با انتشار بیانیهای اعلام شد؛
پاشنه آشیل ادبیات داستانی/معرفی برگزیدگان پانزدهمین جایزه قلم زرین
گروه ادب: برگزیدگان پانزدهمین دوره جایزه قلم زرین طی مراسم اختتامیه معرفی شدند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، مراسم پایانی پانزدهمین دوره قلم زرین عصر امروز چهارشنبه، 14 تیرماه در سالن اجتماعات انجمن قلم ایران برگزار شد.
برگزیدههای این دوره از جایزه به شرح ذیل معرفی شدند:
در حوزه شعر بزرگسال مجموعه شعر «گلهای تاریکی» سروده سینا سنجری به عنوان اثر برگزیده معرفی شد.
در بخش شعر کودک و نوجوان، مجموعه شعر «آسمان نقطه چین»، سروده طیبه زرافشان به عنوان اثر تقدیری اعلام شد.
در بخش پژوهش کتابهای «داستان سیاسی، داستان انقلاب» نوشته محمد حنیف و همچنین کتاب «صد سال عشق مجازی» نوشته محمود فتوحی به صورت مشترک به عنوان برگزیده شناخته شد.
همچنین در بخش داستان کودک و نوجوان، کتاب «قصه آلبالو پلو» نوشته زهرا حیدری به عنوان اثر تقدیری معرفی شد.
در این دوره از جایزه قلم زرین در بخش داستان بزرگسال هیچ اثری از سوی هیئت داوران به عنوان برگزیده و یا شایسته تقدیر معرفی نشد.
در این مراسم بیانیه پانزدهمین جایزه قلم زرین از سوی یوسف قوجق، دبیر جایزه قرائت شد که مشروح آن از نظر میگذرد؛
بر کسی پوشیده نیست که با گذشت نزدیک به چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، ادبیات میهنمان با تمام فراز و نشیبهایش به جایگاهی قابل قبول رسیده و رسیدهایم بر این نظر، که ادبیات میتواند منظری از جاودانگی را پیش روی نگاه آدمی قرار دهد تا انسان، از دریچه کتاب، راهی برای رسیدن به دانایی و رسیدن به پایههایی از حقیقت جهان و گام نهادن به مرز نابِ انسان شدن بیابد. جشنواره قلم زرین، با پشت سر گذاردن چهارده سال، قدم به پانزده سالگی گذاشته و چون ماه شب چهارده (بدر کامل)، سالهاست از محاق به در آمده و اکنون به خوبی آثار منتشره در حوزه ادبیات و پژوهشهای ادبی را رصد میکند.
امسال نیز جشنواره پانزدهم، ضمن بهرهگیری از داورانی که همگی در زمینههای فعالیت خود از بهترینهای آن حوزه هستند، مطابق آییننامه، کتابهای منتشره در سال 1395 را از نظر درونمایه و مضمون، و پرداختن به ارزشهای متعالی، انسانی و ملی، با نظرداشت معیارهای فنی و ادبی بررسی کرد.
پیش از اعلام نتایج این مطالعات و بررسیها، بر خود فرض میدانیم در پیوند با روز قلم و موضوعات پیرامونی، نکتههایی را یادآوری کنیم، بر این اصل و اساس که، هنرمند باید درباره مسائل پیرامونی خود بیتفاوت نباشد و اساساً فرق بین هنرمند و دیگران، نگاه موشکافانه به پدیدهها و درکی به مراتب عمیقتر از موضوعات پیرامونی در مقایسه با دیگر افراد جامعه است.
آنچنانکه در رسانهها آمده بود، موسسه خانه کتاب و سرای اهل قلم که زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند، در مرکز همایشهای کتابخانه ملی ـ که آن نیز نهادی دولتی است ـ روز 13 تیر را روز قلم دانسته، ضمن نمایش 110 عکس از تصاویر کتاب «یادگار ماندگار»، دست به تجلیل از این تعداد پیشکسوت اهل قلم زده است.
هر چند نفس این اقدام، در بین ما اهالی قلم، اقدامی شایسته و بایسته ارزیابی میشود، اما در این اقدام، حداقل دو نکته ابهامآمیز وجود دارد.
