلاست. اسیران، از راهنمایان خواستند تا آنها را از کربلا عبور دهند.
تنها امامی که برای وی اربعین و مراسم چهلم لحاظ شده است امام حسین(ع) است و فلسفه اربعین امام حسین(ع) بهنوعی تجدید حماسه عاشوراست.
پیادهرویها و دستهرویهایی که در قالب کاروانهای عزاداری در اربعین به کربلا و زیارت قبر امام حسین(ع) مشرف میشوند و همچنین زیارت مخصوصهای که در اربعین برای امام حسین(ع) صورت میگیرد برای این است که خاطره حماسه و قیام عاشورا تجدید خاطر شود و از دل و ذهن مردم بیرون نرود.
پیام اربعین به شیعیان و آزادیخواهان جهان این است که همیشه باید یاد و خاطره امام حسین(ع) را در ذهن داشته باشند، آنچه از زیارت اربعین برمیآید و در زیارت اربعین نیز متبلور است این است که امام حسین(ع) قیام کرد تا مردم را از جهالت و گمراهی نجات دهد.
اگر منبر حضرت سیدالشهدا(ع) و عزاداریهایی که در دهه مختلف ازجمله دهه اول و دوم محرم، دهه آخر صفر برگزار میشود وجود نداشت اسلام اینچنین پابرجا و پویا باقی نمیماند، در این مراسم عزاداری محرم و صفر است که آگاهیبخشی و بصیرتبخشی به مردم انجام میپذیرد.
میطلبد در قالب برگزاری این قبیل مراسم عزاداری از ظرفیت اربعین در جهت نشر فرهنگ شیعه و فرهنگ حسینی استفاده و بهره لازم را برد.اینکه مردم در اربعین حسینی با پای پیاده به زیارت قبر امام حسین(ع) در کربلا میروند بیانگر این است که باید فرهنگ حسینی در جامعه نهادینه شود و از ظرفیت اربعین در جهت معرفی قیام عاشورا به دنیا بهره برد.
