امام رضا(ع)؛ امامیکه به همه زبانها و کتب آسمانی اشراف داشت
گروه اجتماعی: امام رضا(ع) در تبیین اسلام ناب که همان اسلام اهلبیت(ع) است و زدودن شبهات در خصوص دین و مذهب تشیع سهم بسزایی داشتند، آگاهی امام رضا(ع) از ادیان و مکاتب و کتب آنها بسیار ویژه بود، ایشان به همه زبانها و کتب آسمانی اشراف داشتند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، امام رضا(ع) هشتمین امام شیعیان است که بهعنوان امام رئوف ملقب و از مقام علمی والایی برخوردار بوده است تا آنجایی که ایشان را عالم آلمحمد لقب دادهاند.
امام رضا(ع) در روز یازدهم ذیالقعده سال 148 هجری قمری در مدینه به دنیا آمد، مادرش نجمه و پدرش موسی بن جعفر(ع) میباشد. نامش علی و القابش، رضا، صابر، رضی، و وفی بوده و کنیهاش «ابوالحسن» چهارم میباشد. در سن سی و چهار سالگی به امامت رسید و بعد از بیست و یک سال امامت، در سن پنجاه و پنج سالگی در آخر ماه صفر سال 203 هجری به دست مأمون به شهادت رسید.
این امام همام در طول دوران امامت خود سختیها و رنجهای فراوانی را متحمل شد، ایشان در طول دوران امامت خود با توجه به مشکلات و مسائلی که وجود داشت اقدام به هجرت از مدینه به خراسان کردند
دوران امام رضا(ع) زمان ویژهای است، عصر امام رضا(ع) عصر مناظرات و مباحث علمی است لذا مناظراتی که امام رضا(ع) با سران ادیان و مذاهب انجام دادند خیلی ویژه و گوناگون است.
ورود امام رضا(ع) به مناظرات و مباحث علمی نشانگر این است که امام رضا(ع) علم و استدلال داشتند که میتوانستند در آن مناظرات ایفای نقش کنند بهطوریکه خود مخالفان و کسانیکه رقیبان امام رضا(ع) بودند به برتری علمی ایشان اذعان داشتند.
امام رضا(ع) در تبیین اسلام ناب که همان اسلام اهلبیت(ع) است و زدودن شبهات در خصوص دین و مذهب تشیع سهم بسزایی داشتند، آگاهی امام رضا(ع) از ادیان و مکاتب و کتب آنها بسیار ویژه بود، امام رضا(ع) با اهل تورات بر مبنای تورات با رهروان انجیل بر مبنای انجیل، با حاملان زبور بر مبنای زبور و با بزرگان زرتشت با کتاب آنها صحبت میکرد، امام به همه زبانها و کتب آسمانی اشراف داشتند.
ویژگی بارز امام رضا(ع) این بود که هر سؤالی را با توجه به منابع آن و مذهب جواب میدادند، بنای امام رضا(ع) بر مباحث علمی، استدلال و مبانی متفق علمی بود، از مباحث عقلی و فلسفی هم بهره میگرفتند. امام با توجه به منابع خود آنها جواب آنها را میداد، بهطوریکه قدرت ایستادگی و مقابله با امام را نداشتند.
سیره سیاسی امام رضا(ع) سراسر درسآموزی است
امام رضا(ع) در ابعاد شخصیتی انسانی کامل و الگویی هستند که در بُعد عبادت و بندگی خداوند رفتارهای خاصی چون سجدههای طولانی، روزههای مکرر و دامنهدار، تلاوت مکرر قرآنکریم در سیره امام رضا(ع) مشاهده میشود کمااینکه سیره سیاسی امام رضا(ع) سراسر درسآموزی است
ولایتعهدی مامون برای امام رضا(ع) تحمیلی است، امام بههیچ عنوان نمیخواستند این امر را بپذیرند مقتضیات زمان و شرایط خاص باعث شد که امام این را بپذیرد که جان، مال و آبروی شیعیان در امان بماند، امام به خوبی از این موضوع استفاده کردند که بتوانند یک امنیتی را برای شیعیان فراهم کنند.
