مدیریت و برنامهریزی اقتصادی؛ مانع ورشکستگی و اسراف
گروه اقتصاد: مدیریت و برنامهریزی اقتصادی مانع اسراف و ورشکستگی میشود و از نشانههای ایمان است؛ کمااینکه امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: «برنامهریزی و میانهروی، کم را زیاد میکند، ولی اسراف، چیز فراوان را نابود میسازد».
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)
از لرستان، از مهمترین تعالیم اقتصادی اسلام، اصل مدیریت و برنامهریزی
اقتصادی یا اصل اندازهداری در زندگی و مصرف کردن است؛ هرچند در هر مجموعه و
عرصهای مساله مدیریت و برنامهریزی دقیق، برای رسیدن به اهداف مشخص یک
امر بدیهی عقلانی است؛ اما در این میان اهمیت مدیریت و برنامهریزی در
اقتصاد بیشاز سایر عرصههاست؛ برای اینکه حیات مادی و معنوی انسان به
اقتصاد بستگی دارد.
از سوی دیگر از آنجاییکه معمولاً منابع و درآمد محدود است، اما نیازهای انسان نامحدودند، لذا اسلام تاکید فراوانی بر مدیریت و برنامهریزی اقتصادی دارد.
در روایات اسلامی از این موضوع تعبیر به «تقدیر معیشت» شده است کمااینکه نبی مکرم اسلام فرموده است: «اندازه نگهداشتن نیمی از معیشت است» و نیز امام علی(ع) میفرماید: «اندازه نگهداشتن، نیمی از گذران زندگی است» باید توجه داشت که تقدیر معیشت یعنی اندازهگیری در معیشت، محاسبه در زندگی هم بهمعنای مدیریت و برنامهریزی است کمااینکه برنامهریزی اقتصادی موجب قوام و پایداری زندگی است امام علی(ع) نیز در این رابطه میفرماید: «قوام زندگی به آن است که بهخوبی اندازه نگاه داری و محاسبه کنی و ملاک زندگی آن است که خوب برنامهریزی نمایی».
باید دانست که برنامهریزی اقتصادی، مانع ورشکستگی اقتصادی است کمااینکه امام صادق(ع) نقل میکند: «گروهی از اینکه گندم و خوارکشان بهزودی تمام میشود، نزد پیامبر(ص) شکایت بردند، حضرت(ع) به آنها فرمود: در هنگام مصرف پیمانه میکنید یا بیپیمانه میریزید؟ گفتند: یا رسولالله بیپیمانه میریزیم ـ یعنی بیقاعده و حساب ـ حضرت فرمودند: به هنگام مصرف پیمانه کنید و اندازه داشته باشید که اینکار برکت میافزاید».
امام صادق(ع) بهدنبال این حدیث فرمودند: «شخص باید برای مواد غذایی خود پیمانه و حساب و اندازه داشته باشد، من هم برای خودم و خانوادهام پیمانه میکنم و برای هر کدام مقدار لازم را در نظر میگیرم».
باید توجه داشت که مدیریت و برنامهریزی اقتصادی مانع اسراف میشود و از نشانههای ایمان است کمااینکه امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: «برنامهریزی و میانهروی، کم را زیاد میکند، ولی اسراف، چیز فراوان را نابود میسازد» و نیز امام صادق(ع) میفرماید: «مؤمن، کمککار خوبی است؛ به مردم، خوب کمک میرساند؛ در زندگی، کمهزینه، کمخرج و خوش تدبیر است» یعنی انسان با ایمان در زندگی، باید مدیریت و برنامهریزی داشته باشد. امام علی(ع) فرموده است: «کسی مزه ایمان را نمیچشد، مگر آنکه از سه خصلت بهرهمند باشد: فهم درست دین، بردباری در مصیبتها و اندازهداری نیکو در معاش».
همچنین امام رضا(ع) میفرماید: «ایمان بنده کامل نمیشود مگر با سه ویژگی: فهم و مطالعه در دین، اندازهداری نیکو در معاش و بردباری در برابر مشکلات و بلاها» و نیز امام محمدباقر(ع) میفرماید: «همانا کمال به سه چیز است: فهم درست دین، شکیبایی در برابر سختیها و اندازه داشتن در معاش» کمااینکه برنامهریزی و اندازهگیری خوب داشتن در زندگی لازمه ایمان و لازمه دین یک مسلمان است همچنان که امام صادق(ع) فرمود: «ازجمله وظایف دینداری، تدبیر و برنامهریزی در زندگی است».
کسانیکه حساب دخل و خرج زندگی خود را ندارند نمیتوانند مزه حقیقت ایمان را بچشند و به کمال دین دست بیابند؛ زیرا داشتن تقدیر(اندازه) و اعتدال در زندگی، آگاهی زیادی میطلبد، کیاست و سیاست خاصی دارد و از همه مهمتر، عمل کردن به چنین شیوهای کاری ظریف و دشوار است. برای خوشبخت شدن باید دائماً مراقب بود، هرگز به طرف افراط و تفریط متمایل نشد چراکه طی کردن این طریق از مو هم باریکتر است.
