وحدت حوزه و دانشگاه از گفتار تا عمل!
گروه فرهنگی: بی شک اگر وحدت حوزه و دانشگاه، صرفاً به برگزاری چند همایش و سمینار و احیانا صدور بیانیهای در خاتمه یک مراسم محدود شود، خود به مانع مهمی در مسیر تحقق وحدت عملی حوزه و دانشگاه مبدل میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اردبیل، نامگذاری روزی به عنوان روز وحدت دو نهادی که حقیقتاً و ورای هر گونه شعارزدگی، از جمله ارکان زیربنایی و قوام بخش در نظام جمهوری اسلامی ایران به شمار میروند، کاری بود بس لازم و ارزنده و البته این ضرورت، وقتی جلوه زیبا و پرمعنایی به خود گرفت که شهادت آیتالله دکتر مفتح، بهانهای شد برای این نامگذاری؛ شهادت استاد و صاحب نظری که سالها دغدغه ذهنی و فعالیتهای عملیاش متوجه و متمرکز بر تحقق وحدت حوزه و دانشگاه بود و در این راه نیز خون خویش را فدای مکتب و انقلاب نمود.
وحدت میتواند نقش چینش چارچوب تمدن اسلامی باشد
حجتالاسلام حميد علی نسب مدرس حوزه ودانشگاه در پاسخ به سوال ایجاد وحدت مهم واثر گذار، تصریح کرد: در هرکشوری برای تحقق اهداف کلان آن کشور لازم است تمام نیروها برای رسیدن به آن اهداف تلاش کنند سپس وحدت حوزه و دانشگاه می تواند وحدت درهدف باشد که رسیدن کشورها به اهداف تعیین شده توسط رهبر معظم انقلاب اسلامی است.
وی ادامه داد: به نظر می رسد برای انکه این وحدت شکل بگیرد لازم است در دانشگاه بر روی فلسفه علم مخصوصا فلسفه علوم تجربی وانسانی تاکید شود تا حدود وثغور علم تجربی وانسانی وهمچنین علوم الهی روشن شود و به راحتی بتوانیم به همکاری سازنده حوزه ودانشگاه برسیم.
علی نسب با اشاره به چالش های پیش روی وحدت حوزه ودانشگاه، افزود: یکی از اهداف کلان دشمن درجلوگیری از پیشرفت کشور اسلامی ایران ایجاد شکاف بین نیروهای علمی کشور است که با توهماتی که القاء می شود نیروهای حوزوی نسبت به دانشگاهی بدبین شود واز طرفی نیروهای دانشگاهی نیز به نیروهای حوزوی بدبین باشند که نشست های مشترک بین حوزه ودانشگاه می تواند این هدف را ناکام بگذارد .
وی اضافه کرد: درگفتمان اسلامی وحدت می تواند نقش چینش چارچوب تمدن اسلامی برداشته باشد زیرا درتمدن سازی اگر جایگاه نیروهای عملیاتی علمی و توانمند مشخص شود می توان به تحقق تمدن اسلامی امیدوار بود.
مدرس حوزه ودانشگاه گفت: یکی از اهداف کلان اسلام ایجاد اتحاد بین ارکان مختلف جامعه است واسلام برای وحدت بین ارکان جامعه شاخص های حداقلی درنظر گرفته مثلا نیروهای یک جامعه که زیر لوای لا الله الا الله ومحمد رسول الله قرار می گیرند می توانند به راحتی درگفتمان جای بگیرند اگر چه اختلافاتی درسایر مسائل داشته باشند پس اتحاد بین مسلمانها که سفارش پیامبر اکرم ومتن قرآن است برای اقتدار وقدرت مسلمانان یک راهبرد کلیدی است.
نیاز به همفکری و تعامل اندیشه ای حوزه و دانشگاه در عرصه شناسایی و حل مشکلات زیربنایی و روبنایی جامعه و نظام اسلامی، از جمله بایسته هایی است که وحدت این دو نهاد را ضرورت می بخشد ، چه آن که اساسا هدف از وحدت حوزه و دانشگاه خدمت به جامعه اسلامی و گشودن گره های کور آن است.