اولاً سالها پیش، شورای فرهنگ عمومی کشور، فارغ از اینکه انجمن قلم ایران روز نزول سوره قلم را به عنوان روز قلم پیشنهاد کرده بود، پیشنهاد انجمن مبنی بر تعیین روز قلم را تصویب کرده و روز چهاردهم تیر را به عنوان روز قلم اعلام کرده بود که بر همین اساس، از سال 1380 روز چهاردهم تیر به عنوان روز قلم اعلام و به شکل رسمی وارد تقویم کشورمان شد. اکنون فهم اعلام روز 13 تیر به عنوان روز قلم و برگزاری مراسم فوقالذکر از سوی ارگانهای دولت محترم در این روز، برای ما اهالی قلم دشوار است.
ثانیاً، در میان تجلیل شوندگان ـ که اکثراً نیز از چهرههای برجسته و پیشکسوتان عرصه فرهنگ و ادب و هنر این سرزمین هستند ـ نمیدانیم چرا نامهای افرادی منتسب به جریان شبهروشنفکری نیز وجود دارد که دیدگاههاشان با ادبیات متعهد و آرمانگرایانة نظام جمهوری اسلامی ایران همسو نیست و بعضاً حتی با آنها مغایر است. همانها که معمار فرزانه انقلابمان، در وصیتنامهشان سنجههای خوبی برای شناخت آنها ارایه نموده بود.
و اما درباره پانزدهمین دوره جایزه قلم زرین؛ هیئت داوران با سپاس از همه نویسندگان، شاعران و پژوهشگران کشور و دستاندرکاران عرصه نشر، ضمن بیان گزارشی توصیفی از چگونگی روند کارهای انجام گرفته و نظرات کارشناسی داوران درباره ویژگی آثار در هر حوزه، نتایج این دوره از جشنواره را اعلام میکند.
در این دوره از جشنواره، برای اینکه کمتر کتابی از قلم بیفتد، علاوه بر فهرست اخذ شده از خانه کتاب و درج متن فراخوان جشنواره در سایت انجمن قلم، نامهای نیز از طریق نمابر، جهت اطلاع برای ناشرین ارسال شد که بسیاری از آنها، کتابهای چاپ 95 خود را به دبیرخانه ارسال کردند که از جملة آنها میتوان به انتشارات علمی و فرهنگی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، جهاد دانشگاهی، پرنیان، کتابک، قدیانی، شهرستان ادب، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، موزه عبرت ایران، آزادگان، نشر اسم، نیستان، به نشر و ققنوس اشاره کرد. در همینجا لازم میدانیم از همکاری خوب خانه کتاب تشکر کنیم که برخلاف رویه سالهای قبل، در این دوره، بدون اخذ هیچگونه مبلغی و در اسرع وقت، فهرست کتابهای چاپ شده در سال 1395 را در اختیار دبیرخانه جشنواره قرار داد که مبنای کار قرار گرفت. همچنین به عنوان راهکاری برای دورههای بعد، مناسب است که بین دبیرخانه و ناشران، ارتباط مستمری برقرار شود. برخی ناشران کتابها را به دبیرخانه ارسال نمیکنند و حتی برخی مطلع هم نمیشوند و بر همین اساس، دبیرخانه در تهیه آثار چاپ اول همواره با مشکل مواجه است. به نظر میرسد اگر ناشران برنامه سالیانهای داشته باشند و حداقل نسخهای از کتابهای چاپ اول خود را به نشانی دبیرخانه دائمی جشنواره در محل انجمن ارسال کنند، این رویه منسجمتر خواهد بود و همه کتابها دیده خواهند شد.
بدیهی است هیئت داوران این دوره از جشنواره، مطابق معمول، خارج از منافع شخصی و گروهی و حب و بُغضهای آسیب زننده به حوزه ادبیات و پژوهش، و بر اساس اهداف موکد در اساسنامه جشنواره، مبادرت به مطالعه، بررسی و انتخاب آثار کرده است.
