هنوز شاهد ورود محتوایی به «وحدت حوزه و دانشگاه» نیستیم

سالروز شهادت آيت‌الله محمد مفتح با عنوان روز «وحدت حوزه و دانشگاه» نامیده شده است. امری كه امام خمينی(ره) از روزهای نخست حضور اجتماعی تا آخرين كلام‌ها در وصيت‌نامه سياسی خودشان آن‌را مورد عنايت قرار داده بودند و در بیانات مقام معظم رهبری نیز همواره بر آن تأکید می‌شود.

در بیان اهمیت این مبحث به سخنی از امام(ره) بسنده می‌شود که فرمودند: «من بزرگ‌ترين پيروزي را آشتی بين دانشگاه و مدارس علمی می‏دانم، اگر ما هيچ پيروزی پيدا نكرده بوديم الا همين معنا كه دانشگاه و طبقه روحانی را نزديک كرديم و تفاهم حاصل شد... و اين دست خيانتی كه سال‌های طولانی جدايی انداخته بود بين اين دو طبقه قطع شد.

و بحمد الله، هم روحانی فهميد كه دانشگاهی آنچه اجانب گفته‏اند نبود و هم طبقه جوان و دانشگاهی فهميدند كه روحانی آن طور كه برای اين‌ها توصيف كرده بودند، نبود».

حجت‌الاسلام‌والمسلمین رضا قاسمی‌نژاد، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های آزاد اسلامی چهارمحال‌وبختیاری در گفت‌وگو با ایکنا از چهارمحال‌وبختیاری با بیان اینکه «وحدت حوزه و دانشگاه» از محصولات ناب انقلاب اسلامی است، اظهار کرد: این مبحث از ابتکارات امام راحل(ره) و تداعی‌گر یکی از پیشروان وحدت حوزه و دانشگاه یعنی شهید آیت‌الله مفتح است که از دل حوزه برخاست و در دانشگاه به نقش‌آفرینی پرداخت.

وی در تبیین چرایی وحدت حوزه و دانشگاه و لزوم آن، گفت: دو ساحت «علم» و «دین» باید در کنار هم و در یکسو و با یک هدف حرکت کنند و نمی‌توان مسیری جداگانه برای هر کدام تصور کرد، لذا داعیه‌داران علم و دین در دانشگاه و حوزه نیز باید یکسو و هم‌مسیر باشند.

حجت‌الاسلام قاسمی‌نژاد با بیان اینکه امام خمینی(ره) به صورت حساب‌شده و با تعقل به این ابتکار دست زدند، افزود: در دوران قبل از انقلاب و در برنامه‌ای فکر شده از سوی دشمنان، تلاش می‌شد که روحانیت و دانشگاه و علم و دین در کنار هم نباشند تا اثرات مفید این پیوند در جامعه ایجاد نشود.

تلاش دشمن برای عدم آشتی علم و دین

این مدرس دانشگاه ادامه داد: تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی هر حرکتی که در جهت آشتی علم و دین و وحدت حوزه و دانشگاه شکل می‌گرفت با توطئه‌ای از بین می‌رفت، ضمن اینکه پس از شکل‌گیری انقلاب نیز، با وجود توجه ویژه جمهوری اسلامی به این مسئله، اتفاقاتی رخ داد که شاهد عینیت‌بخشی به اهداف وحدت حوزه و دانشگاه نباشیم.

حجت‌الاسلام قاسمی‌نژاد تصریح کرد: مبحث وحدت حوزه و دانشگاه موانعی داشته که برطرف شده اما هنوز اهداف این وحدت تحقق نیافته است، چرا که حوزه‌ای که پاسخ عالمانه برای مسائل داشته باشد و دانشگاهی که تمام و کمال در مسیر دین نقش‌آفرین باشد، نداریم.

وی در تشریح موانع مهم وحدت حوزه و دانشگاه، بیان کرد: مانع نخست آن است که پس از سال‌ها هنوز تبیین دقیق و صریحی از زمینه‌های وحدت این دو نهاد و معنای آن نداریم، ضمن اینکه هنوز شاهد همدلی خوشبینانه میان این دو نهاد دینی و علمی در جامعه نیستیم.

زمینه‌های وحدت حوزه و دانشگاه

حجت‌الاسلام قاسمی‌نژاد تأکید کرد: لازمه ایجاد وحدت حوزه و دانشگاه این است که این دو مجموعه به شناخت کامل از خصوصیات و توانایی‌های یکدیگر دست یابند که متأسفانه امروزه این مهم کمتر به چشم می‌خورد.