از این منظر، بهره گیری از نبوغ و خلاقیت اندیشمندان و فرهیختگان این دو نهاد در راستای اعتلای نظام اسلامی و انشاالله در وهله بعد صدور پیام انقلاب اسلامی به سراسر جهان، رسالت مهم حوزویان و دانشگاهیان را تشکیل می دهد.
نکته مهم دیگر در این مجال آن است که اساسا تربیت نیروهای متخصص و متعهد نیازمند وحدت حوزه و دانشگاه است، به ویژه با عنایت به این که تامین نیازهای نظام اسلامی در عرصه های مختلف خاصه در چهارمین دهه عمر آن به عنوان دهه پیشرفت و عدالت- مستلزم کادرسازی حوزه و دانشگاه است.
دشمنان سعی دارند تفرقهزدایی در میان دانشجویان نسبت به حوزه ایجاد کنند
حجتالاسلام سید محمد سید سیاح مسئول بسیج طلاب وروحانیون سپاه حضرت عباس استان اردبیل تصریح کرد: حضرت امام خمینی(ره) به عنوان معمار کبیر اولین منادی وحدت حوزه و دانشگاه بود.
وی با اشاره به اینکه هنوز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق نیافته است؛ ادامه داد: باید به واقعیت تلخ امروز اعتراف کنم وحدتی که مورد نظر مقام معظم رهبری بود هنوز تحقق نیافته است.
وی با اشاره به تلاش های دشمن برای ایجاد تفرقه بین وحدت حوزه ودانشگاه، گفت: ازجمله تلاش های دشمن ایجاد تفرقه است چرا که دشمن از تفرقه سود می برد تفرقه بین حوزه و دانشگاه همیشه وحدت حوزه ودانشگاه را خنثی می کند. وبرعکس وحدت حوزه و دانشگاه اهداف شوم دشمنان را خنثی می کند .
سید سیاح ادامه داد: دشمنان سعی می کنند وانمود کنند معارف دین عامل عقب ماندگی جامعه است وسعی دارند تفرقه زدایی در میان دانشجویان نسبت به حوزه ایجاد کنند.
وی گفت: از سوی دیگر برخی کج اندیشان و کسانی که از حقیقتا معارف دین چیزی نمی فهمند و متاثر از توطئه های دشمنان گمان می کنند دروس دانشگاهی در جهت تقدس زدایی حرکت می کند.حوزه باید با تمام وجود دانشگاه را بشناسد و دانشگاه هم حوزه را .متاسفانه با اینکه عصر ارتباطات است آن چیزی که دانشگاهیان باید با حوزه و دروس حوزه آشنا باشند آشنایی ندارند.
وی با اشاره به راهکارهای این معضل، افزود: با برگزاری جلسات ونشست ها وهم اندیشی ها و سخنرانی ها حوزه و دانشگاه سعی کند ترفندهای دشمنان را خنثی کنند .دوم اینکه همان گونه که اساتید حوزه دردانشگاه بخش عظیمی از دروس دانشگاهی را تدریس می کنندمتاسفانه جای اساتید دانشگاه ها درحوزه ها خالی است.
بروز آسیبها با دانشگاهی شدن حوزهها
ابراهیم پوحسین فرمدرس حوزه و دانشگاه نیز با اشاره به اینکه وحدت حوزه و دانشگاه تا به امروز به درستی تفسیر نشده است و طرحی غامض ومبهم است، افزود: متاسفانه نه حوزه و نه دانشگاه اطلاعی از این طرح ندارند تا قدم هایی برای وحدت این دو مرکز آموزش عالی بردارند.
بیش از سه دهه از طرح پیشنهاد وحدت حوزه و دانشگاه و نامگذاری ۲۷ آذر بعنوان روز وحدت این دو نهاد آموزش عالی می گذرد اما به نظر می رسد راهی بس طولانی برای تحقق این هدف در پیش است و هنوز که هنوز است ابعاد این وحدت و اتحاد برای اکثریت دانشگاهیان و حوزویان ناشناخته و نامعلوم است.
