انسان شناسی علامه جوادی آملی نقطه شروع اسلامی سازی علوم انسانی شود

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) ازقم،حجت‎الاسلام والمسلمین لکزایی ظهر امروز در پیش نشست توسعه و تعالی علوم بر پایه عقلانیت وحیانی در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: عرصه علوم مرتبط به رفتار از جمله فقه آنچه مرتبط به اخلاق و عرفان و معنویت است و آنچه مرتبط به حوزه اعتقادات و باورها می شود باید پرداخت.

وی افزود: از منظر آیت الله العظمی جوادی آملی علوم سیاسی موجود ما دچار بحران و مشکل است و نمی‎تواند، آنگونه که انتظار می رود به وظایف خود عمل کند که در این زمینه باید ریشه یابی دقیقی شود.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: یکی از نکاتی که ایشان در خصوص سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه فرمودند این بود که علم سیاست موجود بحث خود را از بحث الانسان مدنی البالطبع استفاده می‎کند درحالی که حکمت متعالیه بحث خود را از اینکه انسان ناقص است شروع می کند.

وی گفت: یعنی پیش ازاینکه به دولت و نظامات اقتصادی و سیاسی و فرهنگی برسیم بحث خانواده مطرح می‎شود و پیش از آن نیز بحث فرد مطرح می‎‌شود؛ اینکه خداوند در قرآن بیان کرده است که خداوند هم در زمین و هم در آسمان حاکم است این بحث باید تاثیر خود را بگذارد.

لکزایی بیان کرد: انسان ناقص بر اساس مراتب چهارگانه تعریف می‎شود که این بحث نیز در حکمت متعالیه بیان شده است؛ یعنی ابتدا موجودات دارای نیازمندی‎هایی هستند که خودشان نمی‎توانند این نواقص را جبران کنند و نیازمند عناصر بیرونی هستند ولی در مرتبه دوم زمانی که به موجود مکتفی و تمام می رسد و بعد به فوق التمام می‎رسد قضیه متفاوت می‎شود؛ فوق التمام که همان خداوند است هم خودش به کسی نیاز ندارد هم به دیگران کمک می‎کند.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: راه این نقص، عقل وحیانی است و راه این نقص نیز توجه به خداوند متعال و وحی و انبیا و رهبران الهی و قانون الهی است که ادر این زمینه هم به قانون آزاد و هم قانونگذار آزاد نیاز دارید که همان خداوند است.

وی گفت: اساس تبیین آزمایشگاهی از بنیان خود متفاوت است و نمی‎توان با نسخه‎ای که برای یک حیوان آزمایشگاهی پیچیده می شود نمی توان مشکلات انسان را نیز با همان نسخه پیچید؛ انسان باید از عالم مثال به عالم عقل وارد شود.

لکزایی اظهارکرد: در این زمینه همه موظف هستند که در این مسیر حرکت کنند؛ علوم انسانی و علوم سیاسی باید از نیازهای طبیعی بشر باید فراتر بروند تا بتوانند مشکلات بشر را حل کنند؛ اگر در سطح نیازهای طبیعی انسان ماندیم در واقع به باغ وحش‎های منظم می‏رسیم؛ در چنین جامعه ای امنیت وجود ندارد بلکه سلطه، حاکم است؛ در علوم سیاسی رایج نیز تنها به بحث قدرت و تبادلات قدرت می‎پردازد.

وی گفت: اگر کسی در مرحله طبیعیت بماند در انتخابات نیز در سطح طبیعت و در سطح نیازهای طبیعی حرکت می‎کند که این انسان به هیچ عنوان اوج نمی‎گیرد تا بتواند از اخلاق و رزایل و فضایل سخن بگوید؛ علوم سیاسی طبیعی به دلیل اینکه وارد فاز نظر نمی شود بیان می کند که هدف وسیله را توجیه می‎کند.

وی افزود: شان سیاسی یکی از شئون نبی و امام و رهبری الهی است و این نکته که امام راحل فرمودند که تصور ولایت فقیه باعث تصدیق می‎شود به این معنی است که یعنی اگر کسی عوالم وجود را به خوبی تصور کند به چیزی جز سیاست دینی فکر نمی‎کند.

این استاد حوزه بیان کرد: علوم سیاسی رایج انسان را کامل می داند و اصلا به این نقص قائل نیست؛ اومانیسم به معنی خودبسندگی انسان است و در همینجا است که آیت الله العظمی جوادی آملی بیان می کنند که از این خودپسندی یک مردم سالاری خارج می شود که مبنای فکری آن تنها در انسان خلاصه می شود.

وی افزود: در اینجا باید به این نکته برسیم که چه کنیم که از علوم سیاسی طبیعت محور به علوم سیاسی متعالیه برسیم؛ در علوم سیاسی متعالیه، از عوالم دیگر سخن گفته و امامت و نبوت را خارج از شان سیاسی نمی‎دانیم و سیاست را جزیی از شئون نبی و ولی می‎دانیم.

لکزایی اظهارکرد: تمایزی که علامه جوادی آملی بین انسان شناسی متعالی و متدانی مطرح کردند نقطه شروع بسیار خوبی است که اساسا می تواند نقطه آغاز خوبی برای اصلاح علوم انسانی ما باشد و اگر این مراحل طی شود تعاریفی چون امنیت تعریف می شود؛ در زمینه امنیت باید تهدیداتی که وجوه مادی و اخروی انسانی را تهدید می کند را شناسایی و برطرف کرد.