آخرت؛ غایت و هدف انسان در زندگی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، موضوع دنیا و آخرت، ویژگی‌های این دو سرا، برتری دنیا به آخرت و مسئله مرگ و زندگی در کلمات امام علی(ع) فراوان به چشم می‎خورد.
امام علی(ع) در فراز بیست و نهم از نامه خود به امام حسن‌مجتبی(ع) در رابطه با اصالت آخرت، فرموده است: «پسرم بدان که تو برای آخرت آفریده شده‌ای، نه برای دنیا؛ برای فنا و رفتن از دنیا و نه پایدار ماندن در آن و برای مرگ، نه برای زندگی؛ و تو در خانه عاریت و سرای عبرت و راه آخرت هستی و شکار مرگی هستی که فرار کننده آن، نجاتی ندارد و هر کس را بجوید به آن می‎رسد و سرانجام، او را می‎گیرد.پس از مرگ بترس، نکند زمانی سراغ تو را گیرد که در حال گناه یا در انتظار توبه کردن باشی و مرگ مهلت ندهد و بین تو و «توبه» فاصله اندازد، که در این حال، خود را تباه کرده‌ای».
واقعیت این است که زندگی این جهانی، فانی و ناپایدار است و انسان آفریده نشده که چند صباحی در این کره خاکی زندگی کند و به خوردن و خوابیدن و خشم و شهوت، مشغول باشد کمااینکه در تعالیم اسلام، اصالت با آخرت است و ارزش و ادامه انسان تا بی‎نهایت است.
نگاهی به انسان و استعدادهای عظیم او، آشکارا نشان می‎دهد که او برای پیمودن مسیر طولانی‌تر آفریده شده نه مسیر چند ساله این دنیا.برای زندگی در این دنیای محدود، به عقل و تدبر و اندیشه و هم‌چنین به قلب و ادراک شهودی نیاز نبود، بلکه همانند حیوانات، غرایز می‎توانست به‌راحتی او را در این حیات محدود، اداره کند.
این همه توصیه به اندیشه‌ورزی درباره انسان و تاکید بر انسان‌شناسی، آن است که آدمی بتواند هم خدا و هم آخرت و منزلگاه اصلی خود را به‌خوبی بشناسد. استعدادهای فراوان انسان، برای آخرت آفریده شده اگر انسان خود را شناخت و از استعدادها و جهت‌دهی آنان باخبر شد و از راهی که باید در آن حرکت کند، اطلاع گرفت، می‎باید، مسیر او آخرت است و ما از این دنیای فانی می‎رویم و به بقا می‎رسیم، ما می‎میریم اما با مرگ خود، جاودانه می‎شویم.دنیا پایان می‎پذیرد، اما آخرت، همیشگی است چنان‌که امام علی(ع) فرمود: «دنیا به سر می‎آید و آخرت پایدار است».
دنیای محدود، که رنگ فنا و نابودی دارد، شایسته انسان، که خلیفه خداست، نیست.حیات حقیقی که فنایی در آن نباشد و درد و ناراحتی و ترس و دلهره در آن یافت نشود، حیات اخروی است.اما با کمال تاسف، عده‌ای از مردم از این واقعیت انکارناپذیر در غفلتند و نوعاً به دنیای ظاهرفریب دل بسته‌اند کمااینکه در آیه 38 سوره توبه می‎خوانیم: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انفِرُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الأَرْضِ أَرَضِيتُم بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلاَّ قَلِيلٌ؛ اى كسانى‌كه ايمان آورده‏ايد شما را چه شده است كه چون به شما گفته می‎‏شود در راه خدا بسيج‏ شويد كندى به خرج می‎‏دهيد آيا به جاى آخرت به زندگى دنيا دل خوش كرده‏ايد متاع زندگى دنيا در برابر آخرت جز اندكى نيست».
بنابراین غایت و هدف انسان در زندگی، آخرت است، مفهوم «فنا» در عبارت امام علی(ع) به‌معنای نیستی و نابودی مطلق نیست بلکه به‌معنای فنای نسبی است؛ یعنی فنای از این دنیا.کمااینکه همه کسانی‎که در روی زمین هستند فانی می‎شوند یعنی از دنیا می‎روند.
در دعای کمیل می‎خوانیم: «و به ذات پاکت که پس از نابودی هر چیزی باقی است.یعنی در این دنیا همه چیز نابود می‎شود».
انسان در خانه عاریت و سرای عبرت
امام علی(ع) در نامه خود به فرزندش امام حسن‌مجتبی(ع) فرموده است: «تو در خانه عاریت و سرای عبرت و راه آخرت هستی» در کلام علی(ع)، این دنیا، نام‌های مختلفی دارد و با صفت‌های گوناگونی وصف شده است؛ از جمله این که دنیا «منزل قلعه» یعنی محلی است که باید از آن کوچ کرد و شایستگی انتخاب وطن ندارد.
این توصیف‌های زیبا ار کلام امیر، ماهیت دنیا را به‌خوبی در پیش چشم هر بیننده‌ای ترسیم می‎کند تا جوان از همان آغاز بداند خانه‌ای که در آن نشسته‌اند خانه عبرت، بلاغ و ابلاغ است و هر خشتی که در آن به‌کار رفت این پیام را دارد که این‌جا منزل عبرت و وداع و جدایی است.منزل قلعه است و دار بلغه.این خانه، محل ماندن نیست بلکه «راه» است؛ آن هم راهی به‌سوی آخرت؛ آخرتی که در آن از «ذرة‌المثقال‌ها» نیز حساب‎کشی می‎شود، آخرتی که نه مال سودی دارد و نه فرزند بلکه «قلب سلیم» را می‎خرند.