اصول سلامت اخلاقی انتخابات

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از اردبیل، اساسی‌ترین اصولی که سلامت اخلاقی انتخابات را تضمین می کنند عبارت اند از:

1. دین محوری و ارزش گرایی اسلامی

در جامعه دینی ما، چه اکثریت مسلمان و چه اقلیت های دینی (مسیحی، زرتشتی و کلیمی) به طور عمیق به دین گرایش دارند و آموزه ها و ارزش های آن را محترم می دانند، و همگی، رعایت معنویت و احکام دینی را ضروری می شمارند. این گرایش بستری مناسب برای رشد ارزش های ناظر به اخلاق بندگی را فراهم می سازد که بر اخلاق در حیطه های فردی و اجتماعی تأثیری شگرف خواهد گذاشت. احترام به ارزش های مترقی دینی، معنویت خواهی، خشوع و سرسپردگی در برابر فرمان و اراده الهی، از لوازم اخلاق بندگی مورد تأکید ادیان آسمانی، به ویژه اسلام است، و در این میان آموزه توکل و توجه به قدرت پروردگار در تمشیت امور و تحقق نتایج، سهم بیشتری در اخلاق مناسب انتخابات دارد و زمینه انتخاب اصلح را فراهم می آورد. همه شرکت کنندگان در انتخابات، احترام به این اصل اساسی را تعهد می کنند.

2. کرامت انسانی و عزت نفس

توجه به ارزشِ محوری عزت نفس و کرامت انسانی می تواند فضایل اخلاقی مهمی را در عرصه های مختلف زندگی فردی و اجتماعی بپرورد. در عرصه انتخابات نیز این ارزش، از سویی الهام بخش معامله ناپذیری گوهر پرارج نفس انسانی با متاع پست طمع ورزی های مادی است، و از دیگر سوی، منادی شرافت ذاتی همه انسان ها و نفی هر گونه تبعیض و ستم بر آنان است. تأکید بر این دو پیام، آثار اخلاقی پربرکتی بر سلامت انتخابات خواهد داشت. مشارکت کنندگان در انتخابات، در همه مراحل، التزام به این ارزش اخلاقی را بر خود لازم می شمرند.

3. قانون محوری و قانون گرایی

احترام و رعایت قوانین انتخاباتی و دقت در حفظ حریم های قانونی، نشانه رشدیافتگی سیاسی و اجتماعی افراد و گروه های جامعه است. هرچند نهاد اخلاقی جامعه گاه به نقد اخلاقی مقررات حقوقی و قانونی می نشیند، تأکید بر این نکته را همواره در مقدمۀ نقد خود لازم می داند که قوانین مصوب یک کشور تجلی اراده مردم و مرجع تعیین وظایف و حقوق همه افراد و نهادها، و خلاصه، ناموس اخلاقی آن کشور است، و بنابراین رعایت حرمت آن بر همگان الزامی است.

4. وفای به عهد و امانت داری

از اثربخش ترین فضایل اخلاقی در انتخابات، وفای به عهد و امانت داری است که در همه ارکان انتخابات، از مجریان و ناظران تا انتخاب کنندگان و مردم، جاری است. همه جریان ها و ارکان انتخاباتی توجه به این موضوع مهم را بر خود لازم می دانند که تمام مراحل انتخابات امانتی الهی و مردمی است و همگان در پیشگاه خداوند و مردم در قبال امنیت و سلامت برگزاری این مراحل مسئول اند.

5. احساس تعلق و مسئولیت جمعی

انتخابات عرصه تجلی مسئولیت و تعهد اجتماعی است و اساساً استمرار و پیشرفت حیات اجتماعی در گرو شناخت وظایفی است که هر یک از اعضای جامعه در برابر خود و دیگران بر عهده دارند. همه ارکان و عناصر دخیل در انتخابات با یادآوری مسئولیت خویش در پیشگاه خداوند و در برابر وجدان خود و ملت می کوشند تا خود را عمیقاً متعلق به جامعه دانسته، سرنوشت جمع را سرنوشت خود بدانند.

6. پاسخ گویی و نقدپذیری شرح صدر

تحمل مخالف و داشتن روحیه نقدپذیری و پاسخ گویی، فضیلتی است که می تواند رقابت سالم انتخاباتی را ایجاد کند، ضریب تخلف و اشتباه مشارکت کنندگان در قدرت را کاهش دهد و در تلطیف اخلاقی فضای حاکم بر مراحل مختلف انتخابات بسیار اثرگذار باشد. همه شرکت کنندگان در انتخابات با پرورش این روحیه در خود، نقدهای خیرخواهانه را پذیرا هستند و در تمام مراحل خود را در برابر قانون، آیین نامه های انتخاباتی، مراجع رسمی، وجدان جمعی و افکار عمومی پاسخ گو می دانند.

7. صداقت و راستی

صداقت و یک رویی در اندیشه، گفتار و رفتار ارکان انتخابات نقشی بسزا در ایجاد امید و نشاط و روحیه اعتماد در افراد و گروه های اجتماعی دارد، و مهم تر اینکه، زمینه را برای تصمیم گیری مبتنی بر حقایق هموار می سازد. همه ارکان و عوامل انسانی دخیل در انتخابات، با رعایت این اصل بنیادی اخلاقی، سلامت هر چه تمام تر انتخابات را تضمین خواهند کرد.

