تعریف اسلام از انسان مبنای تدوین نظام تأمین اجتماعی اسلامی قرار گیرد

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) دومین روز از چهارمین همایش قرآن، عترت و سلامت ویژه جامعه پزشکی صبح امروز جمعه هشتم بهمن ماه در بیمارستان میلاد تهران با قرائت آیاتی از کلام الله مجید اغاز به کار کرد.

محمد مهدی اصفهانی استاد برجسته دانشكده طب سنتی و رئيس مركز تحقيقات علوم قرآن، حديث و طب با موضوع «طراحی نظام جامع تأمین اجتماعی و سلامت با الهام از قرآن و عترت» اولین سخنران این مراسم بود.

وی با اشاره به اینکه نگاه ویژه به موضوع تأمین اجتماعی با الهام از تعالیم اسلامی نکات بسیار زیادی دارد که فقط بخش کوچکی از آنها دیده شده است و هر کس یک نکته آن را یافته با خوشحالی از یافته خود به سایر مسائل و مباحث گسترده توجه نکرده است، گفت: زیر بنای تأمین امنیت جسم و جان برای همه قبل از ولادت تا برای بازماندگان فرد، مبارزه با فقر، ارتقای زندگی، تأمین حد پایه و منطقی از رفاه، امید به آینده برای همه، حفظ آبرو و کرامت ذاتی انسان و ... نکته هایی است که در طراحی نظام تأمین اجتماعی بر مبنای اسلام باید ملاحظه شود.

وی ادامه داد: اما در این خصوص یک مسئله مهم مطرح می شود و آن اینکه در این خصوص مسئولیت بر عهده چه کسانی است؟ در اسلام مسئولیت گسترده است و در کل باید گفت همه مسئول هستند از دولت تا خانواده؛ و تشویق به مشارکت همگانی در آموزه های دینی فراوان مطرح شده است و نیازهای همه مردم جامعه صرف نظر از دین و ... در اسلام در نظر گرفته شده است.

این استاد برجسته دانشكده طب سنتی ادامه داد: پیامبر(ص) فرمود بهترین فرد کسی است که خیر و نفعش بیشتر به مردم برسد و فرمود همه جیره خوار خدا هستند اما کسی که برای مردم منفعت بیشتری می رساند نزد خدا گرامی تر است.

وی تصریح کرد: فقر در شکل مادی، معنوی و تربیتی چهره کریه آشفتگی فردی و اجتماعی است که اسلام از آن بری است. همه عیب ها و نقص ها در فقر نهفته است و بر همین اساس مسئولیت های حکومتی در این زمینه بسیار زیاد است حضرت علی(ع) در نهج البلاغه به این مسئله بسیار اشاره کرده است و تأمین اجتماعی اسلامی باید بر این اساس طراحی شود. همچنین محبت، میانه روی، عدالت مساوات به خانواده و جامعه در فرمان حضرت علی به مالک در همین قالب قابل طرح است. حضرت علی(ع) می فرمایند: فرمانده خوب نه تنها کسی است که با نیروهای خود به مواسات رفتار می کند بلکه کسی است که دامنه این مواسات را به خانواده افراد خود نیز گسترش می دهد.

اصفهانی با اشاره به اینکه یکی از مولفه های نظام تأمین اجتماعی اسلامی باید تعاون اجتماعی و یاری شکست خوردگان باشد، افزود: حضرت علی(ع) فرمود من به سه گروه رحم می کنم عزیزی که عزت خود را از دست می دهد، عالمی که در جایی که است خانواده و نادانان او را سبک می شمارند وغنی ای که فقیر می شود. 

وی در ادامه سخنان خود به قوائد فقهی اشاره کرد که می تواند پشتوانه تأمین نیازهای فردی و اجتماعی انسان ها در مسئله تأمین اجتماعی اسلامی باشد و اظهار کرد: از جمله این قوائ فقهی وجوب عزت مومن، وجوب تأمین سلامت مومن (که بر این اساس واکسیناسیون می تواند واجبی شرعی باشد)، قائده لا ضرر و لاضرار، حرمت مقدمه حرام، وجوب مقدمه واجب، نفی اضطرار و نفی عسر و حرج، تقدم پیشگیری بر درمان، مصادیق اسراف و موارد استثناء آن، قوائد قرآنی تغذیه و تقدم مصلحت بر منفعت است.

اصفهانی قاعده فقهی «ضمان جریره» را همان مسئله بیمه در اسلام عنوان و تصریح کرد: مسئله بیمه در اسلام مسئله ای عجیب و بی سابقه نیست و سلامت بخش مهمی از حقوق اسلامی و انسانی است که باید در تأمین اجتماعی اسلامی دیده شود و سلامتی که در اسلام مطرح است ابعاد جسمی، روانی، دنیوی و اخروی را در بر دارد؛ همچنان که در بسیاری از دعاها ما از خداوند سلامت طلب می کنیم.

رئيس مركز تحقيقات علوم قرآن، حديث و طب ادامه داد: اکنون شعار ارتقای سلامت را در هزاره سوم سر می دهیم در حالی که امام سجاد (ع) در دعای 23 صحیفه سجادیه این مسئله را فرموده است. حرف های نگفته بسیاری در این خصوص وجود دارد که باید جست و جو کرد. البته باید مد نظر داشت که تعریف انسان و سلامت انسان در مکاتب و تفکرات مختلف متفاوت است و پیام های فکری اسلام در خصوص جایگاه و تعریف انسان است که در تعیین مؤلفه های تأمین اجتماعی اسلامی باید مبنای کار قرار گیرد. بر این اساس سلامت جسم، جان، آبرو، امید به زندگی و ... همه باید در تأمین اجتماعی اسلامی مورد توجه باشند.

وی با مطرح کردن این سؤال که چگونه از دستورات اسلام برای تأمین سلامت استفاده کنیم؟ اظهار کرد: پیامبر(ص) می فرمایند از طریق قرآن و عترت و آنهایی که یک بخش یعنی عترت را فراموش کرده اند زیان دیده اند. انسان در اسلام به عنوان غایت مقصود مطرح است و انسان در درجه عالی حیات یعنی بالاتر از حیات نباتی، حیوانی و در حیات ملکوتی قرار دارد و اگر قرار باشد در حیات حیوانی باقی بماند زیان دیده است مکاتب مختلف هویت انسان را در ابعاد مختلف دیده است در حالی که مکاتب الهی روح را به عنوان بخش ماندگار انسان دیده اند.

اصفهانی در پایان سخنانش خواستار جایگزینی واژه رضایت از سلامت جسمانی به جای رفاه جسمانی شد و گفت: بر اساس ایات قرآن که می فرمايد رضی الله عنهم باید این تصحیح صورت گیرد.