وجود 10 گروه آیه و روایت در مورد رابطه ولایت‌پذیری و نجات از دوزخ

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، آیت‎الله ابوالقاسم علیدوست امروز 12 بهمن در اختتامیه اولین جشنواره ادبی سیدعلی خان مدنی در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) با ذکر این مطلب که منظور از استنباط، کشف مراد خداوند از اسنادی است که در اختیار داریم گفت: البته منظور ما از استنباط نیز تنها در فقه کاربردیندارد بلکه معنای عامی است که مفسران و اسلام شناسان با آن سروکار دارند.
وی گفت: استنباط تنها توسط فقها انجام نمی شود بلکه یک مفسر نیز گاهی با دو آیه به حسب ظاهر ناهمسو، یک متکلم گاهی با چند نص ناهمسو درگیر می شود و قطعا نیازمند استنباط خواهد بود.
استاد حوزه با اشاره به تحقیقات شخصی خود در خصوص رابطه محبت اهل بیت(ع) و نجات از دوزخ تصریح کرد: در این زمینه 10 گروه آیه و روایت وجود دارد؛ روایاتی وجود دارد که ولایت را تنها با عمل توام می داند و حتی روایاتی که محبت را بدون عمل نیز مطرح کرده است؛ در اینجا نیازمند استنباط علمی دقیق هستیم تا بهترین نتیجه را بگیریم.
وی اظهارکرد: منظور از مفهوم شناسی آن است که هر عالمی زمانی که به دنبال استنباط گزاره ای از قرآن و روایات است باید آن را بر اساس عرف معیار انجام دهد، عرف به معنی زمان نزول آیات و صدور روایات است.
علیدوست مراجعه به لغت را یکی از راه های بدست آوردن عرف معیار، دانست و بیان کرد: البته گاهی اوقات مراجعه به لغت پاسخ نمی دهد و باید به نهاد دیگری مراجعه کرد.
وی گفت: این فرایندی که یک فقیه یا یک عالم از قرآن و روایات طی می کند و واژه را از آنها می گیرد تا عرف معیار را پیدا کند را مفهوم شناسی گویند؛ در این مسیر یعنی مسیر مفهوم شناسی بایسته ها و آسیب هایی نیز وجود دارد؛ یعنی برخی مولفه ها شرط لازم است و برخی مسایل دیگر نیز آسیب زا هستند؛ هر بایسته ای اگر مطمح نظر قرا نگیرد آسیب می شود و هر آسیبی اگر مورد توجه قرار گیرد و از آن پرهیز شود به یک بایسته مبدل می شود.
علیدوست لزوم گسست واژه های برآینددار (موضوع) از غیر از آن را اولین بایسته مفهوم شناسی دانست و بیان کرد: برخی از واژه ها در نصوص دینی وجود دارد ولی بنا به قرائنی موضوعیت ندارد؛ یعنی واژه هایی که در فقه وغیر فقه با آن سروکار داریم سه قسم است؛ نخست واژه هایی موضوع حکم، واژه های تعلیمی و واژه هایی که در نصوص آمده و مورد حکم واقع شده است ولی با القای خصوصیت، آن واژه ملغی می شوند ؛حال کسی که اهل مفهوم شناسی باید آنها را از هم تفکیک کند.
وی گفت: بایسته دوم لزوم توجه به اختلاف هیئت ها و اختلاف باب ها در مفهوم شناسی است؛ گاهی ماده دو واژه یکی است ولی چون هیئت آنها یکی است، بار شرعی و معنایی آنها یکی نخواهد بود.
آیت‎الله علیدوست بیان کرد: از دیگر بایسته‎های لزوم توجه به تاریخ توجه پیدایش یک اصطلاح از دیگر بایسته های این حوزه است؛ مثلا روایتی در خصوص وجب الاذان موجود است؛ ولی وجب در صدر اسلام به معنی ثبوت و مشروع بودن به کار برده می شده است.
وی گفت: ترجمه دقیق، بایسته دیگری است که در این زمینه وجود دارد؛ ید و رجلی که در عربی به دست و پای فارسی معنی می کنند دارای یک تفاوت اساسی است؛ عرب برای هر کدام بخش های دست لغتی را استفاده می کند.
استاد حوزه بیان کرد: لزوم رفتار شناسی لغوی ها از دیگر بایسته هایی است که در این حوزه باید مورد توجه قرار گیرد که شامل شش حوزه مطالعاتی است؛ محقق باید رفتار لغوی ها را بداند.
آیت الله علیدوست در پایان به ذکر دیگر بایسته‎های مفهوم شناسی در عرصه ادبیات پرداخت و آنها را شامل متاثر شدن از اعتقاد، رجوع به عرف معیار، لزوم توجه به نسبت واجبات، واژگانی که بارارزشی دارند، لزوم توجه به کار میدانی و مشاهده واژه ها در نظام حلقوی و هرمی در نصوص دینی دانست.