آیین برادری و دوستی در کلام امیر

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در فراز سی و هشتم از نامه امام علی(ع) به فرزندش امام حسن مجتبی(ع) آمده است: «چون برادر دینی‌ات از تو قطع رابطه کرد، تو پیوند دوستی برقرار کن.اگر روی برگرداند، تو لطف و مهربانی کن.چون بُخل ورزد، تو بخشنده باش. و هرگاه دوری گزیند، تو نزدیک شو. هرگاه سخت‌گیری کند، تو نرمی کن و هرگاه جرمی مرتکب شود، عذرش را بپذیر؛ گویی تو بنده اویی و او ولی‌نعمت توست.
مبادا! این دستور را در جایی که اقتضا ندارد انجام بدهی، یا نسبت به نااهل و کسی‎که شایسته نیست انجام بدهی. با دشمن دوستت، دوستی مکن، زیرا با دوستت دشمنی می‎کنی.در خیرخواهی و پندِ خالص دادن به دوستت خالصانه بکوش، خواه نیکو باشد، خواه بد.خشم و غضب خود را فرو بر که من جرعه‌ای خوش عاقبت‌تر از آن ننوشیده‌ام و پایانی لذیذتر از آن نیافته‌ام.با کسی‌که با تو درشتی می‎کند، نرمی کن چراکه به‌زودی نسبت به تو نرم می‎شود.با دشمن خود به فضیلت رفتار کن، زیرا شیرین‌ترین دو پیروزی‎هاست(انتقام یا گذشت) اگر خواستی از برادرت جدا شوی، راهی برای بازگشت او باقی گذار تا اگر روزی بخواهد برگردد، جای بازگشت باشد.
هر کس به تو خوش گمان شود، گمانش را تصدیق کن.حق برادرت را به اتکای دوستی ضایع مکن، زیرا کسی‎که حقش را ضایع کنی، برادرت نیست.
نباید خانواده‌ات به‌خاطر تو بدبخت‌ترین مردم باشند.به کسی‌که به تو علاقه‌ای ندارد، رغبت نشان نده.نباید برادر تو، در قطع پیوند برادری، نیرومندتر از تو در برقراری پیوند باشد و نباید برادر تو در بدی کردن، بر نیکی کردن، از تو قوی‎تر باشد.ستم‌کاری کسی‌که به تو ظلم می‎کند، در نظرت بزرگ جلوه نکند، چراکه او بر ضرر خود و نفع تو می‎کوشد.سزای کسی‎که تو را شاد کند، بدی نیست».
امام علی(ع) در این فراز، به تفصیل درباره حقوق و آیین برادری و دوستی سخن گفته است که در آن، ظریف‌ترین نکته‌ها برای پاسداشت حریم برادری، آمده است.
واقعیت این است که دوستی و برادری، پاسخ به یک نیاز فطری و طبیعی انسان است که او را از تنهایی و بی‎پناهی می‎رهاند و در پرتو محبت‌ها و دوستی‎ها، شخصیت او به نقطه کمال یا سقوط می‎رسد.دوست، همدمِ تنهایی‎های انسان، شریک غم‌ها و شادی‎ها، بازوی یاری‎رسان در نیازمندی‎ها، تکیه‌گاه انسان در مشکلات و گرفتاری‎ها و مشاور خیرخواه در لحظات تردید و ابهام است.چنین رابطه پُراهمیتی، از نوجوانی و جوانی آغاز می‎شود و معنا و مفهوم می‎یابد کمااینکه مخاطب این نامه شریف نیز جوان است، که امام علی(ع) می‎کوشد تا راه‌های تحکیم دوستی و برادری را یادآور شود و آفت‌ها و موانع آن‌را گوشزد نماید.
آن حضرت در آغاز با برشمردن آیین دوستی، این جمله را می‎آورد که: «نفسِ خود را به انجام دادن این امور در مورد دوست و برادرت وادار کن» در این بند، سخن از واداشتن نفس به حقوقی است که برخلاف مقتضای نفسِ انتقام‌کشِ آدمی است.نفس، معمولاً مقابله به مثل می‎کند، بدی را با بدی پاسخ می‎دهد و قصد انتقام‌جویی دارد.