علامه طباطبایی با تفسیر المیزان به شیعه آبرو داد

آیت الله گرامی با تأکید بر این که حوزه علمیه باید منش و روش بزرگانی چون علامه طباطبایی را سرلوحه فعالیت‌های خود قرار دهد، گفت: علامه طباطبایی با تفسیر المیزان به شیعه آبرو داد.

استاد برجسته حوزه علمیه قم با اشاره به ابعاد شخصیتی مرحوم علامه گفت: این شخصیت بزرگ دارای لطافت روح، ادب و تواضع ویژه‌ای بودند و حتی نسبت به امور جزئی توجه داشتند.

وی افزود: اخلاق و تدین در وجود ایشان موج می‌‌زد و نسبت به همه اطرافیان خود توجهات لازم را داشت، علامه طباطبایی روحیه شوخ طبعی نیز داشتند و به اطرافیان خود روحیه می‌دادند، تواضع ایشان به اندازه‌ای بود که وقتی جمعی بودند به عنوان امام جماعت حضور پیدا نمی‌کرد.

گرامی قمی گفت: علامه طباطبایی همواره از پیشنهادات جدید در زمینه علمی استقبال می کردند و شاگردان وی هیچگاه‌ نگران اظهار نظرات خود نبودند.

وی ادامه داد: آزادمنشی، تواضع علمی و اخلاقی و آزاد بودن ابراز تفکر شاگردان از ویژگی‌های علامه طباطبایی بود، علامه در ابتدا که به قم مشرف شدند بر اساس روال متعارف فقه و اصول را آغاز کردند اما بعد از مدتی فرمودند فقه و اصول را دیگران می‌گویند اما جای بحث‌های تفسیری و عقلی در حوزه خالی است.

آیت الله گرامی با بیان این که علامه طباطبایی بر مسأله تدریس فلسفه و تفسیر اهتمام داشت، افزود: چهار علم وجود دارد که با یکدیگر نقاط مشترکی دارند، شامل: تفسیر، فروق لغت، فلسفه و اصول که درباره تحلیل مفاهیم عرفی هستند.

وی عنوان کرد: فلسفه تحلیل مفاهیم عرفی است که هستی، عدم، علت، معلول و امثال آن را معنا می‌کند، همین تحلیل در فروق لغت، اصول، مباحث الفاظ و تفسیر انجام می‌شود؛ علامه می گفت: در نماز واجب به ضرورت اکتفا می‌کنم تا تفسیر تمام شود.

استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: علامه طباطبایی اهتمام بسیاری برای نشر معارف اسلامی و اهل بیت(ع) داشتند، علامه به تفسیر قرآن کریم اهمیت ویژه داشتند و از درس تفسیر و فلسفه ایشان شاگردان بسیار بهره بردند.

وی اضافه کرد: زیاد شنیده می‌شود که افرادی با فلسفه مخالفت می‌کنند و این مسأله در زمان علامه طباطبایی نیز وجود داشت تا حدی که ایشان درس اسفار را تعطیل کردند و به پیشنهاد برخی بزرگان شفا را تدریس کردند.

آیت الله گرامی با بیان این که ذهن بشر ذهنی جستجوگر است و بدنبال فهم مباحث گوناگون است، گفت: از جمله مسائلی که بشر دوست دارد درباره اساس هستی بقهمد، نظام حاکم بر هستی و قوانین حاکم بر نظام هستی است، بشر می‌خواهد بداند که وجود و عدم چیست و اصل وجود از کجا است.

وی افزود: تنها علمی که متصدی این موضوع می‌شود فلسفه است و هیچ علم دیگری وارد این مسائل نشده است، علم کلام تا حدودی وارد این مسأله شده اما کلام بحث آزاد درباره هستی و نظام آن نیست بلکه مقید به شریعت است فلسفه بحث آزاد عقلانی است، حال اگر در میان فلاسفه افرادی هستند که اقوال آن‌ها مطابقت با شریعت ندارد نمی توان اصل فلسفه را نادرست دانست، حتی در فقه نیز افرادی داریم که عقایدی بر خلاف شریعت دارند.

استاد حوزه علمیه قم با بیان این که حرکت استکمالی انسان ادامه دارد و بشر متوقف نمی‌شود، اظهار کرد: صرف این که فیلسوفی برخی مسائل را به گونه‌ای دیگر معنا کرد دلیل نمی‌شود که با اصل فلسفه مخالفت کرد.

وی با اشاره به فشارهای بسیار در زمان تدریس فلسفه علامه طباطبایی بر ایشان افزود: زمانی که علامه اسفار را تدریس می‌کردند فشارهایی از مشهد و نجف به حوزه علمیه قم و زعیم آن یعنی مرحوم آیت الله بروجردی وارد شد، مرحوم آیت‌الله بروجردی، علامه طباطبایی را احضار کردند و به وی گفتند: در اصفهان تدریس اسفار داشتم اما الا فشارهایی وجود دارد و فلسفه را ادامه دهید اما به جای اسفار، از کتاب شفا استفاده کنید.

آیت الله گرامی اظهار داشت: تفسیر مرحوم علامه را به صورت ویژه باید مدنظر قرار داد چرا که قبل از آن در شیعه تفسیری به متد عقلانی، تحقیقی و تحلیلی نداشتیم، در اهل تسنن کتاب فخر رازی وجود داشت اما در شیعه نبود که علامه بسیار زحمت کشیدند به شیعه آبرو دادند.

وی ادامه داد: متأسفانه در همین حوزه علمیه با علامه طباطبایی برخورد خوبی نشد، به حدی فشار زیاد شد که علامه در جلد دوم ناچار شدند که تقریظ شیخ الازهر و مرحوم شریعتمداری را بیاورند، این کار برای این بود که از فشار دیگران قدری بکاهند.

استاد حوزه علمیه قم بیان کرد: خوشبختانه این مشکلات رفع شد و حوزه به آزاد منشی دست پیدا کرد و امیدواریم که همه از این آزاد منشی حراست کنند، حوزه علمیه باید قدردان چنین شخصیت هایی باشد و در نشر معارف الهی بکوشد، علامه طباطبایی در روش رئالیسم  با تدوین مجموعه‌ای مدون خدمت شایانی به نسل امروز کردند.

وی عنوان کرد: امروز هم نیازمند تحقیقات خوب فلسفی هستیم، گاهی مطالبی نوشته می‌شود اما جنبه خطابی دارد، باید بیش از این‌ها تحقیق شود، علامه طباطبایی در ابعاد بسیاری خدمات شایانی ارائه کردند که فلسفه و تفسیر برجسته است.

آیت الله گرامی در پایان خاطرنشان کرد: علامه طباطبایی در بعد تفسیر به شیعه آبرو داد و سبب نشر معارف شیعی و اهل بیت(ع) شد، آزادمنشی در تمام زندگی و آثار ایشان موج می‌زد؛ بنابراین حوزه های علمیه باید مقام چنین شخصیت‌های بزرگی را پاس بدارند و فعالیت‌ و تلاش های آنان را دنبال کنند.