اصول کارآفرینی در آموزه‌های نبوی/کار؛ مایه عزت و شرف

به گزارش ایکنا از لرستان، کارآفرینی به‌عنوان یک فرآیند و نظام، متکفل در هم آمیختن و ترکیب اجزای مختلفی از امکانات جامعه در جهت ایجاد ارزش‌ها و ظرفیت‌های جدید قابل استفاده آن جامعه است، همان‌گونه که در جهت‌گیری‌های کلی و کلان، کارآفرینی نیاز به مراقبت و هدایت دارد، درمورد ویژگی‌های درونی نیز برای بهره‌دهی بهتر و بیشتر نیز کارآفرینی باید از اصول و معیارهایی پیروی کند.
طبیعی است که این معیارها، هم‌سو و هماهنگ با جهت‌گیری‌های کلان نظام توحیدی است. برخی از این ویژگی‌ها، در آموزه‌های نبوی عبارتنداز: کارآفرینی وسیله رستگاری، کارآفرینی وسیله تولیدات مورد نیاز جامه، کارآفرینی به‌عنوان یک خدمت است.

کارآفرینی وسیله تولیدات مورد نیاز جامعه

امتیازی که نظام اقتصادی اسلامی نسبت به دیگر نظام‌های اقتصادی دارد، این است که تمامی امور را در سود مادی خلاصه نمی‌کند ئ به اخلاق و مسائل انسانی توجه ویژه‌ای دارد، از این‌رو، کارآفرینانی که به تولیدات مورد نیاز و ضروری جامعه مشغول‌اند بسیار ارزشمندتر از آن‌هایی هستند که به تولید کالاهای لوکس می‌پردازندو نیازی از نیازهای حقیقی جامعه را تأمین نمی‌کنند.

کارآفرینی به‌عنوان یک خدمت

کارآفرینی به‌عنوان یک خدمت به جامعه، به هر مقدار و میزان پسندیده و مورد تقدیر است. بنابراین، هرکس به هر مقدار که می‌تواند از این طریق به جامعه کمک کند، حتی اگر به مقدار ناچیز باشد، نباید فروگذار نماید، زیرا محرومیت از همین مقدار کم، خود موجب ضرر و محرومیت جامعه می‌شود.
رعایت این نکته در سطح جامعه سبب ظهور و بروز استعدادها و سرمایه‌هاست، اگر این امر مبنای عملکرد نظام اقتصادی یک جامعه باشد، بی‌تردید بهره‌برداری از برکات مادی ومعنوی آن و بهره‌مند شدن آحاد جامعه، نتیجه مورد انتظار آن خواهد بود، همان‌گونه که خداوند در آیه دوم سوره مبارکه «مائده» می‌فرماید: «واجب است که در کارهای خیر به یکدیگر کمک کنید».
در قرآن‌کریم به مقوله اشتغال و کارآفرینی توجه ویژه و خاص مبذول شده و نگاهی دقیق، ظریف و موشکافانه به این امر مهم و حیاتی شده است، در آئین وحیانی اسلام کار مایه عزت و شرف و مایه حیات به‌شمار می‌رود و هدف از آفرینش زمین و آسمان و جابجایی آن‌ها این بیان شده که انسان به‌دنبال کسب روزی باشد، همان‌گونه که خداوند متعال در آیه 12 سوره مبارکه «جاثیه» می‌فرماید: «خداوندی که دریا را تحت سیطره شما قرار داد تا امر به معروف او کشتی در آن به حرکت درآورید و به‌دنبال فضل و بخشش الهی باشید»، شاید بتوان از این آیه این نکته را برداشت که دادن رزق و روزی وظیفه خداوندنیست، بلکه فضلی از سوی اوست، به این دلیل باید در خشکی و دریا دنبال آن بوده و برای اکتساب آن تلاش کنیم.
هرکاری که باعث کسب روزی حلال شود کار مفید است، اما در قرآن‌کریم به بعضی از شغل‌ها توجه ویژه‌ای شده است، مانند دام‌داری، بهره‌وری از دریا و فراگیری فنون دریانوردی، تجارت، کشاورزی و... اشاره کرد.