وی با بیان اینکه اندیشمندان حوزوی و دانشگاه از چون و چرای وحدت حوزه و دانشگاه اطلاعی ندارند، ادامه داد: دلیل اینکه ابعاد وحدت و مولفه این وحدت تا به امروز محقق نشده است .
پورحسین گفت: این ابهام و اغماض در فهم مساله وحدت حوزه و دانشگاه نه تنها باعث عدم تحقق عینی وحدت شده بلکه در مواردی باعث کژ فهمی و سوء تفاهم نیز شده است. "تلاش برای تبدیل دانشگاه به حوزه" و " دانشگاهی کردن حوزه های علمیه" نمونه هایی از این کج فهمی است. تحرکاتی که در سالهای اخیر برای تدریس دروس حوزوی در دانشگاهها صورت گرفته و تا کنون هیچ بازدهی مثبتی را به همراه نداشته است اگرچه تحت عنوان وحدت حوزه و دانشگاه انجام می پذیرد ولی در واقع موازی کاری آموزشی و اتلاف زمان و هزینه است.
مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه نباید حوزه، دانشگاهی شود، گفت: اگر حوزه دانشگاهی شود آسیب هایی به همراه خواهد داشت.
وی گفت: برای وحدت این دوحوزه باید نشست های پیرامون این دو حوزه برگزار شود و زمینه های وحدت و آسیب ها و موانع حوزه به صورت علمی و کاربردی بررسی شود و این نشست باید از متشکل از اساتید حوزه و دانشگاه تشکیل یابد که در قالب این کارگروه، زمینه های تحقق وحدت فراهم شود.
تحقق وحدت حوزه و دانشگاه با اصلاح نگرش ها وباورها و راهکارهای کلیشه ای
مدرس دانشگاه گفت: امید است با اصلاح نگرش ها و باورها و پرهیز از اقدامات و راهکارهای کلیشه ای روز به روز شاهد تحقق کامل وحدت بین حوزه ودانشگاه درکشور باشیم.
وی ادامه داد: روز شهادت مرحوم شهید مفتح که یک چهره حوزوی و دانشگاهی بود بعنوان روز وحدت حوزه و دانشگاه نام نهاده شد اما به نظر می رسد طراحان این پیشنهاد، خود نتوانسته بودند ابعاد گوناگون این وحدت را در قالب یک طرح جامع الاطراف بنگارند و به آیندگان ارائه دهند.
وی افزود: البته باید اذعان کرد که تدوین چنین طرحی کاری نبود که از عهده یکی دونفر و در زمان محدودی برآید. علی هذا طراحان این پیشنهاد حق داشتند که یک برنامه را بی هیچ راهکار و شیوه عملیاتی طرح کنند و در واقع پختن این طرح خام را به اندیشمندان نسل های آینده واگذار کنند.
پورحسین فر گفت: در سالهای بعد از طرح این پیشنهاد، هر ساله این روز توسط حوزه و دانشگاه گرامی داشته شد اما به طور قطع می توان گفت که در طول سالهای بعد از انقلاب تاکنون هیچ گام عملی برای تحقق عینی وحدت توسط حوزه و دانشگاه برداشته نشد. و حتی در مقاطعی از تاریخ انقلاب، شاهد واگرایی و تقابل این دو نهاد مهم سیاسی و آموزشی بوده ایم.
مدرس دانشگاه افزود: یکی از مهمترین موانع تحقق وحدت حوزه و دانشگاه همان بود که که در طلیعه سخن، گفته شد. حوزه و دانشگاه از چگونگی تحقق این وحدت بی اطلاعند. در همایش ها و نشست هایی که برای بزرگداشت این روز برگزار می شود سخنرانان همواره از ضرورت این وحدت سخن گفته اند و از تفرقه و جدایی این دو نهاد شکوه کرده و نالیده اند اما درباره اینکه خب چه بکنیم؟ و چگونه فرایند تحقق وحدت را بصورت عینی و عملی آغاز کنیم؟ هیچ پاسخی نداشته اند و هیچ نگفته اند. و امروزه هنوز عنوان "وحدت حوزه و دانشگاه" با تمام احترام و ضرورتی که با خود حمل می کند، عنوانی غامض و مبهم هم برای حوزه و هم برای دانشگاه است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر تغییراتی که در سیستم آموزشی حوزه صورت گرفته است و تلاشی که برای واحدی کردن اموزش در حوزه انجام شده است به اصطلاح مدرن سازی سیستم آموزشی حوزه بوده است که بارها و بارها موجبات اعتراض مراجع عظام تقلید را نیز فراهم کرده است. در حالی که سیستم سنتی آموزش در حوزه از قرن ها پیش تا به امروز به اعتراف دوست و دشمن از کارآمدترین سیستم های آموزشی بوده است.
