قوانین دهه 60 بحران آب ایران را حل نمی‌کند/ با تغییر اقلیم سازگار شویم

هدایت‌آلله فهمی، معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو در گفت‌و‌گو با ایکنا؛ در پاسخ به این سؤال که بسیاری از کشورها در سال‌های گذشته با احتمال خشکسالی حتی شدید‌تر از ایران مواجه بودند اما برنامه‌های قوی صرفه‌جویانه برای بخش‌های مختلف طراحی و بحران آب را مدیریت کردند، آیا ما برنامه‌ ملی صرفه‌جویی در کشور داریم؟ گفت: برای کاهش مصرف آب راه‌های شناخته شده‌ای در دنیا وجود دارد.

وی در خصوص صرفه‌جویی در مصارف کشاورزی گفت: در این زمینه بر اساس اقلیم، آب‌وهوا و منابع آب الگوهای کشت هر منطقه را تنظیم و مطابق آن عمل می‌شود. یعنی دستگاه متولی در بخش کشاورزی اعلام می‌کند که بر اساس الگوهای متناسب با آب، کشاورزی صورت ‌گیرد؛ از روش‌های تحت فشار و سیستم‌هایی که تبخیر را کاهش می‌دهد استفاده می‌شود، همچنین با روش‌های مهندسی خاک، مدیریت آبیاری، آبیاری در ساعات خنک شبانه‌روز، یا سایر اقدامات مدیریتی مصرف آب را در بخش کشاورزی کاهش می‌دهند.

فهمی ادامه داد: حتی در مراحلی که خشکسالی بسیار شدید است سطوح زیر کشت را کاهش می‌دهند. یعنی دولت اعلام می‌کند امسال به دلیل خشکسالی سطح زیر کشت پاییزه یا بهاره انجام نمی‌شود و یا کاهش پیدا می‌کند.

متوسط مصرف آب شرب دنیا 140 لیتر، ایران 200 تا 250 لیتر روزانه

وی در خصوص برنامه‌های کاهش مصرف آب در بخش شرب نیز گفت: در این بخش به عنوان نمونه متوسط مصرف آب شرب شهری به ازای هر نفر به طور متوسط 140 لیتر در شبانه‌روز برآورد می‌شود در حالی که در کشور ما این مصرف بالای 200 تا 250 لیتر است و این رقم در تهران بسیار بالاتر است.

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو به اقداماتی که در شهر «کیپ‌تاون» آفریقای جنوبی که با یک خشکسالی شدید و کمبود آب شرب مواجه شده بود، اشاره کرد و گفت: دفترچه راهنمایی در اختیار مردم قرار گرفته تا بر اساس آن مصرف خود را مدیریت کنند و سرجمع مصرف شبانه‌روزی هر فرد 50 لیتر درنظر گرفته شده است. مثلاً برای آشپزی یک لیتر، شست‌وشوی دست دو لیتر، خوردن آب سه لیتر و ... . البته فرهنگ‌سازی نیز در این خصوص صورت گرفته است.

32 درصد تلفات آب در سیستم لوله‌کشی شهری به 25 درصد رسیده است

وی در پاسخ به این سؤال که آیا نباید زیرساخت‌های لازم در این زمینه توسط دولت فراهم شود؟ مثل لوله‌کشی آب، تغییر شکل شیرآلات و ...؟ گفت: بله بخشی از اقدامات هم به دولت باز می‌گردد. دولت باید تلفات را در شبکه کاهش دهد. تلفات ما در سیستم لوله‌کشی شهری 32 درصد بوده و اکنون به 25 درصد رسیده است.

فهمی تصریح کرد: باید بتوانیم تلفات آب در لوله‌کشی شهری را کاهش دهیم اما به ازای هر یک درصد کاهش نیاز به بودجه 10 هزار میلیارد تومانی داریم. سیستم لوله‌کشی آب تهران از سال 1305 آغاز شده و بسیار قدیمی است.

وی اضافه کرد: البته باید از روش‌های دیگر مثل روش‌های مهندسی استفاده کرد که شامل استفاده از شیرآلات کم مصرف، استفاده از رگولاتورها یا دوش‌هایی که هوا را وارد آب می‌کنند و همان حس استفاده از میزان آب بالا را به فرد مصرف کننده می‌دهند اما میزان کمی آب مصرف می‌شود در ایران هم استفاده کرد.

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو ادامه داد: در برخی از کشورها شهرداری‌ها یا نهادهای متولی این ابزارهای صرفه‌جویی در آب را در ابتدا به صورت رایگان در اختیار مردم قرار می‌دهند یا هزینه آن را در قبض آب قسطی از مردم گرفت.

