ضرورت ایجاد شبکه انتقال پیام نخبگان دین/ الگوها را متوازن معرفی نکردیم
گروه جامعه: یک جامعه شناس بر ضرورت ایجاد شبکه انتقال پیام نخبگانی تأکید و تصریح کرد: در قله نخبگی دین مرجعیت دینی دیده میشود اما تمام مردم نمیتوانند با این سطح ارتباط مستقیم داشته باشند، ما باید به شبکه عالمان دین گره بخوریم تا به موقع پاسخ نیاز خود را بیابیم.
حجتالاسلام والمسلمین صادق گلزاده معاون فرهنگی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، به تبیین چرایی و چگونگی تکریم و الگوسازی از نخبگان دینی در جامعه پرداخت و گفت: رجوع به متخصص و نخبگان هر رشته جزو طبیعت بشر است و از آغاز اگر بشر فردی را از خود مطلعتر، آگاهتر و با مهارت بیشتر میدید در آن حوزه خاص به وی روی میآورد.
وی با اشاره به ارسال انبیاء برای بشر به عنوان معرفی نخبگان برگزیده ربالعالمین گفت: انبیا که انسانهایی از جنس بشر هستند و رابط و واسط بین زمین و آسمان و واسطه فیض بین خلق و خالق شدند، این نقش را بر عهده دارند، در امتداد حرکت انبیا نیز ائمه معصومین(ع) این نقش را بر عهده میگیرند.
وی ادامه داد: امام زمان(عج) در آخرین توقیح به آخرین نائب خاص خود، تکلیف بعد از نواب خاص را به ولایت فقیه و مرجعیت دینی واگذار کردند. مردم تکلیف دارند از سوی امام زمان(عج) که در عصر غیبت به عالمان و نخبگان و فرهیختگان دینی و ولایت فقیه و مرجعیت دینی مراجعه کنند و هر آنچه از دین و زندگی الهی برای شما ترسیم میکنند تبعیت کنید.
حجتالاسلام گلزاده با اشاره به سخنی ازامام صادق(ع) که فرمودند: «فاما من کان من الفقهاء: صائناً لنفسه، حافظاً لدینه، مخالفاً علی هواه، مطیع لامر مولاه، فللعوام این یقلدوه؛ هر کدام از فقها که صیانت نفس دارد، از دینش محافظت مینماید، با هوای نفس مخالفت میکند و امر مولای خود را اطاعت میکند، پس بر مردم است که از او تقلید کنند.» گفت: در این کلام مشخصههای فردی که میتواند الگو باشد بیان و سپس توده وعامه مردم را مأمور به تبعیت و پیروی از عالمان دینی میکند. واژه عوام در عربی به معنای مردم است و توده مردم باید از چنین شخصی تبعیت کنند و این امر صرفا به افرادی با آگاهی کم مرتبط نمیشود، حتی نخبگان و فرهیختگان رشتههای غیردینی نیز در این واژه عامه مردم محسوب میشوند.
این جامعه شناس دینی به سخن پیامبر اکرم(ص) که میفرمایند: «العُلَماءُ وَرَثَةُ الأنبياءِ، يُحِبُّهُم أهلُ السَّماءِ، و يَستَغفِرُ لَهُمُ الحِيتانُ فِي البَحرِ إذا ماتوا إلى يَومِ القِيامَةِ؛ علما وارثان پيامبرانند، اهل آسمان ايشان را دوست مىدارند و هرگاه بميرند ماهيان دريا تا روز رستاخيز برايشان آمرزش مىطلبند.» اشاره و عنوان کرد: تبعیت و الگوگیری از این افراد امری الهی، قرآنی، روایی، دینی، عقلانی و عرفی است.
نگاهی که عبادت است
وی با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) نگاه با محبت به چهره عالم را عبادت بیان کردهاند، گفت: این الگوگیری نیاز به انس و ارتباط و صمیمت دارد و همیشه و در همه حال باید دنبال شود نه آنکه یک یا دو بار مراجعه ما را کفایت کند.
حجتالاسلام گلزاده در ادامه به بیان چگونگی تکریم و الگوسازی از نخبگان دین و ساز و کارهای مورد نیاز اشاره و با بیان اینکه در سالیان اخیر ظرفیتهای گوناگونی در حوزههای دین طراحی شده است، تصریح کرد: اگر رسانهها به معرفی نخبگان و توانمندان دینی بپردازند و در قالب برنامههایی همچون همایش، گفتوگو و گزارش به معرفی این ظرفیتها بپردازند، دانش، سیره و سبک زندگی دینی را به جامعه منتقل میکنند.
