جشنواره‌های موضوعی به فرهنگ سازی دینی نمی‌انجامد

علیرضا مهران، کارگردان و بازیگر تئاتر در گفت‌‌و‌گو با ایکنا با بیان اینکه فاخر بودن هنر نمایش، منافاتی با وجه سرگرمی آن ندارد، اظهار کرد: جنبه هنری تئاتر منافاتی با سرگرم کنندگی آن ندارد و این دو وجه مکمل یکدیگر‌ند و البته باید دقت کرد سرگرمی را با لودگی اشتباه نگرفت. اتفاقی که متأسفانه گاهی به منظور فروش بهتر اثر رخ می‌دهد.

 

وی افزود: نمود بارز سرگرمی را در کمدی می‌توان مشاهده کرد، اما کمدی اصیل  آن چیزی نیست که در برخی نمایش‌ها مشاهده می‌کنیم. کمدی فاخر را می‌توان در آثار نمایشنامه‌نویسان بزرگی چون؛ چخوف یا شکسپیر مشاهده کرد، در متون ادبی ایرانی هم آثاری از این دست وجود دارند.

این بازیگر تأکید کرد: نمایشنامه‌نویس باید برای خلق یک اثر به درک و آگاهی رسیده باشد تا بتواند اثری در خور توجه خلق کند، البته نمی‌توان انتظار داشت که هنرمندانی نظیر چخوف یا بهرام بیضایی به وفور یافت شوند، اما هر فردی هم نمی‌تواند وارد این عرصه شود در ضمن تئاتر هنری روشنگر است و تأثیرش را از کلام نشئت می‌گیرد و همین مسئله این هنر را نسبت به دیگر هنر‌ها متمایز کرده است و این امر هم موید اثر فراوان نمایشنامه است.

 

کارکرد تئاتر در تبلیغ آموزه‌های دینی

وی در پاسخ به این سوال که آیا تئاتر می‌تواند وسیله برای تبلیغ مفاهیم اسلامی باشد؟ گفت:  یکی از کارکرد‌های بسیار مهم و اصلی تئاتر به همین امر مربوط می‌شود و در تئاتر ایران بارها رخ داده است، برای مثال اگر به تماشای آثار محمد رحمانیان بنشینید، این مفاهیم کاملاً در آن نهادینه شده است، آگاهی در این زمینه هم امری ضروری است و نمی‌توان بدون توجه به این مؤلفه در این زمینه ورود کرد.

 

آثار محدود و مختص به چند کارگردان

وی متذکر شد: موفقیت در تئاتر دینی تنها به موفقیت چند اثر خلاصه نمی‌شود، زیرا سیاست گذاری فرهنگی به گونه‌ای نیست که بتواند نیرو‌های متخصص و آگاه را در این حوزه تربیت کند، به همین جهت آثار معدودی در این زمینه تولید شده‌اند که مختص چند کارگردان‌اند، البته چند جشنواره دینی در حوزه تئاتر برگزار می‌شوند، اما جشنواره‌ها صرفاً نمایشی‌اند و نمی‌توانند جریان‌سازی کنند.

این کارگردان تئاتر تصریح کرد: فکر می‌کنم به جای برگزاری جشنواره‌هایی با هزینه‌های بسیار برپایی کارگاه‌های آموزشی اقدامی مؤثر‌تر برای پرورش نیرو‌های متخصص در این زمینه باشد و البته شکل برگزاری کارگاه‌های نیز بسیار مهم است، چون باید این کلاس‌ها در بازه زمانی برگزار شوند، نه‌اینکه فکر کنیم با چند جلسه می‌توانیم نیروی متخصص تربیت کنیم.

 

وی درباره معضلات تئاتر گفت: مهمترین مشکل این روز‌های تئاتر به نبود بودجه برمی‌گردد. متأسفانه هرگاه بحث از صرفه‌جویی در عالم فرهنگ پیش می‌آید، تئاتر اولین قربانی آن است و این اتفاق بسیار ناامید کننده است، زیرا اهمیت و اعتباری برای این هنر قائل نیستیم و حاضریم به هر طریق ممکن از هزینه‌های آن بکاهیم، در صورتی‌که برای اشاعه فرهنگ غنی در میان مخاطبان باید به ادبیات نوشتاری و تئاتر بیش از پیش بها داد.

این نمایشنامه‌نویس اضافه کرد: مشکل دیگر تئاتر به عدم نظارت بازمی‌گردد، در این هنر نهاد‌های نظارتی آنچنان که باید خوب عمل نمی‌کنند، برای همین هم گروه‌هایی به این هنر ورود کرده‌اند که تئاتر را به سمت تنزل پیش می‌برند.

 

وی در بخش دیگری از سخنانش به رواج نمایشنامه غربی اشاره کرد و گفت: این‌که فکر کنیم به صرف استفاده از نمایشنامه‌های غربی باید این هنر و آن اثر را غیر ایرانی بدانیم، اشتباه محض است، زیرا در سال‌های اخیر نمایشنامه‌های بسیار خوبی در جهان نگاشته شده‌اند و شاید تنها خاستگاه‌ آن‌ها غرب باشد اما مفاهیم آن‌ها کاملاً با باورهای ما منطبق باشد یا بتوان آن را بومی کرد، باید توجه کرد که بسیاری از دستاور‌دهای جهان امروز غربی است و نمی‌توان به صرف غربی بودن آن را رد کرد زیرا بومی‌ساز در همه جای دنیا رخ می‌دهد و ما هم باید از دستاوردهای امروز بهترین استفاده را داشته باشیم و آن را با فرهنگمان عجین کنیم.

مهران در پاسخ به سؤالی که چرا نهاد‌هایی که مدعی حمایت از تئاترند نتوانسته‌اند همچون بنیاد سینمایی فارابی که برای هنر هفتم حامی قابل اتکایی بوده برای تئاتر هم حامی مناسبی باشند؟ اظهار کرد: نهادهایی چون انجمن تئاتر دفاع مقدس، شهرداری و... از تئاتر حمایت می‌کنند و حمایت آن‌ها معطوف به سفارش‌هایشان است، در این میان تنها انجمن هنر‌های نمایشی باقی می‌ماند که این مرکز هم به دلیل نداشتن امکانات کافی عملاً اثرگذاری خود را از دست داده است.