ریشه تاریخی اختلاف در تاریخ شهادت حضرت فاطمه(س)

حجت‌الاسلام والمسلمین حسن‌رضا رضایی، مدیر گروه علوم قرآن و حدیث مرکز مطالعات و پاسخگوی به شبهات حوزه علمیه قم در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، پیرامون دلیل برگزاری مجالس سوگواری در ایام فاطمیه اول و دوم گفت: اختلاف در ایام فاطمیه به جهت اختلاف در تاریخ شهادت حضرت فاطمه(س) است. 

وی اظهار کرد: بررسی شده است 13 قول درباره تاریخ شهادت حضرت زهرا(س) وارد شده که مشهورترین آنها بنا بر روایت امام صادق(ع) 75 روز پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) است. این روایت در کتاب‌های «منتهی الآمال» و «اعیان الشیعه» ذکر شده است. بنابر روایت نقل شده از امام محمدباقر(ع)، حضرت فاطمه(س) 95 روز پس از رحلت رسول اکرم(ص) به شهادت رسیدند. این روایت نیز در همین کتابها ذکر شده است.

رضایی گفت: شیعه بر اساس روایت امام صادق(ع) و امام باقر(ع) در دو تاریخ مذکور مراسم سوگواری در فاطمیه اول و فاطمیه دوم برگزار می‌کند. آیت‌الله وحید خراسانی اعتقاد داشتند باید فاطمیه‌ها را همچون عاشورا برپا کنیم و برای معرفی حضرت فاطمه(س) و فرهنگ فاطمی از آنها بهره ببریم.

این مدرس حوزه گفت: احادیث مختلفی از تاریخ شهادت حضرت فاطمه(س) به دست ما رسیده است و این به آن دلیل است که تاریخ زیاد نسخه‌برداری شده است. برخی تواریخ نوشته‌اند 75 روز و برخی 95 روز پس از رحلت پیامبر(ص) و در اثنای نسخه‌برداری این اعداد تغییر کرده است و این به دلیل نسخه‌برداری زیادی است که از کتب گذشته انجام شده است.

مدیر گروه علوم قرآن و حدیث مرکز مطالعات و پاسخگوی به شبهات حوزه علمیه قم گفت: تاریخ وفات حضرت فاطمه(س) بر اساس فاصله آن با رحلت پیامبر(ص) ذکر شده است. طبق روایت مشهور رحلت پیامبر(ص) دوشنبه 28 صفر است. در روایتی 75 روز پس از این تاریخ یعنی حدود 13، 14، 15 جمادی‌الاول یا بر اساس روایت امام باقر(ع) 94 روز پس از رحلت پیامبر(ص) یعنی حدود 3، 4 یا 5 جمادی‌الثانی به شهادت رسیدند.

وی ادامه داد: این احادیث وقتی به دست دیگران می‌افتاد کم و زیاد می‌شد. نکته دیگر رسم‌الخط زبان عربی است که تا زمان عمربن عبدالعزیز نقطه و اعراب نداشت اما مورد فهم عامه بود. خواندن این رسم‌الخط برای غیرعرب دانان مشکل بود، از این رو نقطه و اعراب‌گذاری شد. بعدها این رسم‌الخط مایه اختلاف شد. اما تأثیر دو روایت بیش از رسم‌الخط است.

رضایی در پایان با تأکید بر اینکه هدف از برگزاری این مراسم انتقال فرهنگ و بینش فاطمی است، گفت: اهداف اولیه این مجالس باید انتقال فرهنگ قرآن، اسلام و سنت پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) باشد.