امام رضا(ع) خود را از اینکه بخواهد با دستگاه حکومت همکاری و همراهی داشته باشند مبرا کرد و پذیرش ولایتعهدی مامون جنبه جبری داشت.
هجرت امام رضا(ع) از مدینه به طوس یک مبدا تاریخی است و آثار فراوانی داشته و توانست منشا تحول در ایران اسلامی باشد.
هجرتهای بعد از امام رضا(ع) که به سبب ورود ایشان به ایران بود منشاء برکاتی شد مثلاً ورود حضرت شاهچراغ و حضرت معصومه(س) به ایران در فرهنگ، آداب و منش ایرانیان بسیار تاثیرگذار بود.زمانیکه امام رضا(ع) به سرزمین طوس وارد شدند با اینکه تحت مراقبت بودند اما با مباحث علمی صحنههایی آفریدند که ویژه است.
امام رضا(ع) با شانیت و مقام امامت و ولایتی که داشت از دسیسهها و نیرنگهای مامون باخبر بود لذا هر وقت مامون سعی میکرد در قالب برگزاری مناظرات مقام علمی امام رضا در بین مردم را مخدوش کند امام طوری عمل میکرد که همیشه پیروز و سربلند باشد.
در یک عید مذهبی مانند عید فطر یا عید قربان که مامون نماز عید را برعهده امام میگذاشت آن حضرت به سبک و سیره پیامبر اکرم(ص) نماز را زیر آسمان و در خارج شهر برگزار میکرد.
وقتی همه مردم فوج فوج بهدنبال امام رضا(ع) میآمدند مامون از ترس اینکه مردم به امام بپیوندند، در راه دستور بازگشت ایشان را میداد و اینگونه همیشه دسیسههای مامون بهوسیله امام رضا(ع) خنثی میشد.
یکیاز ابعاد شخصیت امام رضا(ع) بُعد علمی شخصیت آن حضرت است ایشان با توجه به فضائل شخصیتی که داشتند بهعنوان قائم آل محمد(ص) لقب گرفتند.
امام رضا(ع) مناظراتی را با اندیشهوران فرقههای گوناگون داشتند، مأمون عباسی بهعمد با برگزاری اینگونه مناظرات بهدنبال این بود که به امام رضا(ع) ضربه بزند که البته برگزاری این مناظرات نتیجه عکس داشت و شخصیت علمی امام رضا(ع) را به همگان نشان داد.
امام رضا(ع) به زبانهای مختلف مسلط بودند، از امام رضا(ع) احادیثی بهجامانده که نشانگر بُعد علمی شخصیت ایشان است.
مامون با هدف محدود کردن دایره فعالیت سیاسی و دین امام در مدینه پیشنهاد انتقال ایشان را با روش های خاص بیان کرد.
مأمون عباسی در یکی از مناظرات اعتراف کرد که داناتر از امام رضا(ع) درروی زمین سراغ ندارد، امام رضا(ع) داناترین اهل زمان خود بودند و ما امروز نیز به برکت وجود حرم مطهر این امام همام از بزرگواری و کریم بودن ایشان متنعم هستیم.
امام رضا(ع) در عرصه علمی و سیاسی زبانزد بودند، مناظرات علمی امام با دانشمندان و علمای دیگر مذاهب از نقطه برجسته زندگی ایشان در زمان حکومت عباسی بود که توانست به واسطه علم الهی خود نقشه شوم مامون را نقش برآب کند.
امام رضا(ع) همواره با قرآن مأنوس بود، آن را به دقت می خواند و در آیات آن تدبر میکرد و می اندیشید.زیارت حضرت امام رضا(ع) در روایات دینی برابر با زیارت خانه خدا است؛ بنابراین تدبر، تفکر و برقرار ارتباط قلبی با این امام همام باید مورد توجه قرارگیرد.
امام هر سه روز یک ختم قرآن میکرد و میفرمود: اگر بخواهم میتوانم در کمتر از سه روز هم ختم نمایم ولی من هیچ آیهای را نمیخوانم الا اینکه درباره آن فکر کنم که برای چه نازل شده و در چه محلی فرو فرستاده شده است.
