عمل مسئولان به نامه امام علی(ع) به مالک اشتر؛ از بینبرنده سوءمدیریتها در خوزستان
گروه اجتماعی: حجتالاسلام الیاسی در ارتباط با بروز سوء مدیریتها در خوزستان به نکاتی از نامه امام علی(ع) خطاب به مالک اشتر اشاره کرد و گفت: موارد ذکر شده در این نامه برای همه جوامع بشری چه حکومتهای اسلامی و غیراسلامی مفید است و بی توجهی به آنها پایههای حکومت را متزلزل میکند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی
قرآن(ایکنا) از خوزستان، سالها از درگیری شهروندان استان خوزستان با ریزگردها میگذرد؛ مشکلات ناشی از این رخداد بسیاری را دچار بیماری های گوناگون کرده است و چاره ای برای آن اندیشیده نمیشود.
بیماریهای تنفسی و پوستی ناشی از ریزگردها راه مردم را به مطب پزشکان پر رفت و آمد کرده که در اغلب موارد بی نتیجه است.
آن مشکل هنوز لاینحل مانده، اینک شهرهای استان خوزستان با قطعی مکرر برق و آب مواجه شدهاند. شنبه هفته جاری 23 بهمن ماه برای دومین بار پس از 8 و 9 بهمن ماه اهواز و 10 شهر دیگر استان به مدت 14 ساعت با قطعی برق و اختلال در شبکه های تلفن و اینترنت روبرو شدند.
در پی این اتفاقات آب سراسر اهواز نیز قطع شد. همزمان 10 شهرستان دیگر استان خوزستان نیز با قطع سراسری برق و آب مواجه شدند و در تاریکی و خاموشی فرو رفتند. این در حالی است که نخستین بار در هشتم و نهم بهمن ماه، تنها شهرستان اهواز بود که درگیر این بحران شده بود.
همه این اتفاقات به همراه دیگر مشکلات موجود در استان و شهر اهواز آستانه تحمل مردم را پایین آورده تا جایی که در مقابل استانداری خوزستان دست به تجمع اعتراضی زدند.
اینگونه اتفاقات و اعتراض مردم و حل نشدن مشکلات در استان نامه امام علی(ع)به مالک اشتر را به ذهن متبادر می کند؛ در این نامه به همه اصولی چون ضرورت سپردن مناصب به شایستگان، رعایت حال مردم و اختصاص فرصت برای ملاقاتهای عمومی با مردم، جایگاه قضات، حسابداران و کسبه، دقت در تدوین عهدنامهها پرداخته شده است.
حجتالاسلام
خداداد الیاسی، مدرس حوزه علمیه خوزستان در گفتوگو با ایکنای خوزستان، گفت: موارد ذکر شده در این نامه برای هم جوامع بشری چه
حکومتهای اسلامی و غیراسلامی مفید است.
ارجحیت مردم داری بر فردگرایی
وی بیان کرد: حضرت در این نامه تاکید دارد که حکام باید مردم داری را بر فردسالاری ارجح بدانند. امام میفرماید: «فَامْلِكْ هَوَاكَ وَ شُحَّ بِنَفْسِكَ عَمَّا لاَ يَحِلُّ لَكَ فَإِنَّ اَلشُّحَّ بِالنَّفْسِ اَلْإِنْصَافُ مِنْهَا فِيمَا أَحَبَّتْ أَوْ كَرِهَتْ وَ أَشْعِرْ قَلْبَكَ اَلرَّحْمَةَ لِلرَّعِيَّةِ وَ اَلْمَحَبَّةَ لَهُمْ وَ اَللُّطْفَ بِهِمْ؛ نسبت به نفس خودشان سختگیری و حرص و بخل و نسبت به مردم مهربانی و لطف بیشتر داشته باشند». از نگاه حضرت باید نسبت به مردم رأفت، مهربانی و لطف و نسبت به نفس سختگیری داشت. رعایت این نکته میتواند از سوی مسئولان اعتماد در مردم را تقویت کند.