طبق آمار رسمی ارائهشده از سوی خانه کتاب، در سال 1395 در حوزه شعر بزرگسال بیش از 3 هزار و 500 عنوان، در حوزه شعر کودک و نوجوان 884 عنوان، در حوزه داستان بزرگسال 2 هزار و 317 عنوان، در حوزه داستان کودک و نوجوان یکهزار و 837 عنوان و در حوزه نقد و پژوهش ادبی قریب هزار عنوان کتاب (چاپ اول) منتشر شده است.
در اسفند سال 95 مرحله پالایش آغازین کتابها از روی فهرست آثار انجام شد که طی آن، آثار غیرمرتبط و خیلی ضعیف، بنا به رأی اکثریت داوران، حذف شد. برخی کتابها تهیه و از ابتدای سال 96 مرحله اول داوری آغاز شد که تا 15 اردیبهشت، کار مطالعه و غربالگری صورت گرفت و بسیاری از آثار قابل اعتنا، به مرحله دوم راه یافتند. مرحله دوم داوری نیز از نیمه دوم اردیبهشت آغاز شد که به واسطه آن، هر کتاب از سوی حداقل 2 داور مورد تأیید یا رد قرار گرفت. طبیعتاً در این مرحله نیز برخی آثار حذف شد و برخی نیز به مرحله نهایی راه یافت که البته در این مرحله، هر اثر راهیافته به مرحله نهایی از سوی هر 3 داور مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفت.
در یک جمعبندی از نتایج بررسی آثار منتشره در سال 1395، میتوان گفت که در بخش داستان بزرگسال (به سرداوری راضیه تجار و داوری حسین فتاحی و مریم مقانی)، پدیده قابل توجهی مشاهده نشد. از جمله دلایل این موضوع، میتوان به سختگیری نکردن کارشناسان ارزیاب ناشران در ساختار و محتوا، شتابزدگی در نگارش و تعجیل در چاپ، فقدان جریان نقد منصفانه، بهرهگیری نکردن از فرهنگ ملی و پرداختن به موضوعاتی که دغدغه اکثریت مردم این سرزمین نیست از سوی برخی نویسندگان، پایین بودن تعداد آثار خوب و فاخر با درونمایه انقلاب و دفاع مقدس در قیاس با تعداد آثار با موضوعات دیگر، پرداخت جزئینگرانه و لحظهپردازیهای غیرضرور در برخی آثار که درونمایه ارزشمند آنها را تحتالشعاع قرار میدهند، تداعیهای غیرضرور و بدون قاعده اشخاص داستان که گاه، در عین خروج از بیان خطی باعث بالا رفتن حجم کاذب اثر میشود، پایین بودن غنای محتوا، سبک و سطحی بودن پیام داستان، پاشنه آشیل ادبیات داستانی در این دوره از جشنواره بود.
این موضوع در حوزه داستان کودک و نوجوان (به سرداوری جناب محسن پرویز و داوری خسرو باباخانی و علیاکبر والایی) نیز صادق است.
در حوزه شعر بزرگسال (به سرداوری رضا اسماعیلی و داوری عباسعلی براتیپور و کامران شرفشاهی)، در مجموع، آثار به لحاظ فرم و ساختار روند رو به رشدی داشته ولی از نظر محتوا و مضمون، تا رسیدن به وضعیت مطلوب، فاصله وجود دارد.
در حوزه شعر کودک و نوجوان نیز به سرداوری مهری ماهوتی وداوری حمید هنرجو و محمد عزیزی (نسیم)، نتایج بررسیها با عنایت به آمار کتابها، اقناع کننده نیست. بهرهگیری از تجربیات غنی گذشته از سوی شاعر برای خلق اثر، بسیار پسندیده است و مسلماً آثاری که از گذشته عبور میکنند و با مخاطب امروز همکلام میشوند، موفقتر بوده و گفتنیهای جذابتری برای مخاطبین دارند. تشکیل جلسات شعر منظم و مستمر، برگزاری کارگاههایی برای رفع اشکال و استفاده از نظرات پیشکسوتان این عرصه، میتواند کمک موثری برای ایجاد جریان ادبی در حوزه شعر کودک و نوجوان در دوره کنونی باشیم.
