چرایی تفسیر قرآن

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان‌شرقی، قرآن برای هدایت عموم مردم نازل شده و عموم مردم می‌توانند با مراجعه مستقیم به آن، از سفره گسترده معارفش بهره گیرند و به بسیاری از پیام‌های هدایتی‌اش آگاه شوند و این گونه نیست که بهره عموم فقط تلاوت آیات و ثواب بردن باشد بدون این که با آیاتش ارتباط برقرار کرده و چیزی بفهمند.

فهمیدن بخش عمده‌ای از معارف بلند قرآن بدون تفسیر میسر نیست
حجت‌الاسلام یعقوب قاسمی خویی، استاد حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با ایکنا، اظهار کرد: فهمیدن بخش عمده‌ای از معارف بلند قرآن کریم كه در سطحی فراتر از فهم توده مردم است و برای بسیاری از افراد، بدون تفسیر میسر نیست.
وی افزود: قرآن موثق‌ترین و معتبرترین منبع دین شناسی و معرفت دینی مسلمانان محسوب می‌شود.
وی فهمیدن بخش عمده‌ای از معارف بلند قرآن را درپی تفسیر امکانپذیر دانست و خاطرنشان کرد: انسان یا باید خود مقدمات لازم برای توانایی بر تفسیر را طی كند و دانش و شرایط لازم برای تفسیر را كسب کند و به تفسیر آیات بپردازد و یا از تفاسیر معتبر مفسران مورد اعتماد بهره گیرد.
حجت‌الاسلام قاسمی خویی، با استناد به آیه 2 سوره یوسف ادامه داد: در این آیه می‌خوانیم: آن را قرآنى عربى نازل كرده‏‌ایم شاید تعقل كنید‌.
این استاد دانشگاه با اشاره به فرموده امیرالمومنین علی(ع) یادآور شد: مولای متقیان علی(ع) می فرمایند:‌ كسی با قرآن هم‌نشین نشد مگر آن‌كه بر او افزود یا از او كاست، در هدایت او افزود و از كور دلی و گمراهی‌اش كاست‌.
وی از عوامل مهم نیازمندی به تفسیر گفت و افزود: يكی از علل مهم نيازمندی به تفسير، ضعف دانش بشر است. فهم قرآن كريم، منوط به برخورداری از معلومات گونه گون است كه فقدان هر يک، فهم قرآن كريم را دچار ابهام ساخته و نيازمندی به تفسير را ضروری می‌سازد، بررسی‌های قرآنی و تاريخی نشان می‌دهد كه در زمان نزول نيز، پاره‌ای از واژگان قرآنی برای جمعی از مخاطبان قرآن کریم مبهم بوده و آنان از معنای آن بی‌اطلاع بوده‌اند.
حجت‌الاسلام قاسمی خویی تاکید کرد: هر کلام و بیان و چیزی ظاهر و باطنی دارد و کشف باطن‌ها مستلزم تفسیر علمی است و اگر این تفسیرها صورت نمی‌پذیرفت هیچ علمی و هیچ کشفی حاصل نمی‌شد، بلکه آیات قرآن کریم نیز بسیار به تفکر، تعقل و تدبر که مستلزم تفسیر است و نیز پرهیز از تفسیرهای جاهلانه، ناآگاهانه و از روی ظن و گمان تأکید شده است.

تفسیر تطبیق پیام آیات قرآن بر اقتضائات زمانه است
صمد بهروز، عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز در گفت‌وگو با ایکنا، اظهار کرد: در تفسیر باید پیام آیات قرآن بر اقتضائات زمانه تطبیق داده شود.
وی، از ضرورت تفسیر قرآن گفت و افزود: تفسیر قرآن امری ضروری است، این نیاز از سیره پیامبر(ص) و صحابه روشن می‌شود و از طرفی عدم توجه به تفسیر قرآن و خودداری از تفسیر و منع از آن، زیان‌های غیرقابل جبرانی را به حوزه تفسیر و علوم قرآن وارد کرده است.
بهروز، با استناد به آیه 89 سوره نحل خاطرنشان کرد: در این آیه می‌خوانیم:" این كتابى كه بر تو نازل كرده‏‌ایم توضیح همه چیز و هدایت و رحمت و بشارت مسلمانان است".
این استاد دانشگاه، با اشاره به فرموده حضرت علی(ع) ادامه داد: مولای متقیان علی(ع) می فرمایند:" كتاب خدا كه بدان، راه حق را، می بینید، و بدان، از حق سخن می‌گویید و بدان، حق را می‌شنوید و پاره‌ای بر پاره دیگر گواهی دهد، همه آیه‌هایش خدا را یكسان شناساند و آن را كه همراهش شد از خدا برنگرداند".
وی، یادآور شد: قرآن برای هدایت عموم مردم نازل شده و عموم مردم می‌توانند با مراجعه مستقیم به آن، از سفره گسترده معارفش بهره گیرند و به بسیاری از پیام‌های هدایتی‌اش آگاه شوند و این گونه نیست که بهره عموم فقط تلاوت آیات و ثواب بردن باشد بدون این که با آیاتش ارتباط برقرار کرده و چیزی بفهمند.
بهروز، از نقش تفسیر در پی بردن به معارف عمیق قرآن گفت و افزود: ما می‌توانیم از ترجمه قرآن، معانی و مطالب ابتدایی آن را درک كنیم ولی اگر بخواهیم، به معارف عمیق و بالاتر آن پی ببریم ناگزیر هستیم مانند هر رشته و فنی كه در آن مهارت نداریم به متخصص رجوع کنیم، و از تفاسیر بهره‌مند شویم و برداشت‌های ابتدایی خود را با نظرات آنها بسنجیم تا از اشتباه و تفسیر به رأی محفوظ بمانیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز، درک همه معارف قرآن از توان غالب انسان‌ها خارج دانست و تاکید کرد: همه می‌توانند با کسب مقدمات لازم از سفره مواهب بیکران قرآن طعام‌های معرفتی و هدایتی بگیرند، ولی چون افراد در معرض بدفهمی و غلط فهمی هستند و چون درک همه معارف قرآن از توان غالب انسان‌ها خارج است، خداوند پیامبر و اهل بیتش را به بیان و تفسیر قرآن گمارده و ما باید فهم خود را به آنان ارجاع داده و در صورت تایید آنها  به فهممان عمل کنیم و برای فهم معانی متعالی قرآن باید از پیامبر و اهل بیت و شاگردان مکتب آن‌ها کمک بگیریم.