علی ثابت‌نیا، مدیر عامل انجمن موسیقی، در گفت‌وگو با ایکنا، وضعیت موسیقی ایران را امیدوارکننده خواند و گفت: برای ارزیابی موسیقی در گام  اول باید معیاری برای ارزیابی در نظر گرفت، مثلاً اگر درباره کیفیت موسیقی سخن می‌گوییم، باید بسنجیم موسیقی امروز نسبت به گذشته چه تغییراتی داشته است و با وجود فراز و نشیب‌های گوناگون، راه خود را طی می‌کند تا به افقی روشن دست یابد. این نگرش حتی درباره موسیقی نواحی هم صدق می‌کند، زیرا تا یکی دو دهه پیش تصور می‌شد این شیوه موسیقایی در حال انقراض است، اما در سال‌ها اخیر جوانان گرایش روزافزونی به این موسیقی دارند و این موضوع سبب شده برخی از آلات موسیقی محلی که در حال فراموش شدن بودند دوباره مورد توجه قرار گیرند.

وی افزود: در حوزه موسیقی ردیفی و دستگاهی مشکلات جدی‌تر از دیگر اشکال موسیقی است، زیرا امکان امرار معاش برای هنرمندان شهرستانی آنچنان که باید مهیا نیست. به همین جهت آن‌ها ترجیح می‌دهند به تهران مهاجرت کنند تا بتوانند هنر و زندگیشان را دنبال کنند. در حوزه موسیقی پاپ شاهد رشد بهتری هستیم، زیرا این موسیقی بیشتر جنبه تجاری دارد و همین عامل در نهایت سبب حرکت چرخ‌های اقتصاد هنر می‌شود.

فراگیری موسیقی پاپ

ثابت‌نیا تأکید کرد: یکی از عوامل مهم در موسیقی امروز شکل تصویری آن است، یعنی در کنار ترانه‌هایی که عرصه می‌شود، حواشی آن هم در جذب مخاطب تأثیر ویژه‌ای دارند. مثلاً موزیک‌ویدئوها این روزها برای مخاطبان بسیار جذاب‌اند. موسیقی پاپ هم چون در فضای مجازی و شیوه‌های دیگر پخش می‌شود و می‌تواند توجه بسیاری از علاقه‌مندان را به خود جلب کند. 

وی متذکر شد: دلیل دیگری که برای فراگیری موسیقی پاپ می‌توان ذکر کرد، عادت مردم به این شکل موسیقی است و اگر رسانه ملی همچون گذشته به دیگر اشکال موسیقی توجه کند، مطمئناً تغییر مثبتی ایجاد می‌شود. نکته دیگر اینکه در موسیقی ردیف دستگاهی حتماً نیاز است که مخاطب از کودکی قواعد این شکل موسیقی را بشناسد. به همین جهت باید رسانه ملی در پروسه‌ای ۲۰ ساله موسیقی ردیف دستگاهی را به مردم بیاموزد. موسیقی دستگاهی شاید نسبت به قبل کم‌فروغ‌تر شده باشد، اما هرگز از بین نمی‌رود، زیرا تا زمانی که بزرگانی چون حافظ، مولانا و... در سپهر ادبیات ایران می‌درخشند، موسیقی دستگاهی هم زنده خواهد بود.

وی درباره نوآوری در موسیقی ردیف دستگاهی چنین توضیح داد: وقتی از موسیقی دستگاهی سخن می‌گوییم منظور ردیف‌های میرزا عبدالله نیست که از دوره قاجار به ما رسیده است، زیرا بزرگانی چون استاد حسین علیزاده و غلامحسین لطفی با نوآوری‌هایی که انجام داده‌اند برای موسیقی دستگاهی جذابیت ایجاد کرده‌اند.