به مردم ستم نکنید
الیاسی گفت: اجتناب از ستم به مردم مورد تأکید ایشان قرار گرفته است؛ ظلم و ستم
درباره مسئولان مربوط به جایگاه مسئولیتی آنان است. ظلم در مورد هر مسئولی به گونهای خاص تفسیر میشود؛ «كَانَ لِلَّهِ حَرْباً حَتَّى يَنْزِعَ
أَوْ يَتُوبَ وَ لَيْسَ شَيْءٌ أَدْعَى إِلَى
تَغْيِيرِ نِعْمَةِ اللَّهِ وَ تَعْجِيلِ نِقْمَتِهِ
مِنْ إِقَامَةٍ عَلَى ظُلْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ
دَعْوَةَ اَلْمُضْطَهَدِينَ وَ هُوَ لِلظَّالِمِينَ
بِالْمِرْصَادِ وَ لْيَكُنْ أَحَبَّ اَلْأُمُورِ
إِلَيْكَ أَوْسَطُهَا فِي اَلْحَقِّ وَ أَعَمُّهَا فِي
اَلْعَدْلِ وَ أَجْمَعُهَا لِرِضَى اَلرَّعِيَّةِ» هیچ چیز مثل ستمکاری نعمت خدا را دگرگون نمیکند زیرا خدا
دعای ستمدیدگان را میشنود اگر اقدام مسئولان به گونهای باشد که خدای ناکرده دل
مردم بشکند و به درگاه خداوند شکایت کنند باری تعالی نعمت را تبدیل به نقمت و بلا میکند.
این مدرس حوزه علمیه در این باره توضیح داد: ظلم به مردم کردن یعنی مسئولان در حیطه اجرایی مسئولیت کار خود را درست انجام ندهد و مردم را بیجهت سر بدوانند و در کار آنها گره بیندازد؛ اینها ظلم است و به فرموده حضرت موجب عذاب خدا میشود و نه تنها فرد از چشم مردم میافتد بلکه مورد خشم خداوند واقع میشود.
وی با تاکید بر این فرمایش امیرالمومنین(ع) عنوان کرد: آنچه که در امر مدیریت مردم اهمیت دارد نکته بسیار مهمی است و اگر نباشد پایه حکومت را متزلزل میکند؛ «لاَ يَكُونَنَّ اَلْمُحْسِنُ وَ اَلْمُسِيءُ عِنْدَكَ بِمَنْزِلَةٍ سَوَاءٍ فَإِنَّ فِي ذَلِكَ تَزْهِيداً لِأَهْلِ اَلْإِحْسَانِ فِي اَلْإِحْسَانِ وَ تَدْرِيباً لِأَهْلِ اَلْإِسَاءَةِ عَلَى اَلْإِسَاءَةِ وَ أَلْزِمْ كُلاًّ مِنْهُمْ مَا أَلْزَمَ نَفْسَهُ وَ اِعْلَمْ أَنَّهُ لَيْسَ شَيْءٌ بِأَدْعَى إِلَى حُسْنِ ظَنِّ رَاعٍ بِرَعِيَّتِهِ مِنْ إِحْسَانِهِ إِلَيْهِمْ وَ تَخْفِيفِهِ اَلْمَئُونَاتِ عَلَيْهِمْ وَ تَرْكِ اِسْتِكْرَاهِهِ إِيَّاهُمْ عَلَى مَا لَيْسَ لَهُ قِبَلَهُمْ فَلْيَكُنْ مِنْكَ فِي ذَلِكَ أَمْرٌ يَجْتَمِعُ لَكَ بِهِ حُسْنُ اَلظَّنِّ بِرَعِيَّتِكَ فَإِنَّ حُسْنَ اَلظَّنِّ يَقْطَعُ عَنْكَ نَصَباً طَوِيلاً؛ و نبايد كه نيكوكار و بدكار در نزد تو برابر باشند، زيرا اين كار سبب شود كه نيكوكاران را به نيكوكارى رغبتى نماند، ولى بدكاران را به بدكارى رغبت بيفزايد . با هر يك چنان رفتار كن كه او خود را بدان ملزم ساخته است . و بدان ، بهترين چيزى كه حسن ظن والى را نسبت به رعيتش سبب مى شود، نيكى كردن والى است در حق رعيت و كاستن است از بار رنج آنان و به اكراه وادار نكردنشان به انجام دادن كارهايى كه بدان ملزم نيستند . و تو بايد در اين باره چنان باشى كه حسن ظن رعيت براى تو فراهم آيد . زيرا حسن ظن آنان ، رنج بسيارى را از تو دور مى سازد. به حسن ظن تو ، كسى سزاوارتر است كه در حق او بيشتر احسان كرده باشى و به بدگمانى ، آن سزاوارتر كه در حق او بدى كرده باشى».