دوران امام رضا(ع) از مهمترین دورانهای تاریخ اسلام است اینکه گروهی حوادث روزگار امام رضا(ع) را با نرمش قهرمانانه امام حسن(ع) و دستهای آنرا با موقعیت امام سجاد(ع) و گروهی نیز با انقلاب فکری و فرهنگی صادقین مقایسه و شبیه میدانند نشان دهنده اهمیت و چند بُعدی وضعیت این مقطع تاریخی است.
او که یگانه عمر خویش در علم و فضیلت و تقوا بود در تنگنای حکومت حاکمان ناشایست و قدرناشناسی مردم، طلوعی در پشت ابرها و غروبی زود هنگام و غمگنانه داشت ایشان به مانند جد بزرگوارش در اخلاق نمونه بود و در زندگی فردی و اجتماعی خُلق والای پیامبر را حکایت میکرد.در اخلاق او پیامبر جلوهگر میشود چراکه او برخاسته از رشههای نبوی است.
امام رضا(ع) همچون نیاکان وارستهاش از مقام علمی والایی برخوردار بود تا آنجا که وی را عالم آل محمد (ص) لقب دادهاند و این بهجهت مناظرات و مباحثات علمی و اعتقادی آن حضرت بود و از چنان اهمیت و امتیازی برخوردار بود که عالم خاندان رسالت شناخته شود.
امام رضا(ع) نسبت به ادیان و مکاتب آگاهی کامل داشت و علاوهبر اینکه برای پرسشهای مختلف عالمان ادیان و مکاتب پاسخی درخور داشت بر مبنای اعتقادی شخص مخاطب سخن میگفت و استدلال میکرد و این مظهر توانمندی علمی امام بود.
دهها نفر در مکتب امام رضا(ع) به شاگردی پرداختهاند که شیخ طوسی در رجال خود نام 117 نفر از یاران حضرت را ذکر کرده است. از جمله احمدبن ابی نصر بزنطی، احمد بن محمد بن عیسای اشعری، عبدالله بن جندب بجلی، محمد بن فضیل کوهی، اباصلت هروی، زکریا بن آدم که به امام عرض کرد میخواهم از قم به جایی دیگر مهاجرت کنم. امام فرمود: اینکار را نکن. زیرا به برکت تو از مردم بلا دفع میشود. چنانکه به برکت پدرم موسی بن جعفر(ع) بلا از بغداد دفع میگردد و باز آمده است که علی بن مسیب به امام رضا(ع) عرض کرد: راه من از شما بسیار دور است و من نمیتوانم هر وقت که لازم شد، خدمت شما برسم. از چه کسی علم دین را فرا بگیرم؟ فرمود: از زکریا بن آدم قمی که در امور دین و دنیا مورد اعتماد است.همچنین روایت شده که سالی امام رضا(ع) به مکه مشرف شد و این زکریا بن آدم در محمل حضرت، هم ردیف و هم مصاحب آن حضرت بود.
امام بعد از نماز صبح تا طلوع خورشید، مشغول ذکر میشد. سپس تا زمانیکه خورشید بالا میآمد، به سجده میرفت. در منزل امام، زنی مأمور بود تا زنها را برای نماز شب بیدار نماید.
هر گاه برای امام رضا(ع) سفره می انداختند، امام ابتدا ظرف غذایی برای فقرا میفرستادند و میفرمودند: کسانی از قیامت نجات مییابند که برده آزاد کنند یا به یتیم اکرام نمایند.
شخصی از خراسان، خدمت امام رضا(ع) عرض کرد که من در شهرم وضع مالی خوبی دارم ولی در اینجا پولم را گم کردهام. شما به من قرض بدهید تا من وقتی به شهرم رسیدم، از طرف شما آنرا صدقه بدهم؟ امام داخل اتاق خصوصیشان رفتند و سپس در حالیکه در دستشان کیسه بود و آنرا از لای در اطاق بیرون آورده بودند، فرمودند: آن مرد خراسانی کجاست؟ او گفت: اینجا هستم. امام آن مبلغ را به او دادند و فرمودند لازم نیست از طرف ما صدقه بدهی.
وقتی خراسانی رفت، امام آمدند و نشستند. یک نفر سؤال کرد که چرا پول را از لای در به او دادید و صورت خود را پوشاندید؟ فرمود: بهخاطر اینکه مبادا حالت خواری و کوچکی در او ببینم.
