جایگاه «سکوت» و «نمی‎دانم» در سیره علوی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در نظام تعلیم و تربیت علوی، کلماتی چون «سکوت» و «نمی‎دانم» جایگاه ویژه‌ای دارد.وقار، متانت و شخصیت انسان‌ها اقتضا می‎کند که در جایی که چیزی را نمی‎داند سکوت کند و اگر پرسیدند واژه «نمی‎دانم» را آشکارا به زبان آورد.
کسی‎که ندانسته زبان به سخن می‎گشاید، گرفتار دروغ می‎شود و جهل خود را نمایان می‎سازد.سرمایه سخن گنج بی‎بدیلی است که نباید بیهوده صرف شود کمااینکه امام علی(ع) در رابطه با آداب سخن گفتن فرموده است: «در آن‌چه نمی‎دانی، سخن را واگذار و در آن‌چه به تو مربوط نیست، گفت‌وگو نکن».
این توصیه امام علی(ع) در حقیقت راز بزرگی است برای کسی‎که می‎خواهد در این دنیا به سلامت زندگی کند.اگر ما در آن‌چه که می‎دانیم دخالت نکنیم و سخنی که وظیفه نداریم بر زبان جاری نکنیم زندگی پاک و سالم خواهیم داشت.زبان چیز عجیبی است که باید او را کنترل کرد.
بدون شک کنترل گفتار کار دشواری است ولی آثار و برکات فراوان دارد که ازجمله آن می‌توان گفت که زبان عامل باز شدن درهای حکمت و معرفت به‌سوی انسان است، زبان وسیله هدایت و رشد و تعالی انسان است، مصونیت از انواع گناهان همانند: تهمت، دروغ، غیبت، سخن‌چینی، نشر اکاذیب، خودستائی، چاپلوسی، بیهوده و ناسزاگویی، تمسخر، آزاررسانی، گواهی به باطل، بدزبانی و زبان آزاری است.
محفوظ ماندن از خطاها و لغزش‎ها، راحتی و آسایش در دنیا و آخرت و خوشنودی خدای متعال از دیگر برکات و آثار آن است.
آیت‌الله حسن‌زاده آملی فرموده است: «دهان باب‎الله است، صادرات و وارداتش را کنترل کنید، دهان گوش جان است سعی کنید چانه‌تان را عقل بچرخاند» کمااینکه بزرگی فرمود: کنترل و نگه‌داری زبان از هر گونه انحراف و باطل‌گویی و عادت دادن زبان به درست‌گویی و کم‌گویی راه نجات است.
رسول اکرم(ص) نیز در این رابطه فرموده است: «از نیکو بودن اسلام انسان به این است که از چیزی که برایش ضرورت ندارد، خودداری نماید».در حديث ديگرى در همين زمينه از امام صادق(ع) مى‌خوانيم كه فرمود: «نشانه عاقل فكر كردن و نشانه فكر كردن، سكوت نمودن است». همچنین امام علی(ع) در حدیثی فرموده است: «بسيار خاموشى برگزين تا فكرت زياد شود، و عقلت نورانى گردد، و مردم از دست [و زبان] تو سالم بمانند».
از اين روايات به‌خوبى استفاده مى‌شود كه رابطه‌ای دقيق ميان بارور شدن فكر و انديشه، با سكوت وجود دارد؛ دليل آن هم روشن است، زيرا قسمت مهمى از نيروهاى فكرى انسان در فضول كلام و سخنان بيهوده از ميان مى‌رود؛ هنگامى‌كه انسان سكوت را پيشه مى‌كند، اين نيروها متمركز مى‌شود، و فكر و انديشه را به‌كار مى‌اندازد، و ابواب حكمت را به روى انسان مى‌گشايد؛ به همين دليل، مردم سخن گفتن بسيار را دليل كم‌عقلى مى‌شمرند و افراد كم‌عقل سخنان بيهوده بسيار مى‌گويند.