اشتباه رایج در تربیت دینی/ تربیت اسلامی انتقال دانش دینی نیست

علیرضا صادق‌زاده قمصری، یک کارشناس علوم تربیتی درگفت‌وگو با ایکنا؛ تربیت دینی را مفهومی مرتبط میان فرآیند تربیت با دین دانست و گفت: شکلی از ارتباط و نسبت میان تربیت و دین را می‌توان تربیت دینی و در شکل خاص تربیت اسلامی نامید. تربیت دینی از دو منظر می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد به نحوی که در نگاه اول، تربیت تلاش دارد فرد را به دینی خاص دعوت کند و در تمام دنیا نیز رایج است و شامل تمان ادیان نیز می‌شود.

وی شکل دوم تربیت را تربیت کردن براساس دین خواند و عنوان کرد: تربیت بر اساس دین در مقابل تربیت سکولار قرار دارد. تربیت به صورت متعارف را در سراسر جهان به شکل فعلی اجتماعی می‌دانند که با دین ارتباطی ندارد و نباید داشته باشد، بلکه امری عقلی است. بنابراین تربیت براساس دین در فضای سکولار معنا ندارد و مورد نقد است.

صادق‌زاده با اشاره به نگاه غیرسکولار انقلاب اسلامی ایران به دین و اعتقاد به اینکه تمام ابعاد زندگی بشر هچون سیاست، مدیریت و فرهنگ باید براساس دین باشد، گفت: این نگاه شامل تربیت نیز می‌شود، این مفهوم در نگاه انقلاب اسلامی ایران تربیت اسلامی نام گرفته است تا تربیت براساس دین صورت گیرد. گستره این تربیت تمام ساحت‌ها و جنبه‌های تربیت را در بر می‌گیرد.

مسئول سابق کمیته مطالعات نظری سند تحول بنیادین آموزش و پرورش با تأکید بر اینکه تربیت اسلامی نباید محدود به تربیت دینی خاص شود و به دیندار کردن افراد بیانجامد، گفت: تربیت دینی در کلاس درس دین و زندگی رخ می‌دهد و ما نباید تمام بهره خود را از تربیت اسلامی به این ساحت محدود کنیم، بلکه والدین، معلمان و استادان باید متناسب با فضای تربیت در چهارچوب و اصولی که از دین برآمده عمل کنند به نحوی که در تربیت ورزشی جوانمردی و دور شدن دانش‌آموزان را از گناه و یا در تربیت اقتصادی، اجتناب از حرام خواری را به افراد بیاموزیم.

صادق‌زاده ادامه داد: تربیت دینی نیز در بردارنده همین موارد است اما متاسفانه به آموزش عبادات و فرایض محدود شده است و بهره‌مندی از تعالیم و دستورات اسلامی در آن کم رنگ‌تر دیده می‌شود. در حالی که فرایند تربیت باید براساس دین باشد و تمام جنبه‌های تربیت را در مدرسه، دانشگاه، خانواده، رسانه و .. را در بر گیرد.

مؤسس مرکز مطالعات تربیت اسلامی خطاب به مربیان امور تربیتی نیز گفت: مفهوم تربیت اسلامی عام‌تر از فعالیت‌های فوق برنامه در مدارس است و صرفا به برپایی نماز جماعت و مراسم‌های عبادی محدود نمی‌شود. مربیان امور تربیتی باید به این نکته توجه داشته باشند و در مشارکت با سایر ارکان مدرسه تربیت را در ساحت‌های مختلف به شکل اسلامی دنبال کنند.

وی یکی از راشتباهات رایج در زمینه تربیت اسلامی را چنین بیان کرد: پیش از آنکه افراد را دین‌دار تربیت کنیم، درصدد برآمده‌ایم تا آنان را دین‌دان کنیم. فرزندان ما اطلاعات دینی زیادی دارند و برخی گمان می‌کنند انتقال این آموزه‌ها به کودکان و نوجوانان آنان را به دین نیز علاقه مند و مایل به عمل دینی می‌کند، در صورتی که این تلقی اشتباه والدین، معلمان و مسئولان فرهنگی است که تربیت را به آموزش محدود کرده‌اند. آموزش بخش محدودی از تربیت است و باید تمام ابعاد وجودی انسان از جمله روحی، عاطفی، ارادی و عملی را در برگیرد.

مدیرگروه سابق پژوهشی تعلیم و تربیت اسلامی در  پژوهشگاه آموزش و پرورش افزود: امروز صرفا اطلاعات دینی را به دانش‌ آموزان منتقل کرده و گمان می‌کنیم ناخودآگاه به عمل و عقیده آنان تبدیل می‌شود، این در حالی است که دانش‌آموزان در برخی موارد صرفا نگاه درسی به این آموز‌ه‌ها دارند و ما باید از جنبه‌های مختلف تربیتی برای نهادینه کرد این آموزه‌ها بهره گیریم.

تفاوت بین دانش و نگرش را دریابیم

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه بین دانش و نگرش افراد تفاوت وجود دارد، عنوان کرد: در تربیت اسلامی این اشتباه رایج و مهلک وجود دارد و نه تنها مدرسه به ارائه این آموزش‌ها می‌پردازد بدون آنکه تلاشی برای نهادینه کرد آن بکند، بلکه خانواده و رسانه نیز همین روال را تکرار می‌کنند و وارد پروسه عملیاتی کردن و تبدیل به نگرش کردن این اطلاعات نمی‌‌شوند. این روال تکراری دانش‌آموزان را خسته می‌کند و رغبت و میلی در آنان به وجود نمی‌آورد.

صادق‌زاده از دیگر اشتباهات رایج در جریان تربیت دینی را محدود شدن به چهارچوب‌های تأسیس دین دانست و گفت: به طور مثال گاهی در عرصه ورزش بیان می‌شود که سوارکاری، شنا و تیراندازی از ورزش‌هایی هستند که مورد تأکید تعالیم اسلامی است و سایر ورزش‌ها غیر دینی محسوب می‌شوند. بر اساس دین عمل کردن نباید محدود به آموزه‌های مستقیم و تأسیسی دین باشد. تربیت بر اساس دین یعنی رفتار در چهارچوب معیارهای دینی بدین ترتیب فعالیت بدنی که از خط قرمزها عبور نکند، غیر دینی محسوب نمی‌شود.

انتهای خبر