از شرایط دینداری، تدبیر در مسائل معیشتی و زندگی است. زندگی پُرهزینه سنگین و دشوار، ریخت و پاشها موجب از هم پاشیدگی زندگی است.
از سوی دیگر از آنجاییکه معمولاً منابع و درآمد محدود است، اما نیازهای انسان نامحدودند، لذا اسلام تاکید فراوانی بر مدیریت و برنامهریزی اقتصادی دارد.
در روایات اسلامی از این موضوع تعبیر به «تقدیر معیشت» شده است کمااینکه نبی مکرم اسلام فرموده است: «اندازه نگهداشتن نیمی از معیشت است» و نیز امام علی(ع) میفرماید: «اندازه نگهداشتن، نیمی از گذران زندگی است» باید توجه داشت که تقدیر معیشت یعنی اندازهگیری در معیشت، محاسبه در زندگی هم بهمعنای مدیریت و برنامهریزی است کمااینکه برنامهریزی اقتصادی موجب قوام و پایداری زندگی است امام علی(ع) نیز در این رابطه میفرماید: «قوام زندگی به آن است که بهخوبی اندازه نگاه داری و محاسبه کنی و ملاک زندگی آن است که خوب برنامهریزی نمایی».
باید دانست که برنامهریزی اقتصادی، مانع ورشکستگی اقتصادی است کمااینکه امام صادق(ع) نقل میکند: «گروهی از اینکه گندم و خوارکشان بهزودی تمام میشود، نزد پیامبر(ص) شکایت بردند، حضرت(ع) به آنها فرمود: در هنگام مصرف پیمانه میکنید یا بیپیمانه میریزید؟ گفتند: یا رسولالله بیپیمانه میریزیم ـ یعنی بیقاعده و حساب ـ حضرت فرمودند: به هنگام مصرف پیمانه کنید و اندازه داشته باشید که اینکار برکت میافزاید».
امام صادق(ع) بهدنبال این حدیث فرمودند: «شخص باید برای مواد غذایی خود پیمانه و حساب و اندازه داشته باشد، من هم برای خودم و خانوادهام پیمانه میکنم و برای هر کدام مقدار لازم را در نظر میگیرم».
باید توجه داشت که مدیریت و برنامهریزی اقتصادی مانع اسراف میشود و از نشانههای ایمان است کمااینکه امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: «برنامهریزی و میانهروی، کم را زیاد میکند، ولی اسراف، چیز فراوان را نابود میسازد» و نیز امام صادق(ع) میفرماید: «مؤمن، کمککار خوبی است؛ به مردم، خوب کمک میرساند؛ در زندگی، کمهزینه، کمخرج و خوش تدبیر است» یعنی انسان با ایمان در زندگی، باید مدیریت و برنامهریزی داشته باشد. امام علی(ع) فرموده است: «کسی مزه ایمان را نمیچشد، مگر آنکه از سه خصلت بهرهمند باشد: فهم درست دین، بردباری در مصیبتها و اندازهداری نیکو در معاش».
همچنین امام رضا(ع) میفرماید: «ایمان بنده کامل نمیشود مگر با سه ویژگی: فهم و مطالعه در دین، اندازهداری نیکو در معاش و بردباری در برابر مشکلات و بلاها» و نیز امام محمدباقر(ع) میفرماید: «همانا کمال به سه چیز است: فهم درست دین، شکیبایی در برابر سختیها و اندازه داشتن در معاش» کمااینکه برنامهریزی و اندازهگیری خوب داشتن در زندگی لازمه ایمان و لازمه دین یک مسلمان است همچنان که امام صادق(ع) فرمود: «ازجمله وظایف دینداری، تدبیر و برنامهریزی در زندگی است».
کسانیکه حساب دخل و خرج زندگی خود را ندارند نمیتوانند مزه حقیقت ایمان را بچشند و به کمال دین دست بیابند؛ زیرا داشتن تقدیر(اندازه) و اعتدال در زندگی، آگاهی زیادی میطلبد، کیاست و سیاست خاصی دارد و از همه مهمتر، عمل کردن به چنین شیوهای کاری ظریف و دشوار است. برای خوشبخت شدن باید دائماً مراقب بود، هرگز به طرف افراط و تفریط متمایل نشد چراکه طی کردن این طریق از مو هم باریکتر است.
از شرایط دینداری، تدبیر در مسائل معیشتی و زندگی است. زندگی پُرهزینه سنگین و دشوار، ریخت و پاشها موجب از هم پاشیدگی زندگی است.