این مدیر موسیقی درباره تلفیق موسیقی پاپ با موسیقی دستگاهی گفت: در این حوزه باید کارشناسان نظر دهند و من خود را چندان صاحب‌نظر نمی‌دانم، اما همین اندازه می‌گویم که اگر تلفیقی بین موسیقی پاپ و دستگاهی انجام شده، حتماً برای جذب مخاطب بوده و این امر ذاتاً غلط نیست، به شرطی که این تلفیق باعث تنزل کیفیت موسیقی دستگاهی نشود، می‌توان آثار خوبی تولید کرد تا مخاطبان آن را بشنوند.

این مشکل از زمان پیوند موسیقی و تصویر به وجود آمد، زیرا تنها معنا ملاک نبود، بلک رنگ‌ها و تصاویری که در موزیک ویدیو دیده می‌شدند اهمیت پیدا کردند و حتی از برخی تصاویر ناپسند هم در این کلیپ‌ها استفاده شد و حرمت‌‌شکنی‌هایی صورت گرفت

وی در پاسخ به اینکه چرا برخی از موسیقی‌هایی که به لحاظ معنایی سخیف‌اند بین مردم رواج پیدا می‌کنند، چنین پاسخ داد: این مشکل از زمان پیوند موسیقی و تصویر به وجود آمد، زیرا فقط معنا ملاک نبود، بلک رنگ‌ها و تصاویری که در موزیک‌ویدئو دیده می‌شدند اهمیت پیدا کردند و حتی از برخی تصاویر ناپسند هم در این کلیپ‌ها استفاده و حرمت‌‌شکنی‌ شد. این عوامل باعث شد که مخاطب در گذر زمان به این آثار علاقه‌مند شود.

 

هنرمند باید متعهد باشد نه مکلف

این کارشناس موسیقی دستگاهی در پاسخ به اینکه آیا برای هنرمند رسالت قائل است، ابراز کرد: به رسالت به عنوان تکلیف قائل نیستم، اما هر هنرمندی دوست دارد با آثارش در فرهنگ کشورش باقی بماند. این مسئله به صورت ویژه در میان هنرمندان ایرانی وجود دارد. همچنین، هنرمند باید در حفظ میراث فرهنگی بکوشد و این کوشش فقط با خلق آثار ارزشمند میسر است.

وی درباره عملکرد سیما در حوزه موسیقی گفت: رادیو و تلویزیون ظرفیت دارد که ابزاری در جهت رشد موسیقی باشد، ولی متأسفانه با فراگیر شدن فضای مجازی رسانه ملی قافیه را باخته است، درصورتی‌که می‌توانست سنگر بسیار مستحکمی در مواجهه با گسترش موسیقی سخیف باشند. تا چند ماه پیش موسیقی را از رادیو آوا می‌شنیدم، اما این شبکه هم اخیراً به موسیقی تجاری وابسته شده و ترجیح می‌دهم موسیقی مورد علاقه‌ام را از طریق دیگری بشنوم. این آسیب به حدی فراگیر شده که آن‌ها در انتخاب مجری هم حساس نیستند. 

 

نقش نهادهای نظارتی

ثابت‌نیا درباره عملکرد دستگاه‌های نظارتی چنین توضیح داد: جواب به این پرسش مطلق نیست، چون در مواقعی عملکرد آن‌ها در جهت رشد موسیقی بوده، اما در زمانی دیگر شاید این تأثیرگذاری کمتر بوده است، اما در شرایط فعلی من حس می‌کنم با رشد جوانان مستعدی که در حوزه موسیقی نامی برای خود دست و پا کرده‌اند این امر به ذهن متبادر می‌شود که نهاد‌های نظارتی توانسته‌اند به شکلی مطلوبی رسالتشان را ایفا کنند. 

وی در پایان این گفتگو درباره امید بخشی موسیقی تأکید کرد: ذات موسیقی امیدبخش است و این نکته را در اجرای جشنواره موسیقی در مناطق سیل‌زده به عینه مشاهده کردیم و این امر سبب شد تا مردم مناطق سیل زده نشاطی دوباره گیرند. 

 

گفت‌و‌گو از داوود کنشلو