در این بخش، آثار در سه بخش خردسال، کودک و نوجوان بررسی شد و این درحالی بود که آثار شعر برای مخاطبین خردسال بیشترین حجم را به خود اختصاص میداد. بخش کودکان و نوجوانان به ترتیب، آمار کمتری نسبت به خردسال را به خود اختصاص میداد. در بخش خردسال، اکثر آثار به موضوعات آموزشی و مهارتها اختصاص داشت و در همین راستا، برخی از آنها به سمت ترانه و اکثراً نیز به سمت کلام منظوم تمایل داشت.
در بخش شعر نوجوان، آثاری دیده شد که از نظر موضوع، مفهوم درونی و نگاه نو، از طراوت و تازگی مناسبی برخوردار بود و استحکام زبانی قابل قبولی داشت اما متأسفانه این شعرها به تعداد قابل قبول، در یک مجموعه ارائه نشده بودند و شعرهای مجموعهها به لحاظ کیفی در یک سطح قرار نداشتند.
اما در حوزه نقد و پژوهش، (به سرداوری کامران پارسینژاد و داوری بشیری و مرضیه محمدزاده) شاهد آثار بیمانندی بودیم، به گونهای که داوران در مرحله نیمه نهایی و نهایی، در انتخاب اثر برتر با مشکل مواجه شدند. بسیاری از این آثار دارای ساختار مستحکم و مضامین قابل تأمل بودند و اصول بنیادین پژوهش علمی را رعایت کرده و متناسب با موضوع پژوهش، از منابع متعدد و مهم بهره برده بودند.
بر این باوریم که زمینه نظریهپردازی در ادبیات متعهد منتج از انقلاب اسلامی، موضوع مهمی است که از سوی صاحبنظران این عرصه، بایستی توجه بیشتری به آن شود.
و سخن آخر اینکه، ادبیات متعهد و آرمانی موضوع مهمي است كه امروزه بايستی به آن توجه کرد تا حركتدهنده نسلها براي حل معضلات خود و نيل آنها به اهدافي مبتني بر ارزشها باشد. آرمانگرايي در ادبيات متعهد بايد زمينهاي مناسب براي حركت به جلوي نسلها را فراهم كند و برای نیل به این مقصود، رسیدگی به وضعیت معیشت و کاهش دغدغه نویسندگان و شاعرانی که محصول انقلاب اسلامی هستند، از اهمیت زیادی برخوردار است. نویسندگانی که در این چند دهه، تجربیات خوبی اندوختهاند و اکنون زمان آفرینشهای ادبی پخته و عمیق آنهاست.
برگزیدههای این دوره از جایزه به شرح ذیل معرفی شدند:
در حوزه شعر بزرگسال مجموعه شعر «گلهای تاریکی» سروده سینا سنجری به عنوان اثر برگزیده معرفی شد.
در بخش شعر کودک و نوجوان، مجموعه شعر «آسمان نقطه چین»، سروده طیبه زرافشان به عنوان اثر تقدیری اعلام شد.
در بخش پژوهش کتابهای «داستان سیاسی، داستان انقلاب» نوشته محمد حنیف و همچنین کتاب «صد سال عشق مجازی» نوشته محمود فتوحی به صورت مشترک به عنوان برگزیده شناخته شد.
همچنین در بخش داستان کودک و نوجوان، کتاب «قصه آلبالو پلو» نوشته زهرا حیدری به عنوان اثر تقدیری معرفی شد.
در این دوره از جایزه قلم زرین در بخش داستان بزرگسال هیچ اثری از سوی هیئت داوران به عنوان برگزیده و یا شایسته تقدیر معرفی نشد.
در این مراسم بیانیه پانزدهمین جایزه قلم زرین از سوی یوسف قوجق، دبیر جایزه قرائت شد که مشروح آن از نظر میگذرد؛
بر کسی پوشیده نیست که با گذشت نزدیک به چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، ادبیات میهنمان با تمام فراز و نشیبهایش به جایگاهی قابل قبول رسیده و رسیدهایم بر این نظر، که ادبیات میتواند منظری از جاودانگی را پیش روی نگاه آدمی قرار دهد تا انسان، از دریچه کتاب، راهی برای رسیدن به دانایی و رسیدن به پایههایی از حقیقت جهان و گام نهادن به مرز نابِ انسان شدن بیابد. جشنواره قلم زرین، با پشت سر گذاردن چهارده سال، قدم به پانزده سالگی گذاشته و چون ماه شب چهارده (بدر کامل)، سالهاست از محاق به در آمده و اکنون به خوبی آثار منتشره در حوزه ادبیات و پژوهشهای ادبی را رصد میکند.