کارآفرینی پیامبر اکرم(ص)

پیامبر اکرم(ص)، با این‌که امور اجتماعی و وظایف سنگین رسالت و تبلیغ را برعهده داشت، هم شخصاً کار می‌کرد هم کار و تلاش و خلق فرصت‌ها را ترویج می‌کرد. او مروج کار و کارآفرینی بود و همواره و در تمامی زوایای حیات خویش، در هیئت یک کارآفرین اندیشه‌ورز ظاهر می‌شد، او مبداء کار و کارآفرینی را خداوند می‌دانست و می‌فرمود: «وقتی خداوند، دری از کسب و کار و روزی را به روی شما گشود، آن‌را حفظ کنید» و همواره تأکید داشتند که «کسی که از دسترنج خود درآمد داشته باشد و کسب و کار و اشتغال داشته باشد، دوست خداوند است».
پیامبر اکرم(ص) نه‌تنها مسلمانان را به داشتن شغل تشویق می‌کرد، بلکه خود نیز به کار و کسب اشتغال داشت، از پیش‌از بعثت گزارش‎هایی موجود است که از اشتغال ایشان به شبانی و تجارت خبر می‌دهد. او در اطراف مکه شبانی می‌کرد و گفته شده است از پدر، دایه‌اش و عبدالمطلب شترانی برای او به جای مانده بود.
از آن‌چه گفته شد می‌توان نتیجه گرفت که خداوند قدرت بی‌منتها و دانش وسیع خود، گنجینه‌هایی از دانش خود را بر خاندان رسالت افاضه و موهبت فرموده و ایشان را به زیور دانش آراسته است، این گنجینه‌ها، مجموعه اسرار علوم و معارف است که خداوند آن‌را در اختیار ائمه معصومین(ع) قرار داده است.
ائمه معصومین(ع) علاوه‌بر این‌که معلمان بشریت بودند، اهل کار، تلاش، کارآفرینی و اشتغالزایی نیز بوده‌اند و با نوع تولیدات اقتصادی خود، ارتباط با طبیعت و شیوه استفاده از آن را آموزش می‌دادند و با بیکاری جوانان مبارزه می‌کردند.
در ادیان الهی و آسمانی، به‌ویژه دین اسلام، به کار و فعالیت و به‌ویژه کارهای فیزیکی توجه فراوان شده است، در سیره علوی(ع)، اشتغال به اصل کار مفید بوده است و بهتر است هر کار مفد و سازنده‌ای عزت و احترام اجتماعی را به‌دنبال داشته باشد. اقتصاد از نظر آموزه‌های قرآنی سبب رونق جامعه است به این معنا که جامعه اسلامی با اقتصاد، برپا می‌ایستد.
امامان معصوم(ع) هرکدام به کار و فعالیت می‌پرداختند، حضرت علی(ع) در طول عمر خویش، علاوه‌بر رسالت زمامداری و امامت به کارهای زراعت و باغبانی می‌پرداخت و درآمد آن‌را صرف فقرا و یتیمان و اقشار پایین جامعه می‌کرد. ایشان درمورد اهمیت و ارزش کار و تلاش می‌فرماید: «کشیدن سنگ‌های گران از قله‌های کوه، نزد من از کشیدن منت دیگران محبوب‌تر است. مردم به من می‌گویند: کار برای تو عیب است و حال آن‌که عیب آن است که انسان دست سئوال نزد مردم دراز کند».
اصل مهم در کار، مثبت و سازنده بودن است و از این جهت می‌تواند، اسوه و الگوی گویای کار مفید برای جامعه اسلامی باشد. بنابراین مسلمانان باید امام علی(ع) را الگوی خود قرار داده و برای اداره زندگی خود و مبارزه با فقر و نداری در جامعه، سخت به کار، تولید و کارآفرینی توجه داشته، کار را عار ندانسته و در هر شرایطی کار کرده و با تولید فراوان و کارآفرینی با فقر و نداری مقابله نمایند و شرایط رشد اقتصادی خود و جامعه خود را فراهم آورند.

انتهای پیام