مقابله به مثل؛ تهدیدی برای دوستی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، گاهی به‌سبب پاره‌ای توقعات یا اختلاف سلیقه‌ها، برادری یا رفیقی، تمایل به قطع رابطه دوستی کند و آرام‌آرام، عهد دوستی را بشکند، ما نباید همانند او واکنش نشان دهیم، بلکه بادی گام‌های برعکسِ جهت‌دار برداریم و پیوند و صله برقرار کنیم.
دوستی و برادری انسان همواره تؤام با لطف، محبت و مهربانی است لیکن گاهی ممکن است به علل و عواملی، سرد شود و قهر کند، اخلاق انسانی حکم می‎کند که ما سرد نشویم بلکه با لطف و مهربانی به او نزدیک شویم.همین رفتارهای ما او را بازمی‎گرداند، اگر او یا ما اشتباه کرده‌ایم، در این پیوند دوباره به خطاهای خود، پی می‎بریم و با مهر و محبت رابطه دوستی را مستحکم می‎کنیم.
پاره‌ای دوستان، نه قهر می‎کنند و نه نامهربانی می‎ورزند، اما بخیل‌اند و در عینِ گشاده‌دستی، کمتر اتفاق می‎افتد که کمک مالی یا فکری کنند.در چنین حالتی اگر او نیازی داشت ما باید به کمکش بشتابیم و در حقش، بذل و بخشش کنیم.
نرم‌خویی، عامل بسیار مهمی در استحکام‌ دوستی و برادری و جلوگیری از آفت‌های آن است.تجربه نشان داده که آسان‌گیری در برابر خشونتِ دوستان، تاثیر شگرفی در بهبود و بازسازی روابط داشته است.اساساً نرم‌خویی، شیوه تربیتی مهمی است که قرآن‌کریم پیامبران خود را به آن سفارش کرده است.
دوست، گاهی جرم و خطایی مرتکب می‎شود، در برابر این گناه ـ اگر عذر خواست ـ باید پذیرفت، اگر طرد کنیم دیگر هیچ دوست و رفیقی باقی نمی‎ماند.امام علی(ع) درباره ویژگی‎های برادر دینی‌اش را این می‎داند که:«او کسی‎ را که عذری داشت، سرزنش نمی‎کرد تا آن‌که عذرش را می‎شنید».
پوزش‌پذیری؛ از مکارم والای اخلاقی
پوزش‌پذیری از مکارم والای اخلاقی است، که بسیار تاثیرگذار و تحول‌آفرین است بنابراین کسانی‎که می‎خواهند از پله‌های نربان اخلاق بالا روند، باید به این اصل، پایبند باشند.
امام علی(ع) در این توصیه فرزند خود را از مقابله به مثل و بی‎محبتی دوستان برحذر می‎دارد، زیرا مقابله به مثل پایه و اساس دوستی را به خطر می‎افکند، این سفارش امام علی(ع) شرح دستور قرآن است که در آیه 34 سوره فصلت فرموده است: وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ؛ و نيكى با بدى يكسان نيست [بدى را] آنچه خود بهتر است دفع كن آن‌گاه كسی‌كه ميان تو و ميان او دشمنى است گويى دوستى يك‌دل می‎شود».
اوج دوستی و برادری
اوج نشان دادن دوستی و صداقتِ در رفاقت این است که انسان چون سنگ آسیاب بر گردِ دوست و برادر بچرخد و هم‌چون خادم و خدمت‌گزاری در پی کارگشایی از گره‌های فروبسته‌اش باشد و در این مسیر، او را ولی‎نعمت خود بداند و قلباً اعتقاد داشته باشد که خدای متعال، دوستان و رفقا را برای تکامل او بر سر راهش نهاده است و وجودشان نعمت است.
در آیین دوستی و برادری این تعبیر امام علی(ع) که فرموده است: «با دوست و برادر خود چنان رفتار کن که گویی تو بنده اویی و او، ولی‎نعمت توست» تعبیری بی‌سابقه و بی‎نظیر است.حضرت رابطه برادری بین دو نفر را به رابطه عبد و مولا تعبیر کرده است؛ به‌طوری‎که خشمش را تحمل کند، بدی‎هایش را بر خود هموار نماید، رذایلش را با فضائل رد کند، او را ولی‌‎نعمت خود بداند و خود را در برابر عبد تصور کند که مالک هیچ چیزی نیست و از خود اراده‌ای ندارد، این نشانه اوج برادری است که در هیچ مکتبی چنین چیزی را سراغ نداریم.
تنها علی(ع) است که جوان را به بخشش و نرمش و نزدیکی و پوزش‌پذیری سفارش می‎کند و می‎فرماید: «باید رفتار تو با دوستان به‌گونه‌ای باشد که گویی تو بنده‌ای و آن‌ها ولی‌نعمت تو».