امسال نیز جشنواره پانزدهم، ضمن بهرهگیری از داورانی که همگی در زمینههای فعالیت خود از بهترینهای آن حوزه هستند، مطابق آییننامه، کتابهای منتشره در سال 1395 را از نظر درونمایه و مضمون، و پرداختن به ارزشهای متعالی، انسانی و ملی، با نظرداشت معیارهای فنی و ادبی بررسی کرد.
پیش از اعلام نتایج این مطالعات و بررسیها، بر خود فرض میدانیم در پیوند با روز قلم و موضوعات پیرامونی، نکتههایی را یادآوری کنیم، بر این اصل و اساس که، هنرمند باید درباره مسائل پیرامونی خود بیتفاوت نباشد و اساساً فرق بین هنرمند و دیگران، نگاه موشکافانه به پدیدهها و درکی به مراتب عمیقتر از موضوعات پیرامونی در مقایسه با دیگر افراد جامعه است.
آنچنانکه در رسانهها آمده بود، موسسه خانه کتاب و سرای اهل قلم که زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند، در مرکز همایشهای کتابخانه ملی ـ که آن نیز نهادی دولتی است ـ روز 13 تیر را روز قلم دانسته، ضمن نمایش 110 عکس از تصاویر کتاب «یادگار ماندگار»، دست به تجلیل از این تعداد پیشکسوت اهل قلم زده است.
هر چند نفس این اقدام، در بین ما اهالی قلم، اقدامی شایسته و بایسته ارزیابی میشود، اما در این اقدام، حداقل دو نکته ابهامآمیز وجود دارد.
اولاً سالها پیش، شورای فرهنگ عمومی کشور، فارغ از اینکه انجمن قلم ایران روز نزول سوره قلم را به عنوان روز قلم پیشنهاد کرده بود، پیشنهاد انجمن مبنی بر تعیین روز قلم را تصویب کرده و روز چهاردهم تیر را به عنوان روز قلم اعلام کرده بود که بر همین اساس، از سال 1380 روز چهاردهم تیر به عنوان روز قلم اعلام و به شکل رسمی وارد تقویم کشورمان شد. اکنون فهم اعلام روز 13 تیر به عنوان روز قلم و برگزاری مراسم فوقالذکر از سوی ارگانهای دولت محترم در این روز، برای ما اهالی قلم دشوار است.
ثانیاً، در میان تجلیل شوندگان ـ که اکثراً نیز از چهرههای برجسته و پیشکسوتان عرصه فرهنگ و ادب و هنر این سرزمین هستند ـ نمیدانیم چرا نامهای افرادی منتسب به جریان شبهروشنفکری نیز وجود دارد که دیدگاههاشان با ادبیات متعهد و آرمانگرایانة نظام جمهوری اسلامی ایران همسو نیست و بعضاً حتی با آنها مغایر است. همانها که معمار فرزانه انقلابمان، در وصیتنامهشان سنجههای خوبی برای شناخت آنها ارایه نموده بود.
و اما درباره پانزدهمین دوره جایزه قلم زرین؛ هیئت داوران با سپاس از همه نویسندگان، شاعران و پژوهشگران کشور و دستاندرکاران عرصه نشر، ضمن بیان گزارشی توصیفی از چگونگی روند کارهای انجام گرفته و نظرات کارشناسی داوران درباره ویژگی آثار در هر حوزه، نتایج این دوره از جشنواره را اعلام میکند.
