سوء تدبیر از نگاه رسول اکرم(ص)
کانون خبرنگاران نبأ ــ از نظر قرآن، ام الفساد، جهل است؛ جهل مایه فقر و فلاکت است و از نظر سنت حدیثی، فقر معلول است نه علت. فقر معلول سوء تدبیر است.
از نظر قرآن، ام الفساد، جهل است. جهل مایه فقر و فلاکت است و اما از نظر سنت حدیثی، از رسولالله(ص) نقل شده است که علی الظاهر در روزهای واپسین عمر شریفشان فرمودهاند: «انّی ما اخاف علی امتی الفقر ولکن اخاف علیهم سوء التدبیر: من برای امتم نسبت به فقر نگران نیستم، آنچه نگرانم و دغدغه من است، سوء تدبیر است».
تفسیر این حدیث [در نسبت سنجی با قرآن] چیست؟ بیگمان آن حضرت از بیاهمیتی و عدم نگرانی فقر برای امت سخن نمی گوید چراکه خودشان فرمودهاند: «الفقر سواد الوجه فی الدارین» یا «کاد الفقر ان یکون کفرا» همچنین این سخن بلند امیرالمؤمنین(ع) است که خطاب به محمد بن حنفیه فرمود: «یا بُنیّ انی اخاف علیک الفقر فاستعذ بالله منه؛ فان الفقر منقصه للدین، مدهشه للعقل، داعیه للمقت: ای پسرم من بر تو از تنگدستی میترسم، پس از شر آن به خدا پناه ببر که تنگدستی موجب شکست و کمبودی در دین است و موجب سرگردانی خرد است و سبب دشمنی است».
بنابراین بیتردید حضرت رسول(ص) و مولا علی(ع) برای امت، زندگی بهینه میخواهند نه زندگی فقیرانه و ذلت بار، پس منظور چیست؟ منظور این است که فقر معلول است نه علت. فقر معلول سوء تدبیر است.
حال ببینیم منظور از سوء تدبیر در کلام رسول الله(ص) چیست؟ تدبیر معنایش همان است که امروزه «آیندهنگری» میگویند. آیندهنگری بخشی از مدیریت علمی است. آن بزرگوار میخواهد بفرماید چنانچه جهل را برطرف سازید و برای جامعه خود مدیریت علمی بنا کنید، هیچگاه فقیر نخواهید شد. مدیریت غیرعلمی مصداق بارز این آیه شریفه است: «ولا توتوا السُفها اموالکم التی جعل الله لکم قیاما..: و اموال خود را که خداوند آن را وسیله قوام زندگی شما قرار داده به سفیهان و نادانان مدهید»، نتیجه حاصله از گزاره فوق این نکته مهم است که اگر اموالتان [و با اولویت بیشتر، سرنوشت اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و مدیریتی خود] را به دست افراد نادان و غیرمتناسب با مسئولیت ذیربط بسپارید، قوام و استواری اجتماعی شما فرو میریزد یعنی فقر، فلاکت، بیکاری، بیماری، نا امنی، اعتیاد، فحشا و سایر مصیبتها توسعه مییابد. در مدیریت علمی، عالمان[ و متخصصان هر موضوع] محترمند و حرمت آنان براساس حرمت و کرامت علم است.
ملتی که برای عالمان و علم آموزانش ارزش قائل باشد و حرمت آنان را بدارد و شیوه مدیریت خویش را براساس شایسته سالاری قرار بدهد چنین ملتی هیچ گاه محتاج نمیشود. خانهاش آباد و چهره افرادش شاد و سرافراز است اما چنانچه در ریشه کن کردن جهل سعی نکند و خدای ناکرده ترویج جهل و تاریکی نماید خانهاش ویران میشود.
حافظ چه زیبا گفته است:
همای گو مفکن سایه شرف هرگز
در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد
برگرفته از کتاب «فاجعه جهل مقدس» اثر آیت الله دکتر سیدمصطفی محقق داماد/ ص 174 الی 176
حال ببینیم منظور از سوء تدبیر در کلام رسول الله(ص) چیست؟ تدبیر معنایش همان است که امروزه «آیندهنگری» میگویند. آیندهنگری بخشی از مدیریت علمی است. آن بزرگوار میخواهد بفرماید چنانچه جهل را برطرف سازید و برای جامعه خود مدیریت علمی بنا کنید، هیچگاه فقیر نخواهید شد. مدیریت غیرعلمی مصداق بارز این آیه شریفه است: «ولا توتوا السُفها اموالکم التی جعل الله لکم قیاما..: و اموال خود را که خداوند آن را وسیله قوام زندگی شما قرار داده به سفیهان و نادانان مدهید»، نتیجه حاصله از گزاره فوق این نکته مهم است که اگر اموالتان [و با اولویت بیشتر، سرنوشت اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و مدیریتی خود] را به دست افراد نادان و غیرمتناسب با مسئولیت ذیربط بسپارید، قوام و استواری اجتماعی شما فرو میریزد یعنی فقر، فلاکت، بیکاری، بیماری، نا امنی، اعتیاد، فحشا و سایر مصیبتها توسعه مییابد. در مدیریت علمی، عالمان[ و متخصصان هر موضوع] محترمند و حرمت آنان براساس حرمت و کرامت علم است.
ملتی که برای عالمان و علم آموزانش ارزش قائل باشد و حرمت آنان را بدارد و شیوه مدیریت خویش را براساس شایسته سالاری قرار بدهد چنین ملتی هیچ گاه محتاج نمیشود. خانهاش آباد و چهره افرادش شاد و سرافراز است اما چنانچه در ریشه کن کردن جهل سعی نکند و خدای ناکرده ترویج جهل و تاریکی نماید خانهاش ویران میشود.
حافظ چه زیبا گفته است:
همای گو مفکن سایه شرف هرگز
در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد
برگرفته از کتاب «فاجعه جهل مقدس» اثر آیت الله دکتر سیدمصطفی محقق داماد/ ص 174 الی 176
صفری
اتنهای پیام
اتنهای پیام