وی ادامه داد: وقتی رسانههای جمعی از ورزش اطلاع رسانی فراگیر دارند تا جایی که شبکه ورزش معنا پیدا میکند، نسل جوان با الگوی ورزشی انس میگیرد و از سایر الگوهای مورد نیاز خود غافل میشود چرا که در این حوزه تمرکز بیش از حد انجام گرفته است. همچنین زمانی که در معرفی عنصری هنرمند زیاده روی شود، وی به الگو تبدیل میشود؛ اگرچه عناصر ورزشی و هنری به جای خود ارزشمند و قابل الگوگیری هستند اما نمیتوان انتظار داشت تمام جنبههای الگویی را از این افراد استخراج کرد.
معرفی نامتوازن نخبگان
معاون فرهنگی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با انتقاد از اینکه معرفی نخبگان به صورت متوازن صورت نگرفته است، ادامه داد: عناصر کلیدی دین پیامبر(ص) را نشناختهایم تا بتوانیم از آنان تبعیت کنیم، اما در حوزه ورزشی و هنری شاید یک کودک نیز بتواند الگوهای خود را معرفی کند چرا که در این زمینه فعالیت رسانهای متوازن صورت نگرفته است و به اقتضائات نپرداختهایم.
حجتالاسلام گلزاده با بیان اینکه ظرفیتهای نخبگانی متعددی در حوزه دین وجود دارد، اظهار کرد: ظرفیت نخبگان تبلیغی در مدیریت حوزههای علمیه، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و در ظرفیتهای گوناگونی شناسایی و معین شدهاند؛ پس جامعه دینی متقاضی محتوای دینی در خور، باید از این مسیر بتواند آخرین ظرفیت و توانایی تبلغ را به جامعه دینی منتقل کند. رسانههای جمعی نباید به اقتضای مخاطب زدگی به دنبال ساحتهای خاصی بروند بلکه باید نیاز محور و مخاطب محور باشند. ترکیب نخبگی و مخاطب محوری سبب میشود آنکه جوانپسندتر و جامعه محورتر است جایگاه خود را مییابد.
رسانهها برای انتخاب الگوها مطالعه داشته باشند
این جامعه شناس رسانهها را به مطالعه بیشتر برای معرفی الگوها فراخواند و گفت: عناصر تأثیرگذار و فرهنگساز باید توسط رسانهها به جامعه معرفی شوند و در همراهی با نخبگان دینی در جامعه مخاطب فرهنگ سازی کنند، در چنین شرایطی مردم به طور حتم همراه خواهند بود.
وی با اشاره به اینکه در زمینه معرفی نخبگان دینی نیز باید نگاهی جامعنگر داشته باشیم، گفت: به طور مثال در یک محفل حسینی، شور حسینی به یک مداح ارزشمند و نخبه و شعور حسینی به یک خطیب نخبه نیاز دارد. جامع نگر و نیازمحور برنامه ریزی کردن سبب میشود جامعه به اقتضائات خود بتواند عالم دینی مورد نظر خود را بیاید.
وی بر ضرورت ایجاد شبکه انتقال پیام نخبگانی تأکید و تصریح کرد: در قله نخبگی دینی ولایت فقیه و مرجعیت دینی دیده میشود اما تمام مردم نمیتوانند با این سطح ارتباط مستقیم داشته باشند پس به یک واسطه نیاز دارند، در حوزه دین عالم محلی و طلبه فاضل جوان میتواند نقش الگودهی را بر عهد گیرد به شرط آنکه معرفی شود. ما باید به شبکه عالمان دین گره بخوریم تا به موقع پاسخ نیاز خود را بیابیم.
معاون فرهنگی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با ذکر مثالی گفت: مرکز پاسخگویی به سوالات دینی یک مرکز معتبر برای پاسخگویی به شبهات است که به ارائه مشاوره میپردازد، ایجاد این مرکز، روزآمدسازی بهرهمندی از نخبگان دین است که با حضور شبکهای از عالمان شکل گرفته است تا مردم با آنها در ارتباط باشند.
حجتالاسلام گلزاری به ظرفیتهای فضای مجازی برای معرفی و بهرهمندی از نخبگان دینی اشاره و عنوان کرد: فضای مجازی فضایی بی مرز برای ارتباط با تشنگان بینش و دانش است. این فضا مهیا است و نیاز به مدیریت دارد تا از آفات به دور بماند و به اقتضای نیاز جوانان به ارائه مطلب بپردازیم.