نیکوکار و بدکار یکسان نباشد
الیاسی ادامه داد: در فرمایشات بالا امام علی(ع) به مالک اشتر میفرماید نباید نیکوکار و بدکار برای برای
تو یکسان باشند و این همان شایستهسالاری است که گفته شد. بدکاران باعث بیرغبتی
نیکوکاران خواهند شد. از دلایل حسنظن مسئولان به مردم عبارت است از نیکی کردن به
مردم و کاستن از بار رنج مردم و اینکه مردم را به کارهایی که برایشان دشوار است وادار
نکنند. لذا این باعث میشود که مسئولان به مردم حسنظن داشته باشند.
این مدرس حوزه با اشاره به اهمیت احساس مسئولیت در برابر مشکلات و ناملایمات مردم گفت: مسئولان نباید نسبت به مشکلات مردم بیاعتنا باشند چون باعث ظلم به مردم و در تکلف و تنگنا قرارگرفتن مردم میشود. حضرت میفرماید: «خَفَّفْتَ عَنْهُمْ بِما تَرْجُو اَنْ يَصْلُحَ بِهِ اَمْرُهُمْ؛ اگر مردم از چیزی که برایشان سنگین است به مردم تخفیف بده تا مشکلاتشان حل شود».
مردم مهربانی مسئولان را به چشم ببینند
وی ادامه داد: «وَ اَشْعِرْ قَلْبَكَ الرَّحْمَةَ لِلرَّعِيَّةِ وَ الْمَحَبَّةَ لَهُمْ، وَ اللُّطْفَ بِهِمْ، وَ لاتَكُونَنَّ عَلَيْهِمْ سَبُعاً ضارِياً تَغْتَنِمُ» مهربانی و عطوفت نسبت به مردم در این گفتار مورد تاکید است. همچنین امام بر ایجاد عدالت میان مردم تاکید داشته است. این مهربانی باید عادلانه و مهربانانه باشد؛ عادلانه به معنای اینکه در حیطه ضوابط و مقررات باشد. بنابراین آنچه که حاکم یا مسئول باید سرلوحه قرار دهند عدالت و مؤدت و مهربانی با مردم است. حضرت در اینجا تأکید دارد که این مهربانی را مردم مشاهده کنند که این باعث دلگرمی مردم و همراهی آنها با مسئولان میشود که در این صورت مردم خودشان به همراهی و همدلی با مسئولان میآیند. همچنین تأمین رفاه مردم موجب همراهی مردم است؛ هر چه رسیدگی به مشکل مردم بیشتر شود مردم بیشتر با مسئولان همراهی خواهند کرد.
«اكَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللّهِ اَنْ تَقُولُوا
ما لاتَفْعَلُونَ؛ اين باعث خشم بزرگ خداست كه بگوييد و انجـام نـدهيـد»
الیاسی گفت: در بخش دیگری از این نامه آمده است: «قالَ اللّهُ تَعالى: اكَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللّهِ اَنْ تَقُولُوا ما لاتَفْعَلُونَ؛ خداوند بزرگ فرموده: «اين باعث خشم بزرگ خداست كه بگوييد و انجـام نـدهيـد» احساس مسئولیت نسبت به مردم موجب رضایت خداست و موجب همراهی و همدلی و همگرایی مردم با مسئولان خواهد شد و عدم رعایت اینها موجب ناخشنودی مردم و تبدیل نعمت به عذاب خشم خداوند خواهد بود.
سیما محسنی