وضعیت آب شرب اصفهان، بندرعباس و هرمزگان بسیار بد است

فهمی با تأکید بر اینکه صرفه‌جویی در مصرف آب برای مقابله با خشکسالی نیازمند همکاری دو طرفه بین دولت و مردم است و این دو باید به هم اعتماد کنند تا شاهد کاهش مصرف آب شرب باشیم، گفت: اکنون بسیاری از شهرهای ما وضعیت مناسبی در آب شرب ندارند. به ویژه اصفهان، بندرعباس و هرمزگان که وضعیت آب شرب این استان‌ها بسیار بسیار نامناسب است.   

وی به نحوه صرفه‌جویی آب در صنعت هم اشاره کرد و گفت: امکان صرفه‌جویی آب در صنعت بسیار بالا است یعنی می‌توان تا 90 درصد راندمان استفاده از آب در صنعت را بالا برد و بارها آب را بازچرخانی و مجدد استفاده کرد، همچنین در سیستم‌های خنک کننده، خنک‌ کننده‌های خشک استفاده کرد.

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو در پاسخ به این سؤال که پس چرا این اقدامات انجام نمی‌شود؟ گفت: راه ‌حل نهایی وضعیت کم آبی کشور سازگار شدن با شرایط کم آبی و تغییر اقلیم است. با این روش است که می‌توان بحران را حل کرد و الا روش‌هایی مثل وارد کردن آب، رفتن به سمت منابع آب جدید و ... مشکل را حل نخواهدکرد.

اعتبارات کم است

وی در پاسخ به این سؤال که موانع صرفه‌جویی در آب و اجرای طرح‌های ملی کاهش مصرف چیست؟ گفت: ما این کار را در وزارت نیرو شروع کرده‌ایم. البته اعتبارات برای این کار بسیار کم است. در برخی از شهرهای توزیع آب دو سیستمه شده یعنی یک سیستم آب شرب بسیار عالی در اختیار مردم گذاشته‌ایم که به صورت حجمی می‌توانند برداشت کنند و یک سیستم هم در داخل منازل آب با تصفیه پایین‌تر یا شوری بالا استفاده کنند. در دنیا هم معمولاً آب صددرصد تصفیه شده را در لوله‌های آب قرار نمی‌دهند و برای شرب و غذا آب بسته‌بندی در اختیار مردم است.

باید سیستم انتقال آب دو سامانه‌ای شود

فهمی افزود: ما هم کم کم باید به این سمت برویم و حداقل انتقال آب را دو سامانه‌‌ای کنیم. همچنین در برخی از کشورها آبی که در داخل خانه است را تصفیه و مجدد استفاده می‌کنند و به جز آب سرویس‌های بهداشتی آب مصرفی داخل خانه ده‌ها بار تصفیه و بازچرخانی می‌شود. در برخی از شهرها جمع‌آوری آب‌ باران نیز صورت می‌گیرد مانند قدیم ایران که از آب‌انبار استفاده می‌شد.

شیرآلات و ابزارهای کاهش مصرف آب خانگی در بازار وجود دارد

وی در پاسخ به این سؤال که چرا با یک برنامه ملی زیرساخت‌های لازم برای صرفه‌جویی در آب ایجاد و در اختیار مردم قرار داده نمی‌شود؟ گفت: شیرآلات و ابزارهای کاهش مصرف آب خانگی در بازار وجود دارد و مردم می‌توانند از آن استفاده کنند. اما اعتبارات دولتی که به صورت رایگان در اختیار مردم قرار داده شود وجود ندارد. البته اعطای اقساطی و اضافه کردن هزینه در فیش آب راه‌کاری است که می‌توان از آن برای تشویق مردم استفاده کرد.

معاون دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو اعلام کرد: قوانین جدیدی باید در این زمینه طراحی و الزام به بازچرخانی آب ایجاد شود.

قانون آب مربوط به دهه 60 است اکنون شرایط بحرانی است باید قانون جدید تصویب شود

وی در پاسخ به این سؤال که آیا لایحه‌‌ای در این زمینه توسط دولت طراحی شده است؟ گفت: پیشنویس قانون جامع آب کشور آماده شده (در دولت قبل آماده شده بود) و ما امیدواریم در این دوره این قانون را از طریق دولت به شکل لایحه به مجلس تقدیم و سپس مصوب شده و اجرا کنیم؛ این قانون شامل همه راه‌کارهای صرفه‌جویی در آب نیز هست. قانون قبلی ما «قانون توزیع عادلانه آب» در اوایل دهه 60 تنظیم شد. اکنون شرایط بحرانی است و باید قانون جدید‌تر و به روزتر و متناسب با این شرایط طراحی شود.

وی در پایان گفت: همچنین سیاست‌های ملی آب کشور که پیش‌نویس آن تهیه شده و شامل سیاست‌های کلان آب کشور است باید پس از تصوی در عالی‌ترین مرجع کشور، به عنوان سند بالادستی و میثاق ملی و با وفاداری همگانی اجرا و در قوانین و مقررات خود را نشان دهد.

انتهای پیام