امام رضا(ع) در روز عرفه، تمام دارائی خود را بخشیدند. وزیر مأمون گفت: اینگونه بخشش غرامت است! امام فرمود: خیر بلکه غنیمت است و هرگز چیزی را که بهوسیله آن بهدنبال پاداش و ثواب و کرامت هستی، ضرر نشمار!.
مبارزه مسلحانه و رویارویی تنها برای سه تن از امامان بزرگوار علی(ع)، حسن(ع) و حسین(ع) رخ داده است امام رضا(ع) در کار فرهنگی علیه حاکمیت ناصالح عباسیان تا آنجا پیش میرود که یکی از راویان حدیث به نام حسن انباری مینویسد: مدت چهارده سال پیوسته به امام نامه مینوشتم و برای عهدهدار شدن بعضی مشاغل دولتی اجازه میخواستم ولی آن گرامی همواره مرا از همکاری با حکومت غاصب عباسیان نهی میکرد.
پس از شهادت امام موسی کاظم(ع) اگرچه برای امام رضا(ع) موقعیت مبارزه علنی و رسمی پیش نیامد اما برای مدتی اختناق و خودکامگی بهطور نسبی از میان رفت و فشار حکومت علیه امام کاستی یافت امام نیز شیوه مبارزه پدر بزرگوارش را در پیش گرفت و به ایفای صحیح رسالت امامت پرداخت.
مرقد شریف امام رضا(ع) در خراسان از عزیزترین مراقد در اسلام است و هالهای از تقدیس و تطهیر آنرا فرا گرفته است.مسلمانان برای تقرب به خدای متعال به زیارت او میروند.
شهید ثانی در کتاب دروس از امام کاظم(ع) نقل میکند که فرمود: کسیکه پسرم علی را زیارت کند پاداش او در پیشگاه خدا مانند پاداش هفتاد حج نیکو(مستحبی) است.
حضرت رضا(ع) فرموده است: هر کس با وجود دوری خانه و مزارم مرا زیارت کند روز رستاخیز در سه محل پیش او میآیم تا از ترسهایی که در آن سه جا مردم را فرا میگیرد نجاتش دهم، اول زمانیکه نامههای اعمال به راست و چپ به چرکت درآید، دوم در جلو پل صراط و سوم در کنارسنجش اعمال.
البته باید توجه داشت زیارتی که این همه ثواب برای آن در نظر گرفته شده است زیارتی همراه با اخلاص و معرفت و تقوا است.
امام رضا(ع) در روز یازدهم ذیالقعده سال 148 هجری قمری در مدینه به دنیا آمد، مادرش نجمه و پدرش موسی بن جعفر(ع) میباشد. نامش علی و القابش، رضا، صابر، رضی، و وفی بوده و کنیهاش «ابوالحسن» چهارم میباشد. در سن سی و چهار سالگی به امامت رسید و بعد از بیست و یک سال امامت، در سن پنجاه و پنج سالگی در آخر ماه صفر سال 203 هجری به دست مأمون به شهادت رسید.
این امام همام در طول دوران امامت خود سختیها و رنجهای فراوانی را متحمل شد، ایشان در طول دوران امامت خود با توجه به مشکلات و مسائلی که وجود داشت اقدام به هجرت از مدینه به خراسان کردند
دوران امام رضا(ع) زمان ویژهای است، عصر امام رضا(ع) عصر مناظرات و مباحث علمی است لذا مناظراتی که امام رضا(ع) با سران ادیان و مذاهب انجام دادند خیلی ویژه و گوناگون است.
ورود امام رضا(ع) به مناظرات و مباحث علمی نشانگر این است که امام رضا(ع) علم و استدلال داشتند که میتوانستند در آن مناظرات ایفای نقش کنند بهطوریکه خود مخالفان و کسانیکه رقیبان امام رضا(ع) بودند به برتری علمی ایشان اذعان داشتند.
امام رضا(ع) در تبیین اسلام ناب که همان اسلام اهلبیت(ع) است و زدودن شبهات در خصوص دین و مذهب تشیع سهم بسزایی داشتند، آگاهی امام رضا(ع) از ادیان و مکاتب و کتب آنها بسیار ویژه بود، امام رضا(ع) با اهل تورات بر مبنای تورات با رهروان انجیل بر مبنای انجیل، با حاملان زبور بر مبنای زبور و با بزرگان زرتشت با کتاب آنها صحبت میکرد، امام به همه زبانها و کتب آسمانی اشراف داشتند.