در این دوره از جشنواره، برای اینکه کمتر کتابی از قلم بیفتد، علاوه بر فهرست اخذ شده از خانه کتاب و درج متن فراخوان جشنواره در سایت انجمن قلم، نامهای نیز از طریق نمابر، جهت اطلاع برای ناشرین ارسال شد که بسیاری از آنها، کتابهای چاپ 95 خود را به دبیرخانه ارسال کردند که از جملة آنها میتوان به انتشارات علمی و فرهنگی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، جهاد دانشگاهی، پرنیان، کتابک، قدیانی، شهرستان ادب، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، موزه عبرت ایران، آزادگان، نشر اسم، نیستان، به نشر و ققنوس اشاره کرد. در همینجا لازم میدانیم از همکاری خوب خانه کتاب تشکر کنیم که برخلاف رویه سالهای قبل، در این دوره، بدون اخذ هیچگونه مبلغی و در اسرع وقت، فهرست کتابهای چاپ شده در سال 1395 را در اختیار دبیرخانه جشنواره قرار داد که مبنای کار قرار گرفت. همچنین به عنوان راهکاری برای دورههای بعد، مناسب است که بین دبیرخانه و ناشران، ارتباط مستمری برقرار شود. برخی ناشران کتابها را به دبیرخانه ارسال نمیکنند و حتی برخی مطلع هم نمیشوند و بر همین اساس، دبیرخانه در تهیه آثار چاپ اول همواره با مشکل مواجه است. به نظر میرسد اگر ناشران برنامه سالیانهای داشته باشند و حداقل نسخهای از کتابهای چاپ اول خود را به نشانی دبیرخانه دائمی جشنواره در محل انجمن ارسال کنند، این رویه منسجمتر خواهد بود و همه کتابها دیده خواهند شد.
بدیهی است هیئت داوران این دوره از جشنواره، مطابق معمول، خارج از منافع شخصی و گروهی و حب و بُغضهای آسیب زننده به حوزه ادبیات و پژوهش، و بر اساس اهداف موکد در اساسنامه جشنواره، مبادرت به مطالعه، بررسی و انتخاب آثار کرده است.
طبق آمار رسمی ارائهشده از سوی خانه کتاب، در سال 1395 در حوزه شعر بزرگسال بیش از 3 هزار و 500 عنوان، در حوزه شعر کودک و نوجوان 884 عنوان، در حوزه داستان بزرگسال 2 هزار و 317 عنوان، در حوزه داستان کودک و نوجوان یکهزار و 837 عنوان و در حوزه نقد و پژوهش ادبی قریب هزار عنوان کتاب (چاپ اول) منتشر شده است.
در اسفند سال 95 مرحله پالایش آغازین کتابها از روی فهرست آثار انجام شد که طی آن، آثار غیرمرتبط و خیلی ضعیف، بنا به رأی اکثریت داوران، حذف شد. برخی کتابها تهیه و از ابتدای سال 96 مرحله اول داوری آغاز شد که تا 15 اردیبهشت، کار مطالعه و غربالگری صورت گرفت و بسیاری از آثار قابل اعتنا، به مرحله دوم راه یافتند. مرحله دوم داوری نیز از نیمه دوم اردیبهشت آغاز شد که به واسطه آن، هر کتاب از سوی حداقل 2 داور مورد تأیید یا رد قرار گرفت. طبیعتاً در این مرحله نیز برخی آثار حذف شد و برخی نیز به مرحله نهایی راه یافت که البته در این مرحله، هر اثر راهیافته به مرحله نهایی از سوی هر 3 داور مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفت.
در یک جمعبندی از نتایج بررسی آثار منتشره در سال 1395، میتوان گفت که در بخش داستان بزرگسال (به سرداوری راضیه تجار و داوری حسین فتاحی و مریم مقانی)، پدیده قابل توجهی مشاهده نشد. از جمله دلایل این موضوع، میتوان به سختگیری نکردن کارشناسان ارزیاب ناشران در ساختار و محتوا، شتابزدگی در نگارش و تعجیل در چاپ، فقدان جریان نقد منصفانه، بهرهگیری نکردن از فرهنگ ملی و پرداختن به موضوعاتی که دغدغه اکثریت مردم این سرزمین نیست از سوی برخی نویسندگان، پایین بودن تعداد آثار خوب و فاخر با درونمایه انقلاب و دفاع مقدس در قیاس با تعداد آثار با موضوعات دیگر، پرداخت جزئینگرانه و لحظهپردازیهای غیرضرور در برخی آثار که درونمایه ارزشمند آنها را تحتالشعاع قرار میدهند، تداعیهای غیرضرور و بدون قاعده اشخاص داستان که گاه، در عین خروج از بیان خطی باعث بالا رفتن حجم کاذب اثر میشود، پایین بودن غنای محتوا، سبک و سطحی بودن پیام داستان، پاشنه آشیل ادبیات داستانی در این دوره از جشنواره بود.
