حق ابراز دین در حوزه بیرونی آزادی دینی قرار می‌گیرد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، نشست علمی تخصصی «شناسایی جایگاه مسجد در سپهر حقوق شهروندی» عصر امروز با حضور کیوان صداقتی، مدرس دانشگاه آزاد تهران جنوب و مونس کشاورز، دبیر کنگره بین‌المللی حقوق شهروندی در ستاد توان‌افزایی و حمایت از فعالیت‌های سازمان‌های مردم‌نهاد برگزار شد.

صداقتی در خصوص محورهای همچون اقسام اماکن عبادی و تمایز ماهیت حقوقی آنان از یکدیگر، اماکن عبادی جلوه‌گاه بیرونی حق بر آزادی دینی، نقش اماکن عبادی در آموزش و توسعه حق‌های شهروندی، اعمال محدودیت بر تخریب اماکن عبادی در برخی کشورها و رهنمودهای بنیانگذار انقلاب اسلامی و رهبر معظم انقلاب در رابطه با آزادی‌های دینی و مذهبی به ایراد سخنرانی پرداخت.

وی تصریح کرد: حق ابراز دین در حوزه بیرونی آزادی دینی جای می‌گیرد، بند یک ماده 18 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی مقرر می‌داند، مبنی بر اینکه هر کس حق آزادی اندیشه، عقیده و مذهب دارد، این حق شامل اختیار و آزادی در ابراز آشکار دین یا عقیده خود به طور فردی یا گروهی، آشکارا یا نهان، از طریق عبادات، اجرایی آداب، اعمال و تعلیمات دینی می‌شود.

صداقتی افزود: آزادی ابراز عقیده و دین از طریق عبادت، رعایت، اجرا و آموزش، دامنه وسیعی از فعالیت‌ها را دربرمی‌گیرد و حق بر تاسیس اماکن عبادی از جنبه‌های تکمیلی حق بر عبادت است.

وی افزود: عبادت، یکی از روش‌های ابراز عقیده و مذهب است که در بسیاری از اسناد بین‌المللی حقوق بشری شناسایی و تضمین شده است. عبادت شامل تشریفات و مراسمی است که مستقیما بیانگر عقیده هستند؛ همچنین در برگیرنده اقدامات گوناگونی است که بخش تفکیک‌ناپذیر این تشریفات و مراسم محسوب می‌شوند، مانند بنای اماکن عبادی. از این‌رو حق بر آزادی دینی شامل حق بر تاسیس، تعمیر، نگهداری و بهره‌مندی از اماکن عبادی می‌شود.

مدرس دانشگاه آزاد تهران جنوب بیان کرد: حق بر آزادی برگزاری مراسم دینی دووجهی بوده و حق‌های منفی و مثبت را شامل می‌شود. از یک‌سو اشخاص در اجرای مناسک دینی، بهره‌مندی از ظرفیت اماکن عبادی(نظیر مسجد) و ورود و خروج به پرستشگاه، آزادی دارند و علی‌الخصوص حکومت‌ها حق ایجاد مانع در مسیر تحقق آن را ندارند(حق منفی). از سوی دیگر حکومت‌ها موظف‌اند با بهره‌گیری از ابزارهای قانونی زمینه‌های نقض یا تحدید اعمال این حق را توسط افراد، گروه‌ها و نحله‌های فکری مختلف از میان برند(حق مثبت).

وی بیان کرد: تمتع از اماکن عبادی به مثابه اشخاص حقوقی از حق‌های بشری، از کرامت ذاتی انسان‌ها نشئت می‌گیرد؛ به دیگر سخن نهادهای دینی نظیر مسجد به تبع کرامت انسانی اعضای خود، از این حقوق متمتع می‌شوند، در یک نگاه کلی می‌توان مسجد را جلوه‌گاه حق‌های نظیر جلوه بیرونی حق بر آزادی دینی، حق بر عبادت، حق بر اجرای مناسک دینی، حق بر تعلیم و تعلم، حق بر انتخاب راهبران مذهبی، حق بر برگزاری اجتماعات و نظایر آن دانست.

صداقتی بیان کرد: در حقوق داخلی علاوه بر اصول 12 تا 14 قانون اساسی ایران می‌توان از لابلای مواد منشور حقوق شهروندی از جمله بند (ج) منشور حقوق شهروندی (حق آزادی اندیشه و بیان: مواد 26 و 27) و بند (ط) منشور (حق دسترسی و مشارکت فرهنگی: ماده 99) مواردی در باب نسبت میان اماکن عبادی خواسته مسجد با مولفه‌های حقوق شهروندی یافت.

وی در پایان خاطر نشان کرد: حق آزادی بر اجتماعات از دیگر حق‌هایی است که بنده به آن حق‌ها اضافه کرده‌ام و حرف‌های بسیاری در این حق می‌توان گنجاند.