ویژگی بارز امام رضا(ع) این بود که هر سؤالی را با توجه به منابع آن و مذهب جواب میدادند، بنای امام رضا(ع) بر مباحث علمی، استدلال و مبانی متفق علمی بود، از مباحث عقلی و فلسفی هم بهره میگرفتند. امام با توجه به منابع خود آنها جواب آنها را میداد، بهطوریکه قدرت ایستادگی و مقابله با امام را نداشتند.
سیره سیاسی امام رضا(ع) سراسر درسآموزی است
امام رضا(ع) در ابعاد شخصیتی انسانی کامل و الگویی هستند که در بُعد عبادت و بندگی خداوند رفتارهای خاصی چون سجدههای طولانی، روزههای مکرر و دامنهدار، تلاوت مکرر قرآنکریم در سیره امام رضا(ع) مشاهده میشود کمااینکه سیره سیاسی امام رضا(ع) سراسر درسآموزی است
ولایتعهدی مامون برای امام رضا(ع) تحمیلی است، امام بههیچ عنوان نمیخواستند این امر را بپذیرند مقتضیات زمان و شرایط خاص باعث شد که امام این را بپذیرد که جان، مال و آبروی شیعیان در امان بماند، امام به خوبی از این موضوع استفاده کردند که بتوانند یک امنیتی را برای شیعیان فراهم کنند.
امام رضا(ع) خود را از اینکه بخواهد با دستگاه حکومت همکاری و همراهی داشته باشند مبرا کرد و پذیرش ولایتعهدی مامون جنبه جبری داشت.
هجرت امام رضا(ع) از مدینه به طوس یک مبدا تاریخی است و آثار فراوانی داشته و توانست منشا تحول در ایران اسلامی باشد.
هجرتهای بعد از امام رضا(ع) که به سبب ورود ایشان به ایران بود منشاء برکاتی شد مثلاً ورود حضرت شاهچراغ و حضرت معصومه(س) به ایران در فرهنگ، آداب و منش ایرانیان بسیار تاثیرگذار بود.زمانیکه امام رضا(ع) به سرزمین طوس وارد شدند با اینکه تحت مراقبت بودند اما با مباحث علمی صحنههایی آفریدند که ویژه است.
امام رضا(ع) با شانیت و مقام امامت و ولایتی که داشت از دسیسهها و نیرنگهای مامون باخبر بود لذا هر وقت مامون سعی میکرد در قالب برگزاری مناظرات مقام علمی امام رضا در بین مردم را مخدوش کند امام طوری عمل میکرد که همیشه پیروز و سربلند باشد.
در یک عید مذهبی مانند عید فطر یا عید قربان که مامون نماز عید را برعهده امام میگذاشت آن حضرت به سبک و سیره پیامبر اکرم(ص) نماز را زیر آسمان و در خارج شهر برگزار میکرد.
وقتی همه مردم فوج فوج بهدنبال امام رضا(ع) میآمدند مامون از ترس اینکه مردم به امام بپیوندند، در راه دستور بازگشت ایشان را میداد و اینگونه همیشه دسیسههای مامون بهوسیله امام رضا(ع) خنثی میشد.
یکیاز ابعاد شخصیت امام رضا(ع) بُعد علمی شخصیت آن حضرت است ایشان با توجه به فضائل شخصیتی که داشتند بهعنوان قائم آل محمد(ص) لقب گرفتند.
امام رضا(ع) مناظراتی را با اندیشهوران فرقههای گوناگون داشتند، مأمون عباسی بهعمد با برگزاری اینگونه مناظرات بهدنبال این بود که به امام رضا(ع) ضربه بزند که البته برگزاری این مناظرات نتیجه عکس داشت و شخصیت علمی امام رضا(ع) را به همگان نشان داد.
امام رضا(ع) به زبانهای مختلف مسلط بودند، از امام رضا(ع) احادیثی بهجامانده که نشانگر بُعد علمی شخصیت ایشان است.