وی در خصوص زمینه‌های تعامل و همکاری حوزه و دانشگاه، گفت: تبادل اطلاعات و تجارب در زمینه شیوه‌های آموزشی و پژوهشی، تبادل استاد، ارتباطات دینی و فرهنگی علما و اساتید و ارتباطات مثبت فرهنگی دانشجویان و طلاب و گام‌های اولیه برای ایجاد پیوند و وحدت میان حوزه و دانشگاه محسوب می‌شوند.

حجت‌الاسلام قاسمی‌نژاد با یادآوری اهداف وحدت حوزه و دانشگاه، بیان کرد: کلام اول و آخر در این زمینه این است که این دو نهاد باید به نقطه‌ای برسند که دانشجوی ما، فارغ از رشته‌ای که در آن تحصیل می‌کند، به درک عمیق دینی برسد و نگاه دینی داشته باشد و طلبه نیز قادر باشد با نگاه علمی به موضوعات مختلف بپردازد و قله این چشم‌انداز، همسو شدن علم و دین است چرا که حوزه و دانشگاه هدفی یکسان و نقشی مکمل برای تعالی و سعادت جامعه بشری دارند.

موانع وحدت حوزه و دانشگاه

وی با انتقاد از نبود یک برنامه تبیین شده و حساب شده در راستای تقویت وحدت حوزه و دانشگاه، افزود: هر ساله در ۲۷ آذرماه برنامه‌های گاهاً بدون هدف و تأثیرگذاری در حوزه‌ها و دانشگاه‌ها برپا و مباحثی مطرح می‌شود و علما و اساتید جلساتی را برگزار می‌کنند که کافی نیستند، ما هنوز شاهد برنامه‌ای هدفدار، منسجم و اثربخش در زمینه وحدت این دو نهاد نیستیم.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان با تأکید بر اینکه امام خمینی(ره) بی‌دلیل موضوع وحدت حوزه و دانشگاه را مطرح نکرده‌اند، ادامه داد: لازم است که این موضوع مورد توجه جدی قرار بگیرد، چرا که این مبحث که مورد تأکید امام(ره) و مقام معظم رهبری بوده است، عقبه و قله‌ای دارد که باید مدنظر حوزویان و دانشگاهیان قرار بگیرد.

ضرورت استخراج راهبردهای وحدت

حجت‌الاسلام قاسمی‌نژاد تأکید کرد: به نظر می‌رسد که نخبگان حوزوی و دانشگاهی باید با همدلی، زمینه‌های تقویت وحدت را مورد بررسی، پژوهش و تبادل‌نظر قرار بدهند تا این موضوع به خوبی تبیین و راهبردهای اساسی آن استخراج شود، سپس با طراحی یک برنامه نظام‌مند و قانون‌مند، مسیر حرکت حوزه و دانشگاه درراستای وحدت صریحاً مشخص شود.

وی با تأکید بر اینکه وحدت حوزه و دانشگاه فقط در حد شکل و صوری است و در چند رویداد و دیدار خلاصه می‌شود، گفت: هنوز شاهد ورود محتوایی به این مبحث نیستیم، باید پرسید چه تعداد از اساتید دانشگاه دغدغه و نگاه دینی به مسائل دارند و چند درصد از علمای حوزه با نگاه علمی به موضوعات می‌پردازند.

حجت‌الاسلام قاسمی‌نژاد با اشاره به قله دین یعنی کمال انسان، بیان کرد: شکی نیست که اساتید دانشگاه مسلمان و مذهبی هستند اما باید دید تا چه اندازه با علم خود در راستای دین و اهداف آن یعنی کمال و انسان‌سازی کار می‌کنند، ضمن اینکه باید دید میزان بهره‌گیری حوزویان از نگاه و کارکردهای علمی چقدر است.

وی در پایان با تأکید بر اینکه نگاه امام خمینی(ره) به موضوع وحدت حوزه و دانشگاه بسیار عمیق‌تر و محتوایی‌تر از وضعیت موجود بوده است، گفت: این موضوع نباید به چند رویداد و دیدار و گردهمایی خلاصه شود بلکه باید ورود محتوایی و کارهای پایه‌ای و اساسی در این حوزه صورت بگیرد.