این موضوع در حوزه داستان کودک و نوجوان (به سرداوری جناب محسن پرویز و داوری خسرو باباخانی و علیاکبر والایی) نیز صادق است.
در حوزه شعر بزرگسال (به سرداوری رضا اسماعیلی و داوری عباسعلی براتیپور و کامران شرفشاهی)، در مجموع، آثار به لحاظ فرم و ساختار روند رو به رشدی داشته ولی از نظر محتوا و مضمون، تا رسیدن به وضعیت مطلوب، فاصله وجود دارد.
در حوزه شعر کودک و نوجوان نیز به سرداوری مهری ماهوتی وداوری حمید هنرجو و محمد عزیزی (نسیم)، نتایج بررسیها با عنایت به آمار کتابها، اقناع کننده نیست. بهرهگیری از تجربیات غنی گذشته از سوی شاعر برای خلق اثر، بسیار پسندیده است و مسلماً آثاری که از گذشته عبور میکنند و با مخاطب امروز همکلام میشوند، موفقتر بوده و گفتنیهای جذابتری برای مخاطبین دارند. تشکیل جلسات شعر منظم و مستمر، برگزاری کارگاههایی برای رفع اشکال و استفاده از نظرات پیشکسوتان این عرصه، میتواند کمک موثری برای ایجاد جریان ادبی در حوزه شعر کودک و نوجوان در دوره کنونی باشیم.
در این بخش، آثار در سه بخش خردسال، کودک و نوجوان بررسی شد و این درحالی بود که آثار شعر برای مخاطبین خردسال بیشترین حجم را به خود اختصاص میداد. بخش کودکان و نوجوانان به ترتیب، آمار کمتری نسبت به خردسال را به خود اختصاص میداد. در بخش خردسال، اکثر آثار به موضوعات آموزشی و مهارتها اختصاص داشت و در همین راستا، برخی از آنها به سمت ترانه و اکثراً نیز به سمت کلام منظوم تمایل داشت.
در بخش شعر نوجوان، آثاری دیده شد که از نظر موضوع، مفهوم درونی و نگاه نو، از طراوت و تازگی مناسبی برخوردار بود و استحکام زبانی قابل قبولی داشت اما متأسفانه این شعرها به تعداد قابل قبول، در یک مجموعه ارائه نشده بودند و شعرهای مجموعهها به لحاظ کیفی در یک سطح قرار نداشتند.
اما در حوزه نقد و پژوهش، (به سرداوری کامران پارسینژاد و داوری بشیری و مرضیه محمدزاده) شاهد آثار بیمانندی بودیم، به گونهای که داوران در مرحله نیمه نهایی و نهایی، در انتخاب اثر برتر با مشکل مواجه شدند. بسیاری از این آثار دارای ساختار مستحکم و مضامین قابل تأمل بودند و اصول بنیادین پژوهش علمی را رعایت کرده و متناسب با موضوع پژوهش، از منابع متعدد و مهم بهره برده بودند.
بر این باوریم که زمینه نظریهپردازی در ادبیات متعهد منتج از انقلاب اسلامی، موضوع مهمی است که از سوی صاحبنظران این عرصه، بایستی توجه بیشتری به آن شود.
و سخن آخر اینکه، ادبیات متعهد و آرمانی موضوع مهمي است كه امروزه بايستی به آن توجه کرد تا حركتدهنده نسلها براي حل معضلات خود و نيل آنها به اهدافي مبتني بر ارزشها باشد. آرمانگرايي در ادبيات متعهد بايد زمينهاي مناسب براي حركت به جلوي نسلها را فراهم كند و برای نیل به این مقصود، رسیدگی به وضعیت معیشت و کاهش دغدغه نویسندگان و شاعرانی که محصول انقلاب اسلامی هستند، از اهمیت زیادی برخوردار است. نویسندگانی که در این چند دهه، تجربیات خوبی اندوختهاند و اکنون زمان آفرینشهای ادبی پخته و عمیق آنهاست.