مامون با هدف محدود کردن دایره فعالیت سیاسی و دین امام در مدینه پیشنهاد انتقال ایشان را با روش های خاص بیان کرد.
مأمون عباسی در یکی از مناظرات اعتراف کرد که داناتر از امام رضا(ع) درروی زمین سراغ ندارد، امام رضا(ع) داناترین اهل زمان خود بودند و ما امروز نیز به برکت وجود حرم مطهر این امام همام از بزرگواری و کریم بودن ایشان متنعم هستیم.
امام رضا(ع) در عرصه علمی و سیاسی زبانزد بودند، مناظرات علمی امام با دانشمندان و علمای دیگر مذاهب از نقطه برجسته زندگی ایشان در زمان حکومت عباسی بود که توانست به واسطه علم الهی خود نقشه شوم مامون را نقش برآب کند.
امام رضا(ع) همواره با قرآن مأنوس بود، آن را به دقت می خواند و در آیات آن تدبر میکرد و می اندیشید.زیارت حضرت امام رضا(ع) در روایات دینی برابر با زیارت خانه خدا است؛ بنابراین تدبر، تفکر و برقرار ارتباط قلبی با این امام همام باید مورد توجه قرارگیرد.
امام هر سه روز یک ختم قرآن میکرد و میفرمود: اگر بخواهم میتوانم در کمتر از سه روز هم ختم نمایم ولی من هیچ آیهای را نمیخوانم الا اینکه درباره آن فکر کنم که برای چه نازل شده و در چه محلی فرو فرستاده شده است.
دوران امام رضا(ع) از مهمترین دورانهای تاریخ اسلام است اینکه گروهی حوادث روزگار امام رضا(ع) را با نرمش قهرمانانه امام حسن(ع) و دستهای آنرا با موقعیت امام سجاد(ع) و گروهی نیز با انقلاب فکری و فرهنگی صادقین مقایسه و شبیه میدانند نشان دهنده اهمیت و چند بُعدی وضعیت این مقطع تاریخی است.
او که یگانه عمر خویش در علم و فضیلت و تقوا بود در تنگنای حکومت حاکمان ناشایست و قدرناشناسی مردم، طلوعی در پشت ابرها و غروبی زود هنگام و غمگنانه داشت ایشان به مانند جد بزرگوارش در اخلاق نمونه بود و در زندگی فردی و اجتماعی خُلق والای پیامبر را حکایت میکرد.در اخلاق او پیامبر جلوهگر میشود چراکه او برخاسته از رشههای نبوی است.
امام رضا(ع) همچون نیاکان وارستهاش از مقام علمی والایی برخوردار بود تا آنجا که وی را عالم آل محمد (ص) لقب دادهاند و این بهجهت مناظرات و مباحثات علمی و اعتقادی آن حضرت بود و از چنان اهمیت و امتیازی برخوردار بود که عالم خاندان رسالت شناخته شود.
امام رضا(ع) نسبت به ادیان و مکاتب آگاهی کامل داشت و علاوهبر اینکه برای پرسشهای مختلف عالمان ادیان و مکاتب پاسخی درخور داشت بر مبنای اعتقادی شخص مخاطب سخن میگفت و استدلال میکرد و این مظهر توانمندی علمی امام بود.
دهها نفر در مکتب امام رضا(ع) به شاگردی پرداختهاند که شیخ طوسی در رجال خود نام 117 نفر از یاران حضرت را ذکر کرده است. از جمله احمدبن ابی نصر بزنطی، احمد بن محمد بن عیسای اشعری، عبدالله بن جندب بجلی، محمد بن فضیل کوهی، اباصلت هروی، زکریا بن آدم که به امام عرض کرد میخواهم از قم به جایی دیگر مهاجرت کنم. امام فرمود: اینکار را نکن. زیرا به برکت تو از مردم بلا دفع میشود. چنانکه به برکت پدرم موسی بن جعفر(ع) بلا از بغداد دفع میگردد و باز آمده است که علی بن مسیب به امام رضا(ع) عرض کرد: راه من از شما بسیار دور است و من نمیتوانم هر وقت که لازم شد، خدمت شما برسم. از چه کسی علم دین را فرا بگیرم؟ فرمود: از زکریا بن آدم قمی که در امور دین و دنیا مورد اعتماد است.همچنین روایت شده که سالی امام رضا(ع) به مکه مشرف شد و این زکریا بن آدم در محمل حضرت، هم ردیف و هم مصاحب آن حضرت بود.
