آسیبهای شعر امروز ایران
موسی عصمتی با اشاره به آسیبهای شعر امروز میگوید: شعر شاعران جوان ما خیلی شبیه به هم شده است زیرا مطالعه ندارند و تجربیات شخصی خود را وارد شعر نمیکنند.
او ادامه داد: دسته دیگر بیشتر درگیر آزمون و خطا هستند. شعر آنها ممکن است در دورهای با یک سبک و سیاق خاصی گل کند و سر زبانها بیفتد اما اینها مانند شهاب هستند و برای لحظهای درخشش ایجاد میکنند و بعد چون اصالت ندارند محو میشوند.
عصمتی افزود: معمولا شاعرانی که درگیر آزمون و خطا هستند از لحاظ مطالعاتی به شدت ضعیف هستند و از شعر کهن اطلاع چندانی ندارند و درگیر تعدادی شعر ترجمه هستند و شاید از این شعرها تأثیر گرفتهاند، که این باعث میشود شعرشان خوب نباشد و با متن جامعه ارتباط برقرار نکند. شاید در مقطعی درخششها ایجاد شود اما این درخششها آنی است و و ریشهدار نیست.
او خاطرنشان کرد: دسته دوم شاعران اگر شعری از آنها در دورهای مطرح شود، سعی میکنند همان شعر را به گونهای دیگر بازنویسی کنند که این آسیب به وجود میآورد.
این شاعر درباره آسیبهای شعر امروز گفت: یکی از آسیبهای شعر، به اصطلاح از روی دست هم نوشتن است. در واقع شعر شاعران جوان ما خیلی شبیه به هم شده است؛ به این دلیل که مطالعه ندارند. اگر چند شعر را کنار هم بگذاریم و اسم شاعران آنها را خط بزنیم نمیتوان گفت شعر از چه کسی است و عمده آسیب در نداشتن مطالعه است. اگر در شعر شاعران جستوجو کنیم، یک مشت واژگان مشترک در شعر آنها میتوان پیدا کرد. شعر اینها به شدت شبیه هم است.
او همچنین افزود: شاعران جوان حاضر نیستند تجربیات شخصی خود را وارد شعر کنند. به طور مثال شاعری که در بندر انزلی زندگی میکند در شعرش از کویر، دشت و برهوت حرف میزند و کسی که در کویر زندگی میکند در شعرش کنار بندر و اسکله شعر عاشقانه خود را میگوید در حالی که آن را تجربه نکرده است و فضایی را که در شعر خود آورده برایش عینی نیست.
عصمتی در ادامه خاطرنشان کرد: شاعران علاوه بر اینکه تجربیات شخصی خود را بیان نمیکنند، بومیگرایی نیز ندارند. در ایران کلی نماد فرهنگی، افسانهای و اسطورهای داریم که میتوانیم در شعر وارد کنیم اما شاعران در شعر خود از نماد کشور دیگر و فلان اعتقاد فلان کشور استفاده میکنند. آنجاست که شعرشان شبیه به شعر ترجمه میشود.
او متذکر شد: تجربیات شخصی و بومیگرایی حلقه مفقوده شعر بین شاعران جوان است که در شعرشان کمتر دیده میشود.
عصمتی سپس درباره کتاب تازه منتشرشدهاش گفت: کتاب «بی
چشمداشت» دومین مجموعه شعرم است که بعد از مجموعه «قدمی مانده به تو» توسط
انتشارات شهرستان ادب چاپ شده است. این مجموعه فضا و نگاه متفاوتتری نسبت
به کتاب قبلی دارد و با مقدمهای که محمدکاظم کاظمی - شاعر مهاجر
افغانستان - برای آن نوشته شروع میشود.
او افزود: کتاب «بی چشمداشت» دو بخش دارد؛ بخش اول دربرگیرنده شعرهای کلاسیک یعنی غزل، مثتوی و تعدادی رباعی است که موضوعات آن بیشتر فضای اجتماعی است. بخش دوم شعرهای سپید است که عمدتا تجربیات دوران نابینایی خود را در آن آوردهام. این شعرها بازتاب دریافت و اکتشافات من است که در این مدت لمس و حس کردهام. فضای آنها نسبت به شعرهای دیگر متفاوت است زیرا مسائلی مطرح شده که تجربیات خاص دوران نابینایی من است.
عصمتی با اشاره به تبدیل این کتاب به خط بریل، گفت: دوستان روشندل ما که در خراسان هستند و به انجمن نابینایان خراسان دسترسی دارند میتوانند با مراجعه به آن نسخه خط بریل کتاب را تهیه کنند. در آینده نه چندان دور نیز این کتاب را به صورت صوتی هم عرضه میکنیم و در اختیار دوستان نابینا قرار میدهیم.
او با اشاره به این موضوع که دسترسی بچههای نابینا به کتابهای شعرِ بهروز به شدت محدود است بیان کرد: تعدادی از شاعران آثار خود را در اختیار ما گذاشتند تا آثار آنها را به خط بریل تبدیل کنیم و در دسترس نابینایان قرار دهیم از جمله: سعید بیابانکی، علیرضا قزوه، محمدکاظم کاظمی، مریم کرباسی، حسنی محمدزاده، میلاد عرفانپور، محمدمهدی سیار و...؛ اما اینها کافی نیست.
او متذکر شد: در بین بچههای ما استعدادهای فراوان وجود دارد که دسترسی به منابع ادبی میتواند زمینه رشد و بالندگی آنها را فراهم کند. در این زمینه باید کار کنیم. من پیگیر این موضوع هستم تا کار دوستان به بریل تبدیل شود.
این شاعر درباره این که آیا این کار حمایت ارگانهای دولتی را دارد یا خیر، خاطرنشان کرد: تبدیل کتابها به خط بریل کاری خودجوش است و کاری نیست که با حمایت سازمان خاصی صورت بگیرد. انجمن نابینایان انجمنی غیردولتی است و امکانات آنها به همان اندازه محدود است، همین که این مقدمه را فراهم کردهاند خوب است. ما قبل از این مثلا ۱۰ سال پیش برای تهیه کتابهای خط بریل مشکلات زیادی داشتیم زیرا دستگاه پرینتر بریل به شدت محدود بود، اما الان خوشبختانه در مشهد سه چاپگر وجود دارد که میشود کارها را پرینت گرفت.
او با تأکید براین که امکانات انجمن نابینایان محدود است، ادامه داد: ما از این انجمن خیلی توقع نداریم، همین که این دستگاهها وجود دارد و با ما در تبدیل کتابها به خط بریل همکاری میکنند راضی هستیم. هرچند اگر جایی باشد مانند سازمان آموزش و پرورش استثنایی که این بریلها را به صورت گسترده در اختیار دوستان ما در سراسر کشور بگذارند قطعا خیلی بهتر میشود.
او همچنین یادآور شد: کبری موسوی قهفرخی فایل صوتی دو مجموعه «غروب پا به ماه» و «میشکر» را در اختیار ما قرار داده است که در یکی از سایتهای ویژه نابینایان قرار دادیم و استقبال خوبی از آن صورت گرفت.
عصمتی در پایان با تشکر از شاعران و کسانی که آثار خود را به صورت فایل صوتی و یا فایل ورد در اختیار آنها میگذارند اظهار کرد: در واقع این کار هم پنجرهای است به طرف دوستان نابینا و هم حال کار شاعران به نحوی به فضای دیگری منتقل میشود که این اتفاق خوبی است.
