ظرفیت‎های نگاه تمدنی قرآن احصار و ارائه شود

به گزارش ایکنا از قم، حجت‎الاسلام والمسلمین مبلغی امروز 7 اسفندماه در نشست تخصصی بررسی کتاب عیار تمدنی جمهوری اسلامی در تالار همایش های دفتر تبلیغات اسلامی گفت: ‎یکی از خاطرات شیرین تحقیقاتی من همکاری با مجموعه‌های نوگرا از حیث رویکردی و پژوهشی بوده است که این گروه مطالعاتی این طرح نیز یکی از آن ها بود.
وی افزود: جمع تمدنیون این تیم یک حرکت مشار الیها بنا نهاده است و امید است که این گروه پژوهشی مطالعات با حوصله و عمیق جلو ببرند و به نقاط روشن و ملموس و همراه با طرح پیشنهاد مناسب برسانند.
عضو مجلس خبرگان رهبری بیان کرد: بر اساس مطالعاتی که داشتم در این پژوهش در بحث مناسبات یک دیدگاه ویژه باز شده است و ازینجا می توان امید داشت که بحث های تمدنی راه درستی را پیش گرفته است.
وی گفت: مناسبات با تمدن دارای تفاوت‎هایی هستند که اولین آنهانوع مناسبات و تعیین مناسبات یک امر تمدنی است؛ این سخن به این معنی است که تمدن به سمت متنوعی از مناسبات میرود.
وی تصریح کرد: دومین تفاوت معروض بودن این مناسبات برای این تمدن و یا عناصر تمدنی است؛ یعنی تمدن برای استقرار در جایی بر روی مناسبات این استقرار انجام می‌شود.
این استاد حوزه بیان کرد: ظرف بودن مناسبات برای شکل گیری عناصر تمدنی از دیگر مشخصه های این بحث است؛ یعنی فرصت‌ها و ویژگی‌های مربوط به تمدن در ظرف مناسبات صورت می گیرد. رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی بیان کرد: مناسبات فرصت ها و فضاهایی ایجاد می کند که فرصت های تمدنی در این ظرف شکل می‌گیرد؛ این سه خلصلت را در حیطه مناسبات از حیث رابطه داشتن با تمدن لحاظ می کنیم.
وی افزود: پس از این باید یک سوال اساسی را مطرح کنیم که اطراف مناسبات چه مجموعه هایی هستند؛ یعنی مناسبات در یک نگاه اندیشه ای و دینی چه مجموعه هایی را تشکیل می دهد که این نگاه هم جنبه‌های درون تمدنی و هم برون تمدنی دارد.

حجت‎الاسلام والمسلمین مبلغی اظهارکرد: در یک نگاه کلان باید به تقسیم و تعریف اطراف این تمدن نیز بپردازیم که همان نگاه برون تمدنی است؛ برای سخن گفتن راجع به اطراف مناسبات می توان به قرآن رجوع کرد و پاسخ های کافی از آن پیدا نمود.
وی در تبیین این بحث بیان کرد: وقتی به قرآن مراجعه میکنیم با واژه انسان و ناس مواجهیم که همه مردم را شامل می شود؛ در جایی قرآن به انقسام ناس پرداخته است که یک فرصت مطالعاتی بسیار قابل توجه است برای شروع شناخت تمدن و یا مطالعات برون تمدنی؛ این انقسام ها در قرآن متنوع و متعدد است.
وی بیان کرد: کلان ترین انقسام به دو بخش تقسیم می شود که اول انقسام به شعوب و اقوام است که در آیه انا خلقناکم من ذکر و انثی و بحث شعوب و قبایل رخ می نماید؛ صحبت در رابطه با انقسام ناس است و شعوب و شعب دایره گسترده تری از یک قوم دارد؛ اقوام و قومیت درون یک شعب قابل گنجاندن است.
وی با ذکر این مطلب که ملت ها بزرگ تراز قبایل هستند گفت: به همین دلیل است که شعب را از اقوام بزرگتر می دانیم؛ خداوند با این کار بشر را با ظرفیت انقسام خلق کرده است؛ بشر را با ظرفیتی خلق کرده که انقسام پیدا کرده اند به شعوب و قبایل و به همین دلیل است که این کار را در آیه شریفه با لفظ جعلناکم به خود نسبت داده می شود.