8. وفاق و اعتماد اجتماعی

همدلی و همراهی ارکان و عوامل انسانی دخیل در انتخابات، و پذیرش اختلاف نگرش ها و سلایق، ضامن تقویت وفاق و اعتماد متقابل و امنیت روانی ـ اجتماعی می شود، که خود ارزشی بنیادین به شمار می آید و عامل مهمی برای رشد فرهنگ اخلاقی تعامل و مشارکت جمعی است. ارکان و عوامل انسانی انتخابات با پرهیز از همه منشأهای بدگمانی و تفرقه، بر ضرورت انسجام و اتحاد ملی برای پیشبرد اهداف انتخاباتی تأکید می ورزند، و از این رهگذار، سلامت اخلاقی انتخابات را تعهد می کنند.

9. حق محوری و انصاف

انصاف را می توان به این قاعده عام اخلاقی مورد توافق همه مکاتب اخلاقی تفسیر کرد که « هر آنچه برای خود می پسندی برای دیگران بپسند و هرچه برای خود نمی پسندی برای دیگران مپسند». روشن است اگر چنین قاعده ای همراه با روحیه تسلیم در برابر حقیقت، سرلوحه اندیشه و رفتار همه ارکان و عوامل انسانی دخیل در انتخابات باشد، بسیاری از فضایل ایمنی بخش و انسجام آفرین انتخاباتی تضمین خواهد شد. به ویژه کاربرد این قاعده در مواردی که قوانین و ضوابط حقوقی ابهام ها و نارسایی هایی دارند، راهنمای اندیشه و عمل ارکان مرتبط با انتخابات بوده، مانع تعبیر و تفسیرهای خودخواهانه می گردد.

10. مشارکت اجتماعی

حضور مسئولانه در عرصه سرنوشت جمعی وظیفه ای دینی، اخلاقی و اجتماعی است که بستر پویایی، نشاط و امیدواری مردمی را در حفظ و استمرار جامعه سالم فراهم می سازد، و انتخابات پرشور و مسئولانه یکی از این عرصه هاست. همه ارکان و عوامل انسانی دخیل در انتخابات با رعایت ضوابط انتخاباتی، و با تعهد به منش و روش اخلاقی خویش، تقویت زمینه های حضور و مشارکت حداکثری قشرها و گروه های مختلف را موجب می شوند.

11. همبستگی، استقلال و اقتدار ملی

حفظ همبستگی، استقلال و اقتدار ملی ضامن استمرار اجتماع و هویت ملی و نظام سیاسی کشور است. شرکت کنندگان در انتخابات با توجه کامل به این موضوع مهم در عرصه فعالیت های انتخاباتی، حراست از تمامیت ارضی کشور و استقلال آن از بیگانگان را در کنار حفظ حرمت و کرامت گروه های گوناگون فرهنگی و پاره فرهنگ های زبانی، صنفی و قومی و مانند آن، همواره در نظر داشته، مسئولیت خود را در قبال تقویت این بنیادهای اقتدار ملی انجام می دهند.

12. پاک دستی و پرهیزکاری مالی

تقوا و پرهیزکاری، نقطه آغاز همه ارزش های اخلاقی، و تقوای مالی، عالی ترین نشانه رعایت تقوا در عرصه انتخابات است. مشارکت کنندگان در انتخابات در همه مراحل، با التزام به این ارزش متعالی به ترویج فرهنگ اخلاقی تقوا در جامعه کمک می کنند و به آسیب های فراوان اخلاقی ای که در مسائل مالی انتخابات امکان ظهور می یابند، مجال بروز نخواهند داد.

13. حفظ منافع ملی و مصالح اسلامی و احترام به آنها

رعایت منافع ملی و مصالح کلی جامعه اسلامی، نشانه دوراندیشی و آینده نگری است که التزام به آن در عرصه یک انتخابات سالم و سرنوشت ساز، ضرورتی اجتناب ناپذیر است؛ از این روی، همه ارکان و عوامل انسانی دخیل در انتخابات با حزم و دوراندیشی خود، به منافع ملی و مصالح اسلامی احترام گذاشته، آینده ای ثمربخش و رو به رشد را فراروی انتخابات کشور هموار خواهند ساخت.

14. رشد و تعالی فرهنگ مناسب سیاسی ـ اجتماعی

نقش آفرینیِ درست در انتخابات سالم، عرصه تربیت سیاسی و تمرین فرهنگ پذیری و اداره جمعی امور جامعه است. به این منظور، شرکت کنندگان در انتخابات رشد و تعالی فرهنگ مناسب سیاسی ـ اجتماعی را به منزله وظیفه و اصلی اخلاقی، مد نظر می گیرند و در همه مراحل و زمینه های ناظر به انتخابات، تربیت سیاسی ـ اجتماعی جامعه را نتیجه ای گران قدر می دانند و به رشد و تعالی آن کمک می کنند.