وی تصریح کرد: نکته دیگر در باب وحدت تحقق نیافته حوزه و دانشگاه این است که حوزه و دانشگاه ابتدا و قبل از آنکه اقدام به وحدت و اتحاد بکنند باید نگاه خود را به طرف دیگر وحدت اصلاح کنند. مع الاسف هنوز که هنوز است در بدنه این دو مجموعه آموزشی سیاسی اعتماد به طرف مقابل درحد مطلوب نیست. تا زمانی که حوزه، دانشگاه را مروج بداخلاقی و مبلغ الحاد و دانشگاه حوزه را مرکز جمود و تحجّر بداند هر اقدامی در تحقق این وحدت محکوم به شکست است.
وی درپایان گفت: امید است که با اصلاح نگرش ها و باورها و پرهیز از اقدامات و راهکارهای کلیشه ای روز به روز شاهد تحقق کامل وحدت بین این دو نهاد مهم و حیاتی کشور باشیم.
درپایان می توان گفت: تامین اساتید مورد نیاز حوزه ها در زمینه علوم انسانی مانند جامعه شناسی، روانشناسی، حقوق، مدیریت، علوم سیاسی، اقتصاد و... ، تدوین کتب مورد نیاز حوزه در زمینه علوم انسانی به شکلی کاربردی.انعکاس به هنگام شبهات کلامی و فلسفی مطرح در دانشگاه ها و پی گیری جهت دریافت پاسخ آن ها.تحقیق و پژوهش در جهت شناخت آسیب های دینی در سطح جامعه و انعکاس آن به حوزه.تحقیق در زمینه شناخت مسائل علوم انسانی که می تواند در زمینه تبلیغ دین کارکردی مثبت داشته باشد و ارائه آن به حوزه. یکی از وظائف دانشگاه درخصوص وحدت حوزه ودانشگاه می باشد.
حوزه های علمیه می توانند با انجام موارد ذیل در کنار برادران دانشگاهی خود قرار گرفته، در جهت اعتلاء این مجموعه بزرگ علمی کوشش کنند.
- تامین و تربیت اساتید مجرب و توانمند جهت تدریس در کلاس های معارف و دروسی که به گونه ای با تخصص های حوزوی ارتباط دارند، مانند اخلاق، تاریخ اسلام و...
در این زمینه فعالیت هائی انجام شده لیکن هم از جهت کمیت و هم از جهت کیفیت نیاز به بازنگری در عملکرد گذشته و برنامه ریزی برای بهبود آن می باشد.
- تامین و تربیت اساتید صاحبنظر جهت طرح دیدگاه های اسلام در زمینه علوم انسانی مانند حقوق، اقتصاد، مدیریت، علوم سیاسی و... .
- آماده سازی مبلغین توانمند جهت انجام تبلیغات دینی در دانشگاه ها به گونه ای که بتوانند به تناسب آگاهی های مخاطبان خود، مباحث دینی را طرح کرده، افکار آنان را قانع کنند.
- تامین و تربیت فضلاء و علمائی که بتوانند شبهات کلامی - فلسفی مطرح شده در سطح دانشگاه ها و یا محافل علمی جهان را به خوبی بشناسند و با پاسخ های قانع کننده، دانشجویان را راهنمائی کنند.
- تدوین کتب دینی مورد نیاز دانشگاه ها اعم از حوزه معارف، تاریخ، اخلاق و یا کتاب هایی که دیدگاه های دینی را در مورد مباحث گوناگون علوم انسانی بیان می کنند.
گزارش از: سیما میرقاسمی خبرنگارایکنا اردبیل
