چرایی ضرورت درک قرآن
گروه معارف: بررسیهای تجربی دینی بر این نکته تاکید دارند که افراد انسان از لحاظ توانمندی فکری و ذهنی یکسان نیستند؛ بهره هوشی، سرعت انتقال، قدرت استنتاج، نوآوری، میزان حافظه و نظایر آن در افراد مختلف، درجات متفاوتی دارد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجانشرقی، بررسیهای تجربی دینی بر این نکته تاکید دارند که افراد انسان از لحاظ توانمندی فکری و ذهنی یکسان نیستند؛ بهره هوشی، سرعت انتقال، قدرت استنتاج، نوآوری، میزان حافظه و نظایر آن در افراد مختلف، درجات متفاوتی دارد. عدهای در مرحله بسیار بالایی قرار دارند که از آن به نبوغ تعبیر میشود. جمعی فروتر از حد متعارف اند و اکثریت افراد در حد میانه قرار دارند. هر چند همه انسان ها از حداقل این استعدادها که شرط تکلیف و ستایش و سرزنش و پاداش و کیفر است، برخورداند و نیز این استعدادها قابل تقویت و تضعیف است، ولی تفاوت افراد در برخورداری از آن، مسلم و تأثیری که شدت و ضعف برخورداری از این استعدادها در فهم دقیق تر و کامل تر هر متنی و از جمله فهم قرآن دارد، غیرقابل تردید است.
اکثریت افراد با یاد گرفتن زبان عربی و مقدمات لازم می توانند از سفره گسترده علوم و معارف قرآن بهره بگیرند و مراجعه به معصوم برای تایید و تصحیح موارد اشتباه و خلاف است همچنین که دانشجویان اهل علوم دیگر هم به اساتید آن علم مراجعه می کنند تا فهم خود را تایید یا تصحیح کنند.
تدبیر را به معنای پشت سر هم چیدن حکیمانه دانستهاند
حجتالاسلام محمود نورپور، امام جمعه آذرشهر در گفتوگو با ایکنا، اظهار کرد: تدبیر را به معنای پشت سر هم چیدن حکیمانه و قرار دادن چیزی پشت سَرِ چیز دیگر با تنظیم خاص برای رسیدن به هدف معین، نیز دانستهاند، چنانکه تدبیرِ امور زندگی به معنای قرار دادن برنامههای مختلف پشت سَر یکدیگر است.
وی، افزود: تدبر به منظور تبلیغ و بیان برای دیگران نیست؛ یعنی متدبر، تکلیفی نسبت به ابلاغ برداشت تدبری خویش ندارد، برخلاف تفسیر که هدف آن بیان برای دیگران است.
وی با استناد به آیه 68 سوره مومنون خاطرنشان کرد: در این آیه میخوانیم: آیا آنها در این گفتار نیندیشیدند یا اینکه چیزی برای آنان آمده که برای نیاکانشان نیامده است؟
حجتالاسلام نورپور ادامه داد: رویکرد و محتوای مهم مکتب تدبر، ضرورت تحقیق و معرفی آن را بهطور تخصصی و روشمندانه ضروری میسازد.
امام جمعه آذرشهر یادآور شد: مراد از مکتب تدبر، سامانهای فکری برخوردار از مبانی، اصول و روش است که با دریافت چینش حکیمانة آیات و کشف غرض واحد سوره، در برابر آنچه قرآن را مجموعهای از عبارات پراکنده و ناهماهنگ مینمایاند، آن را مجموعهای هماهنگ و منسجم دانسته، بر رفع موانع برقراری ارتباط با آیات اهتمام دارد.
وی بااشاره به فرموده امام محمدباقر(ع) افزود: امام محمدباقر(ع) می فرمایند: هركس گمان كند كه قرآن مبهم و غير قابل فهم است، به يقين نابود شده و ديگران را نيز نابود كرده است.
حجتالاسلام نورپور تدبر را مکتبی نوظهور دانست و تاکید کرد: تدبر به عنوان یک مکتب نوظهور در ساحت فهم قرآن کریم، بر رفع موانع ارتباط با قرآن و مهجوریتزدایی از این کتابِ هدایت اهتمام داشته، تا کنون تبیینهای مختلفی از آن ارائه شده است و به نظر میآید که قابلیت آن را دارد تا به صورت جدی به آن پرداخته شود و مورد نقد و داوری قرار گیرد، چهبسا که در آینده به عنوان یک رویکرد به قرآن در عرصههای علمی مطرح شود.
قلب در تدبر نقش و تأثیر بسزایی دارد
حجتالاسلام محمود شربیانی، امام جمعه شهرستان عجبشیر در گفت وگو با ایکنا اظهار کرد: تدبر با حرکت افقی و غیرعمقی یا سطحی روی آیات، در پی توسعه دادن به دامنه متعلق فهم و بالطبع بهرهمندی از هدایتهای قرآن به واسطه دریافت حکمتها، پیامها، پندها و ... است، بدون نیاز به علوم مقدّمات تفسیر. علاوه بر آنکه در این میان، قلب نیز نقش و تأثیر بسزایی دارد.
وی افزود: تدبر فعل و یا نوعی کار نیست که بخواهد انجام گیرد، بلکه به واقع، پذیرفتن فعل و خود را در معرض دریافت فعل قرار دادن است، بنابراین نمیشود کسی را به تدبر امر و یا از آن نهی نمود؛ چراکه امر و نهی تنها در مقدمات و لوازم اولیة تدبر موضوعیت یافته، آن اسباب و لوازم را میتوان مدیریت نمود و فراهم آورد، همچون فرایند تنفس که با تنظیم لوازم آن یعنی تغذیه، ورزش، خواب و ... میتوان شرایط را برای تنفّس صحیح فراهم کرد.
وی بااستناد یه آیه 29 سوره ص خاطرنشان کرد: در این آیه می خوانیم: این کتابی پربرکت است که بر تو نازل کردهایم تا در آیات آن تدبّر کنند و خردمندان متذکّر شوند!
حجتالاسلام شربیانی ادامه داد: تدبر به معنای دریافت جنبههای هدایتی قرآن، فرایندی است که مابهازای نفوذ یافتن قرآن در قلب سلیم حاصل میآید، به گونهای که قلب، حاملِ قرآن شده و نکات هدایتی آیات از قلبِ قرآنی تراوش میشود.
وی با اشاره به فرموده حضرت محمد(ص) افزود: پیامبراکرم(ص) می فرمایند: در قرآن بينديشيد و آياتش را بفهميد.
امام جمعه عجبشیر یادآور شد: بررسیهای تجربی دینی بر این نکته تاکید دارند که افراد انسان از لحاظ توانمندی فکری و ذهنی یکسان نیستند؛ بهره هوشی، سرعت انتقال، قدرت استنتاج، نوآوری، میزان حافظه و نظایر آن در افراد مختلف، درجات متفاوتی دارد. عده ای در مرحله بسیار بالایی قرار دارند که از آن به نبوغ تعبیر می شود. حجتالاسلام شربیانی از هموار شدن بینش قرآنی در زندگی انسان گفت و تاکید کرد: روش تدبّر در قرآن با فراهمسازی امکان فهم عمومی و برقراری ارتباط صحیح با معانی و معارف قرآن کریم، زمینة اُنس با این کتاب نورانی و در پی آن، ایجاد بینش قرآنی و "احیاء نقش هدایتی قرآن در زندگی انسان" را هموار میسازد.