حجت الاسلام مبلغی بیان کرد: در امم بحث جغرافیا مطرح نشده است؛ امت بودن نیز در همیت آیه بر اساس شرعه و منهاج است؛ پس آنچه اساس تشکل امت است جغرافیا و نژاد و رنگ و پوست و زبان نیست بلکه اساس آن منهاجیت است.
وی گفت: در فرق گداری بین شریعه و منهاجیت، منهاج اعم از شرعه است و حالتی ثبوت یافته تر و استقرار یافته تر و برخوردار تر از روش و الگوها نسبت به شریعت دارد؛ شریعه از سوی خدا آمده است و ممکن است که به ان عمل بود یا نشود و ممکن است فهم درست و کاملی از سوی مخاطب ایجاد شود و ممکن است نشود؛ اما شریعت اساس است و اگر به آن عمل شود به منهاج می انجامد.
وی افزود: به همین دلیل است که ارتباط منهاج با تمدن ارتباط دقیق تری است؛ منهاج یک رکن اساسی در تمدن است زیرا تمدن در هر رویکردی روش و اساسی دارد و بر این اساس ارتباط یقی با منهاج دارد.
منهاج رکن اساسی در تمدن است
وی تصریح کرد: منهاج محل ظهور و بروز و استخراجی برای ورود فقه در تمدن است و منهاج تنها از فقه گرفته نمی شود و از مجموعه معارف اخد می‌شود؛ منهاج یا خود تمدن است و یا رکن اساسی تمدن است‌.
وی بیان کرد:در ریل گذاری تمدنی باید مناسبات را نیز لحاظ کرد که آیا این مناسبات باید به اسلام داده شود یا به امت؛ یعنی آیا مسله تمدن اسلامی درست است یا تمدن مسلمانان؛ تمدن را امت ها می سازند که بر اساس دیدگاه های خود تمدن را می‌سازند.
عضو مجلس خبرگان رهبری اظهارکرد: یکی دیگر از مباحث ریل‌گدارانه هدف هریک از این دوجعل است؛ یعنی باید جعل تکوینی و جعل تشریعی انجام شود؛ آیه شعوب و قبایل این ریل گذاری را مشخص کرده است؛ خداوند هم شناسی تکمیل گرا و تنظیم گرا را مد نظر داده است.
وی گفت: تکمیل گرا یعنی هر قومی قابیلیت ها و ظرفیت‌هایی دارد که یا به صورت نژادی و یا جغرافیایی است؛ در زمان ظهور بیشترین فضا ایجاد می شود و تعارف منتهی به تکامل در زندگی می شود؛ جموری اسلامی نیز تا حدی این فضا را ایجاد کرده است.
وی عنوان کرد: مورد بعدی بحث تنظیم گرایی است که به این معنا است که اگر خداوند با ویژگی های مختلفی خلق نمی‌کرد، و تلنباری و انباشتی خلق می‌کرد بی نظمی و هرج و مرج ایجاد می شد که به همان مسئله تکامل بر می‌گردد؛ بحث جعل اممیت بسیار مهم است که تفاوت حمهوری اسلامی را با رویکردهای اشتباه از جمله سلفیت مشخص می کند؛ اممیت کار مثبتی است زیرا خدا به تود نسبت داده است؛ دلیل این کار نیز خداوند در قران لیبلوکم فیما آتاکم؛ یعنی دلیل اختلاف امم مورد آزمایش قرار دادن همه انسان هاست که همه برخوردار از فرصت و آزمایش الهی هستیم.
قرآن مناسبت انسان را تعریف می کند
وی افزود: اینجاست که قران مناسبات انسان را در رابطه با خداوند متعال تعریف می‌کند؛ لذا ما نیز باید همه رفتارها و مناسبات خود را در راستای خدامحوری تعریف می کنیم؛ اممیت نیز فعل خدا و مقدس است حتی اگر آن امت امتی مقدس نباشد.
حجت الاسلام والمسلمین مبلغی اظهارکرد: وقتی خداوند سبفت در خیرات را به ما امر می کند در واقع این بحث در ارتباط با امم است که این امم در خیرات با خود مسابقه برگزار کنند؛یک مسئله دیگر این است که همه حیرات را در خود نبینید زیرا رخشی از خیرات فطری است و دینی نیست؛ اسلام خیرات کثیری را معرفی کرده است؛ آنچه امت را تشکیل می دهد همیشه شرعه نیست و مهم منهاج است؛ لذا شیعه و سنی میتوانند امت تشکیل بدهند.