کراهت سوگند خوردن/ جایگزینی دیگر بیابیم

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، مهرداد ویسکرمی، از مفسران قرآن‌کریم لرستان در جلسه تفسیر قرآن‌کریم با محوریت سوره مبارکه «بقره» که سه‌شنبه، 16 آبان در حسینیه حبیب بن مظاهر خرم‌آباد برگزار شد، گفت: آیه 224 سوره بقره با این مضمون «وَلاَ تَجْعَلُواْ اللّهَ عُرْضَةً لِّأَيْمَانِكُمْ أَن تَبَرُّواْ وَتَتَّقُواْ وَتُصْلِحُواْ بَيْنَ النَّاسِ وَاللّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ؛» در رابطه با کراهت قسم و سوگند خوردن نابجاست.
وی افزود: خدای متعال در این آیه از سوره بقره می‎فرماید: «و خدا را دستاويز سوگندهاى خود قرار مدهيد تا [بدين بهانه] از نيكوكارى و پرهيزگارى و سازش‏ دادن ميان مردم [باز ايستيد] و خدا شنواى داناست».
ویسکرمی با اشاره به این‌که حتی قسم خوردن عادی از نظر فقهی مکروه است، اظهارکرد: در زبان عرب از «قسم» تعبیر به «یمین» می‌شود. این مفسر قرآن‌کریم اظهارکرد: با توجه به این‌که اعراب در زمان بیعت دستان راست خود را روی هم می‌گذاشتند و به دست راست یمین گفته می‌شود لذا معنی دیگر آن هم به قسم اطلاق می‌شود.
ویسکرمی با بیان این‌که انسان نباید با قسم خوردن، خدا را در معرض کارهای روزمره خود قرار دهد، عنوان کرد: در آیات قرآن، به سوگند نخوردن و انجام کارهای خیر در کنار هم اشاره شده است.
این مفسر قرآن‌کریم با اشاره به این‌که انسان مؤمن چندان نیازمند به خوردن نیست، تصریح کرد: بر اساس اصول دین و شریعت پیش برویم و به خوردن پناهنده نشویم.
وی با اشاره به این‌که اگر کسی بخواهد وظیفه دینی خود را انجام دهد باید تقوای الهی را پیشه کرده و دست به خیر باشد، اظهارکرد: نباید به جای عمل به وظیفه و تکلیف دینی از قسم خوردن به شعائر اسلامی استفاده کنیم.
ویسکرمی قسم خوردن نابه‌جا و فراوان را از کارهای مکروه دانست و با بیان این‌که حتی قسم خوردن عادی هم از لحاظ فقهی، مکروه است، افزود: گاهی ظاهر کار ما قشنگ نیست اما با قسم خوردن می‌خواهیم آن‌را زیبا جلوه دهیم.
این مفسر قرآن‌کریم با بیان این‌که گاهی در مسائل اجتماعی یک خلا داریم و می‌خواهیم آن‌را با قسم خوردن جبران کنیم، تصریح کرد: وقتی رفتار اجتماعی ما نامناسب نباشد ما مجبور به قسم خوردن می‌شویم.
وی با اشاره به این‌که گاهی در حُسن فعلی یا ظاهر عمل، حُسن فاعلی یا نیت عمل و گاهاً در مسائل اجتماعی شروع به خوردن می‌کنیم در صورتی‌که امامان به ما سفارش کردند تا می‌توانید قسم نخورید.
ویسکرمى درخصوص علل قسم خوردن فراوان، گفت: قسم خوردن فراوان دارای ریشه روانشناسی است، گاهی قسم فراوان از تشویش درونی انسان است و گاهی مشکلات بیرونی انسان را مجبور به قسم خوردن فراوان می‌کند.
این مفسر قرآن‌کریم با اشاره به این‌که انسان باید خود را به  قسم نخوردن عادت دهد، عنوان کرد: باید تمرین کنیم تا قسم خوردن را کنار بگذاریم و یا یک  جایگزین مناسب برای آن پیدا کنیم.
وی درباره کفاره قسم خوردن با بیان این‌که در آیه ۸۹ سوره مبارکه مائده با این مضمون «لاَ يُؤَاخِذُكُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا عَقَّدتُّمُ الأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُواْ أَيْمَانَكُمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ» به کفاره قسم خوردن اشاره شده است، گفت: خدای متعال در این آیه فرموده است: «خدا شما را به سوگندهاى بيهوده‌‏تان مؤاخذه نمی‎‏كند ولى به سوگندهايى كه [از روى اراده] می‎‏خوريد [و می‎‏شكنيد] شما را مؤاخذه می‌كند و كفاره‌‏اش خوراک دادن به 10 بينواست از غذاهاى متوسطى كه به كسان خود می‌‏خورانيد يا پوشانيدن آنان يا آزاد كردن بنده‏‌اى و كسى‌كه [هيچ‌يک از اين‌ها را] نيابد [بايد] سه روز روزه بدارد اين است كفاره سوگندهاى شما وقتى‌كه سوگند خورديد و سوگندهاى خود را پاس داريد اين‌گونه خداوند آيات خود را براى شما بيان می‌‏كند باشد كه سپاسگزارى كنيد».
وی تصریح کرد: طعام دادن و یا سیر کردن 10 نفر از غذای متوسطی که انسان استفاده می‌کنند، پوشیدن یا خریدن لباس برای پوشش ۱۰ نفر یا  آزاد کردن یک برده، کفاره قسم خوردن است، کمااینکه اگر این موارد جور نشد باید سه روز را روزه بگیرد و به قسمی که خورده است، پایبند باشد.
ویسکرمی در پایان گفت: قسمی که از روی عصبانیت باشد، کفاره ندارد این در حالی‌است که کفاره به قسمی که در حالت تعادل روحی و آگاهانه باشد، تعلق می‌گیرد.