امام بعد از نماز صبح تا طلوع خورشید، مشغول ذکر میشد. سپس تا زمانیکه خورشید بالا میآمد، به سجده میرفت. در منزل امام، زنی مأمور بود تا زنها را برای نماز شب بیدار نماید.
هر گاه برای امام رضا(ع) سفره می انداختند، امام ابتدا ظرف غذایی برای فقرا میفرستادند و میفرمودند: کسانی از قیامت نجات مییابند که برده آزاد کنند یا به یتیم اکرام نمایند.
شخصی از خراسان، خدمت امام رضا(ع) عرض کرد که من در شهرم وضع مالی خوبی دارم ولی در اینجا پولم را گم کردهام. شما به من قرض بدهید تا من وقتی به شهرم رسیدم، از طرف شما آنرا صدقه بدهم؟ امام داخل اتاق خصوصیشان رفتند و سپس در حالیکه در دستشان کیسه بود و آنرا از لای در اطاق بیرون آورده بودند، فرمودند: آن مرد خراسانی کجاست؟ او گفت: اینجا هستم. امام آن مبلغ را به او دادند و فرمودند لازم نیست از طرف ما صدقه بدهی.
وقتی خراسانی رفت، امام آمدند و نشستند. یک نفر سؤال کرد که چرا پول را از لای در به او دادید و صورت خود را پوشاندید؟ فرمود: بهخاطر اینکه مبادا حالت خواری و کوچکی در او ببینم.
امام رضا(ع) در روز عرفه، تمام دارائی خود را بخشیدند. وزیر مأمون گفت: اینگونه بخشش غرامت است! امام فرمود: خیر بلکه غنیمت است و هرگز چیزی را که بهوسیله آن بهدنبال پاداش و ثواب و کرامت هستی، ضرر نشمار!.
مبارزه مسلحانه و رویارویی تنها برای سه تن از امامان بزرگوار علی(ع)، حسن(ع) و حسین(ع) رخ داده است امام رضا(ع) در کار فرهنگی علیه حاکمیت ناصالح عباسیان تا آنجا پیش میرود که یکی از راویان حدیث به نام حسن انباری مینویسد: مدت چهارده سال پیوسته به امام نامه مینوشتم و برای عهدهدار شدن بعضی مشاغل دولتی اجازه میخواستم ولی آن گرامی همواره مرا از همکاری با حکومت غاصب عباسیان نهی میکرد.
پس از شهادت امام موسی کاظم(ع) اگرچه برای امام رضا(ع) موقعیت مبارزه علنی و رسمی پیش نیامد اما برای مدتی اختناق و خودکامگی بهطور نسبی از میان رفت و فشار حکومت علیه امام کاستی یافت امام نیز شیوه مبارزه پدر بزرگوارش را در پیش گرفت و به ایفای صحیح رسالت امامت پرداخت.
مرقد شریف امام رضا(ع) در خراسان از عزیزترین مراقد در اسلام است و هالهای از تقدیس و تطهیر آنرا فرا گرفته است.مسلمانان برای تقرب به خدای متعال به زیارت او میروند.
شهید ثانی در کتاب دروس از امام کاظم(ع) نقل میکند که فرمود: کسیکه پسرم علی را زیارت کند پاداش او در پیشگاه خدا مانند پاداش هفتاد حج نیکو(مستحبی) است.
حضرت رضا(ع) فرموده است: هر کس با وجود دوری خانه و مزارم مرا زیارت کند روز رستاخیز در سه محل پیش او میآیم تا از ترسهایی که در آن سه جا مردم را فرا میگیرد نجاتش دهم، اول زمانیکه نامههای اعمال به راست و چپ به چرکت درآید، دوم در جلو پل صراط و سوم در کنارسنجش اعمال.
البته باید توجه داشت زیارتی که این همه ثواب برای آن در نظر گرفته شده است زیارتی همراه با اخلاص و معرفت و تقوا است.
